|

فروزش در گفت‌وگو با «شرق» بررسی کرد

جاماندن «سینمای کودک» از فیلم‌های «انیمیشن»

ابراهیم فروزش، از سال 1349 فعالیت سینمایی خود را در مسند مسوول امورسینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، آغاز کرد و همین‌طور تهیه‌کننده اجرایی بسیاری از فیلم‌های کانون بود. درسال 1352 فیلمنامه فیلم کوتاه «سیاه پرنده» را نوشت که آن فیلم را مرتضی ممیز کارگردانی کرد. ضمن اینکه برخی از فیلمنامه‌های انیمیشن علی‌اکبر صادقی، عبدالله علیمرداد و... را نیز به رشته نگارش درآورد. در فاصله قبل و بعد از انقلاب، فیلم‌های کوتاه و مستند متعددی ساخت. نخستین فیلم سینمایی‌اش، «کلید»، را در سال 1365 کارگردانی کرد. او در کارنامه هنری‌اش بیش از 50 جایزه بین المللی دارد. غیر از «کلید»، فیلم‌های «خمره»، «مرد کوچک»، «بچه‌های نفت»، «هامون و دریا»، «زمانی برای دوست‌داشتن»، «سنگ اول» و «شیر تو شیر» حاصل فعالیت‌های دیگر اوست. تازگی به‌عنوان یکی از اعضای هیات انتخاب بخش بین‌الملل «بیست‌وهفتمین جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان» انتخاب شده است که به بهانه آن با او گفت‌وگوی کوتاهی انجام دادیم: آقای فروزش نظرتان درباره برگزاری جشنواره کودک چیست؟ اگر بخواهم به‌طور کلی پاسخ شما را بدهم، باید بگویم نفس برگزاری جشنواره فیلم کودک مهم و ضروری است و باید تلاش کنیم که این جشنواره هرساله برگزار شود. هرچند به نظر می‌رسد جشنواره بیشتر به کورسویی می‌ماند که هرلحظه ممکن است خاموش شود که البته باید همه‌مان تلاش کنیم تا آن حفظ شود، ولی اگر کاری کنیم که شعله‌ور شود چه بهتر! منتها سیاستگذاری و مدیریت جشنواره در کیفیت آن تاثیر بسزایی دارد. در وهله نخست، یک جشنواره بین‌المللی باید زمان ثابت و مکان واحد داشته باشد، ولی جشنواره کودک در زمان‌ها و مکان‌های متفاوتی برگزار شده است. با این حال در عرف جهانی نام شهر «اصفهان» با این جشنواره گره خورده است. به نظر شما چکار باید کرد که جشنواره همچنان در شهر اصفهان برگزار شود؟ این گفته شما درست است. «شهر اصفهان» مکان مناسبی برای برگزاری جشنواره است. اگر بخواهیم نظیر جشنواره‌های «الف» جهانی مثل ونیز، کن، لوکارنو و برلین عمل کنیم که عنوان آنها با نام شهرشان گره‌خورده یا جشنواره‌های کودکی همچون المپیای یونان، جیفونی ایتالیا، مادرید اسپانیا، سینه کید هلند، سینه جونیور کن، فرانکفورت آلمان، ریموسکی کانادا، پوسان کره‌جنوبی و... باید این شهر هم برای همیشه مکان این جشنواره معرفی شود تا در ذهن‌ها باقی بماند. مثل جشنواره فیلم فجر که «تهران» مرکز برگزاری آن است منتها سایر شهرهای ایران هم می‌توانند همزمان از دیدن فیلم‌های شرکت‌کننده دراین جشنواره بهره ببرند. ولی این هم چیزی است که مسوولان باید درباره آن تصمیم بگیرند. نظرتان درباره کیفیت فیلم‌های خارجی که تاکنون به دبیرخانه جشنواره رسیده و دیده‌اید، چیست؟ خب من تا الان همه فیلم‌ها را ندیده‌ام. اما آن تعدادی را که دیده‌ام بعضی‌ها کیفیت مطلوب، تعدادی هم متوسط و زیر متوسط داشتند. منظورتان از «کیفیت» چیست؟ از آنجا که این فیلم‌ها در جشنواره تخصصی کودکان و نوجوانان شرکت داده می‌شوند دو نکته مهم را باید درانتخاب فیلم‌ها درنظر گرفت؛ اول اینکه در عین جذابیت، جنبه‌های آموزشی و سرگرم‌کننده داشته باشند و دوم اینکه پیامشان را با زبان ساده و به دور از پیچیدگی‌های اغراق‌شده به تصویر بکشند. به نظرشما در بخش سینمای ایران، کیفیت فیلم‌ها چقدر به سیاستگذاری‌ها و تولیدات یک‌سال گذشته سینمای ایران مربوط است؟ اول اینکه باید بگویم تولید فیلم هیچ ربطی به جشنواره ندارد. جشنواره فقط یک گذرگاه است و ویترین و نمی‌تواند روی تولید فیلم تاثیری داشته باشد. به‌طور مثال جشنواره‌هایی مثل کن و ونیز و یا مراسم اسکار تولید‌کننده فیلم نیستند ولی به اعتبار نام و عملکردشان، فیلم‌های مختلف از همه جای دنیا در آن شرکت می‌کنند که در صورت موفقیت، توجه جهانی و به‌خصوص تهیه‌کنندگان به آن فیلم‌ها جلب می‌شود. منظورم لزوم برگزاری جشنواره کودک درایران است. خب حضور فیلم‌ها در جشنواره دراصل، فرهنگ‌سازی می‌کند و می‌تواند مخاطبان را با دنیای امروز از طریق فیلم آشنا کند. مثلا من خودم که فیلم‌ها را می‌بینم، با جغرافیا و فرهنگ کشور‌های دیگر آشنا می‌شوم و بعد هم می‌توانم تاثیرات مثبتی از آن فرهنگ‌ها بگیرم. درواقع جشنواره، مرکز تبادل فرهنگی است. در هرصورت وقتی در کشوری تولید فیلم نباشد، درآن صورت چه چیزی در جشنواره آن نشان می‌دهند؟ لزوم برگزاری آن در چیست؟ خب اگر از منظر تولید بخواهیم به جشنواره نگاه کنیم، از سال‌های قبل هم درسینمای ایران به تولید فیلم کودک توجهی نمی‌شد. چون بازگشت سرمایه نداشت. بخش دولتی هم یک تعداد محدودی فیلم می‌ساخت، بخش خصوصی هم به دلیل عدم بازگشت سرمایه رویکرد خوشی به آن نشان نمی‌داد، به همین دلیل می‌گویم که از این نظر به تولید خیلی نباید دلخوش شویم. ولی در دهه 60 سینمای کودک ارج وقرب داشت. درست است. ولی آن زمان هم در مقایسه با کلیت فیلم‌های تولیدشده، تعدادش محدود بود و در زمان نمایش هم مهجور واقع می‌شد. شما سابقه حضور در جشنواره‌های معتبری همچون لوکارنو، جیفونی و... دارید. چطور می‌شود که آنها جزو جشنوارهای الف دنیا می‌شوند؟ دلایل متعددی دارد. ولی یکی از دلایل این است که به این قضیه خیلی تخصصی نگاه می‌کنند. طبعا فیلمی که برای سنین میان سه تا شش‌سال جذابیت دارد، برای مخاطبان 10 تا 16 سال شکل دیگری خواهد داشت. ضمن اینکه غیر از فیلم‌های زنده، انیمیشن به‌شدت، نه‌تنها در سینمای کودک بلکه در سینمای بزرگسال نفوذ پیدا کرده. از «آواتار» گرفته تا «هری پاتر» و امثالهم. همین مساله نشان می‌دهد که تکنولوژی چقدر در ترسیم‌کردن دنیاهای عجیب و غریب موثر است. آن زمان گذشت که با تکنیک‌های دستی Cell Animation فیلمسازان به سختی سعی می‌کردند که حادثه‌ای را به تصویر بکشند. الان به مدد کامپیوتر و تروکاژهای پیشرفته، مخاطب را به دنیای فیلم آنقدر نزدیک می‌کنند كه کاملا باورپذیر است. ضمن اینکه این جشنواره‌ها در پی کشف استعدادها هستند و هرفیلمی که در آن خلاقیتی می‌بینند، سعی می‌کنند جذب کنند. دیگر اینکه بحث «فیلم برای کودک» و «فیلم درباره کودک» منتفی شده است. فیلم‌ها به‌طور کلی مخاطبان عام را نشانه گرفته‌اند. آنقدر مسایل تکنیکی و هنری در هم آمیخته شده‌اند و جذابیت به‌وجود می‌آورند که در آینده باید منتظر دنیای پیچیده‌ای در حوزه فیلمسازی باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.