خلاصه داستان يک فيلم واقعي
آي آدمها
احمد طالبينژاد
آي آدمها که بر ساحل نشسته شاد و خندانيد
يک نفر در آب دارد ميسپارد جان
يک نفر دارد که دست وپاي دایم ميزند
روي اين درياي تندو تيره وسنگين
که ميدانيد...
آي آدمها که بر ساحل بساط دلگشا داريد
... يک نفر در آب ميخواند شما را
حتي اگر اهل ادبيات آن هم از نوع مدرنش نباشيد، تکههايي از اين شعر معروف و هشداردهنده «نيما» را شنيده و گاهي به عنوان ضربالمثل آن را به کار بردهايد. ولي فکر نميکنم خودتان در معرض تصويري قرار گرفته باشيد که نيما در اين شعر به صورت کنايي از ساحل و دريا و مردم و غريق ارايه داده است. دو روز مانده به ماه رمضان، به اتفاق خانواده، همراه با دهها خانواده ديگر «شاد و خندان» بر ساحل گيسوم در مسير آستارا نشسته بوديم و جاي شما خالي چاي مينوشيديم و خوش بوديم که ناگهان مردي بانگ برآورد، «يکي داره غرق ميشه.» تقريبا همه کساني که در آن عصر دلگشا بر ساحل رميده بودند، سرها را به طرف صدا برگرداندند. مرد در ساحل ميدويد و ورجه وورجه ميکرد و فرياد ميزد «اوناهاش، داره دست و پا ميزنه» عده زيادي از جا جستند و به نقطهاي که مرد اشاره ميکرد، خيره شدند. بله. کسي در آب داشت جان ميسپرد. گاهي دستش و گاهي سرش از آب بيرون ميآمد و به نظر ميرسيد دارد تقلا ميکند تا خود را از گرداب برهاند اما موفق نميشد. حالا ديگر بساط عيش مردم به هم ريخته، اغلب بار و بنديلشان را برداشته در صندوق عقب سواريشان گذاشته و نگران به دوردست چشم دوخته
بودند. عدهاي به سوي تنها مامور حاضر در ساحل رفتند و ازش خواستند کاري بکند. اما او مامور بود و معذور و به قول خودش پليس امنيت اجتماعي که نجاتغريق، جزو وظايفش نيست. دنبال نجاتغريق گشتيم. کسي را پيدا نکرديم. به سوي قايقراناني دويديم که در ساحل به انتظار مسافر ايستاده بودند و آنها هم نگران به دريا چشم داشتند ولي حاضر نبودند در ازاي پول کلاني که آقايي پيشنهاد داد، تن به خطر بدهند. چون غريق از حوزه استحفاظيشان خارج شده بود. هنگامه غريبي بود. اعصابها به هم ريخته، وجدانها معذب، و من دایم به اين شعر نيما فکر ميکردم و اينکه هرگز فکر نميکردم روزگاري شاهد چنين مهلکهاي باشم.
آن قدر سر و صدا راه انداختيم که آن مامور، ناچار شد با بيسيم کمک بخواهد. در حالي که آفتاب داشت غروب ميکرد، حالا ميشد ديد که فاصله ظاهرشدن دست و کله غريق کمتر و کمتر ميشود. تاحدي که همه اميدها به ياس مبدل شد. لحظاتي به تلخي گذشت. نااميد از همه جا داشتم به اين فکر ميکردم که يک روز قبل در خبرها آمده بود از اول تابستان تا آن روز، نزديک به 500 نفر در دريا غرق شدهاند. لابد به همان سادگي که ما شاهدش بوديم. يعني نبودن نجاتغريق و حس مسووليت و ديگر قضايا. در همين حيص و بيص، موتورسواري از راه رسيد. يک مامور لباس شخصي که وقتي التهاب مردم را ديد، نگران شد و از ما فاصله گرفت و با بيسيمش با کسي يا جايي حرف زد و چند لحظه بعد خيلي خونسرد به طرف ما برگشت و گفت «شناسايي شد. نگران نباشيد. آشناست» من که ديگر اختيار از دست داده بودم فرياد زدم «مگه آشنا و غريبه فرق ميکنه؟ اون بابا هر کي هس، جلوي چشم ما غرق شد و رفت پي کارش. من روزنامهنگارم و همين را مينويسم» پوزخندي زد و رفت طرف قايقراناني که حتي حاضر نبودند براي نجات بروند. چون از حوزه استحفاظي آنها خارج بود. به هر حال قايقرانان با يک کمک با سرعت برق و باد رفتند و
دقايقي بعد با مردي در لباس شنا که
سرومر و گنده کف قايق نشسته بود برگشتند. همان مامور لباس شخصي در اين فاصله براي ما توضيح داد که آنکه به دريا زده، يک شناگر حرفهاي است که قادر است ساعتها در آب شنا کند. البته مخش هم کمي عيب دارد و نبايد اين کار را ميکرد و باعث ناراحتي مردم ميشد. قايق در ساحل پهلو گرفت و من با خشم به طرفش رفتم تا مشتي محکم بر چانه او بکوبم که شخصي ديگر پيشدستي کرد و نايبالسيلي ما شد و بعد هم مامور که بيسيم زده و يک اتومبيل پليس طلب کرده بود، او را با خود برد و قضيه به خير گذشت. اما ساعتها ذهنم درگير اين مساله بود که چرا جان آدمها اينقدر بيارزش شده؟ نميدانيد مامور حاضر در مکان با چه خونسردي و آرامشي پاسخ ميداد که وظيفه او چيز ديگري است. او البته نميدانست که مردک شناگر حرفهاي است. يکي از قايقرانان هم پاسخش اين بود که «اي بابا. سالي هزارنفر غرق ميشن حاجي حرص نخور» و اينکه ساحلي به آن زيبايي و درازي، چرا نبايد نجات غريق داشته باشد تا دست کم مانع کساني مثل آن مرد شود که مفت و مسلم اوقات جمعي که خير سرشان آمده بودند دمي «شاد و خندان بر ساحل» بيارامند را تلخ نکند؟ خلاصه که روز مزخرفي شد آن روز. فکرش را بکنيد اگر
ماجرا واقعي ميبود، چه بر ما ميگذشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.