|

تحریم‌ها و دستگاه پروفسور بالتازار

رضا انصاری

پروفسور بالتازار مخترع را به یاد بیاورید، با دستگاه عظیم و شگفت‌انگیز و رنگارنگش که پر بود از دسته‌ها و عقربه‌ها و اجزای دیگر. پروفسور دسته‌ای را می‌کشید و دستگاهش به کار می‌افتاد و خروجی آن چند قطره بود که وقتی یک قطره‌اش به زمین می‌چکید هربار تبدیل به چیزی می‌شد که زندگی را برای همشهری‌های پروفسور، از پست‌چی تا کشاورز، آسان‌تر می‌کرد. حال اگر ما هم برای خود پروفسور بالتازاری می‌داشتیم که فرضا می‌توانستیم هر آنچه را که تولیدش برای ما کم‌زحمت‌تر است را در دستگاه شگفت‌انگیزش بریزیم و از آن طرف چند قطره تحویل بگیریم که قابل تبدیل باشد به هر چیزی که تولیدش برای ما پرزحمت‌تر است، چقدر زندگی آسان‌تر می‌شد. فکرش را بکنید که مثلا پسته به دستگاه می‌ریختیم و قطره‌ای تحویل می‌گرفتیم که قابل تبدیل به گوشی موبایل بود، یا یک گالن نفت در دستگاه می‌ریختیم و قطره‌ای تحویل می‌گرفتیم که قابل تبدیل به داروی ‌ام. اس بود، یا چند گالن آب انار در آن می‌ریختیم و قطره‌ای تحویل بگیریم که قابل تبدیل به ماشین ظرف‌شویی بود، یا یک قالیچه در آن می‌ریختیم و قطره‌ای تحویل می‌گرفتیم که قابل تبدیل به یک کامپیوتر بود. دستگاه اختراعی پروفسور بالتازار چه امکانات بی‌نهایتی را که برای باغدار و قالیباف و کارگر چاه نفت فراهم نمی‌کرد و اگر صرفا یک رویای شیرین نبود، چه نعمت بزرگی که نبود. اما آیا باور می‌کنید که دستگاه پروفسور بالتازار را به واقع و نه در عالم رویا در اختیار داریم؟ بنادر و اسکله‌ها و فرودگاه‌ها همان دستگاه پروفسور بالتازارند، با این تفاوت که حتی جادویی‌تر هستند، چون هیچ چرخ ‌دنده و دسته و عقربه‌ای هم ندارند، اما کارکردشان عینا همان است؛ می‌توانند هر چیز کم‌هزینه‌تر را به هر چیز باارزش‌تر تبدیل کنند. اثر اقتصادی تجارت هیچ تفاوتی با اثر تکنولوژی و ماشین‌آلات ندارد، از این منظر که هر دو به ما امکان می‌دهند که با زحمت و هزینه کمتر ارزش و ثروت بیشتر تولید کنیم. همچنان که یک تراکتور در قیاس با یک بیل به کشاورز امکان می‌دهد در ازای زحمت و هزینه کمتر ارزش و ثروت بیشتر تولید کند، صرف تجارت به باغدار پسته امکان می‌دهد که در ازای زحمت و هزینه کمتر ارزش و ثروت بیشتر (موبایل، کامپیوتر، ماشین لباس‌شویی، داروی ‌ام. اس و...) حاصل کند. به همین دلیل است که وقتی کسی از تجارت‌کردن محروم می‌شود، ثروتی را از دست می‌دهد و فقیرتر می‌شود، چون از این امکان محروم می‌شود که به جای تولید چیز پرهزینه‌تر و پرزحمت‌تر، منابع خود را صرف تولید چیز کم‌هزینه‌تر و کم‌زحمت‌تر کند و بعد بی‌هیچ زحمت اضافه دیگر، تنها با استفاده از دستگاه شگفت‌انگیز و جادویی پروفسور بالتازار آن چیز پرهزینه‌تر و پرزحمت‌تر را به دست آورد. این‌گونه است که وقتی کشوری تحریم تجاری می‌شود، هزینه‌ و آفاتی را متحمل می‌شود و این چیزی است که با تحریم‌های تحمیلی کنونی بر ایران برای ما ایرانیان هم اتفاق افتاده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.