|

دولت‌ها و رفاه

از خیریه‌ها تا نهاد تامین‌اجتماعی

تاریخ تحولات اقتصادی و عبور از فئودالیسم نشان می‌دهد با پیشرفت و توسعه اقتصادی و گسترش صنایع و تمرکز گروه‌های متراکم کاری، ضرورت توجه به تامین اجتماعی، به‌تدریج پدیدار و بر اساس آن زمینه‌های رفاه اجتماعی نیز به نحوی میسر شد که علاوه بر جبران خطرها و حوادثی نظیر معلولیت، پیری، از کارافتادگی و دیگر حوادث، موضوعات جدیدی نظیر کاهش ساعت کار، جلوگیری از کار کودکان و تنظیم برنامه کار زنان باردار و شیرده نیز در حیطه رفاه اجتماعی مطرح شد. تصویب اعلامیه حقوق‌بشر در سال 1948 نیز مفاهیم جدیدی را در زمینه رفاه اجتماعی مطرح کرد که عبارتند از: 1- هر فرد حق تامین‌اجتماعی دارد. 2- هر فرد حق داشتن سطح زندگی کافی برای حفظ سلامت خود و خانواده‌اش را دارد. 3- هر فرد هنگام بیکاری، پیری، از کارافتادگی و دیگر پیشامدهای ناگوار، حق تامین دارد. 4- زنان و کودکان و گروه‌های آسیب‌پذیر حق دریافت کمک‌های خاص دارند. رفاه در جوامع سنتی، عمدتا شامل اقدامات متفرقه خیریه و تعاونی‌های ابتدایی برای کمک به هم‌نوع و در قالب همیاری‌ها و دگریاری‌ها برای تامین نیازهای اولیه خانواده‌ها و گروه‌های محلی بود. به‌تدریج و بر اثر پیدایش روابط تولیدی و حاکمیت بازار و شرایط کار در کارخانجات، موضوع بیمه‌های اجتماعی مطرح و پس از آن موضوع تامین اجتماعی با توجه به ابعاد حمایتی و جبرانی وسیع، جایگزین بیمه‌های اجتماعی شد تا آثار اقتصادی کلیه خطرات اجتماعی را جبران کند. با پیدایش تشکل‌های کارگری و ایجاد قوانین و حقوق کار در محیط‌های صنعتی و با هدف تامین منافع کارگران در قبال کلیه خطرهای انسانی و شغلی، علاوه بر نیازهای اولیه، موضوع نیازهای ثانویه و امنیت فردی نیز مطرح شد. مفهوم و محتوای رفاه اجتماعی در طول چند دهه اخیر بسیار دگرگون شده است. در دهه 1970 گفته می‌شد رفاه اجتماعی مجموعه قوانین، برنامه‌ها و خدمات سازمان‌یافته‌ای است که هدف آن تامین حداقل نیازهای اساسی آحاد کشور است. در طول سال‌های دهه 1980 این مفهوم به نحوی تغییر کرد که رفاه اجتماعی به مجموعه اقدامات و خدمات گوناگون اجتماعی به منظور ارضای نیازهای افراد و گروه‌ها در جامعه و غلبه بر مسایل اجتماعی اطلاق می‌شد. از دهه 1990 رفاه اجتماعی به مجموعه شرایطی تلقی می‌شود که در آن خشنودی انسان در زندگی مطرح است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.