|

حاشیه اي بر تصمیم گرجی‌ها پیرامون لغو روادید ایرانیان

نقاشی‌های ایرانی در کاخ هنر گرجستان

کامران عدل

قسمت اول: با اسم «گرجستان» برای اولین‌بار، وقتی درباره عکاسان دوران انقلاب مشروطیت کار می‌کردم مواجه شدم. مبارزانی گردن‌کلفت و به قول زنده‌یاد عطالله بهمنش مفسر کشتی در زمان تلویزیون ملی ایران «چغر». قبلا آنها را در میدان‌های کشتی دیده بودم، که زیر پرچم اتحاد شوروی کشتی می‌گرفتند. ولی در آن دوران هنوز وارد دنیای «فرهنگ»ی نشده بودم که بفهمم «بالاوادزه»، نامی است گرجی. دکتر نیکولوس، رایزن فرهنگی سفارت گرجستان درباره کشورش با من صحبت کرد، زیرا متوجه شده بود که دارم از تمدن برون‌مرزی ایران عکاسی می‌کنم. از گرجستان گفت، در میان این گفت‌وگو، من به یاد آوردم که برادرم «شهریار عدل»، مدتی، خیلی به تفلیس می‌رفت. فکر کردم که لابد یک چیزهای مهمی در تفلیس هست که این همه برادرم به آنجا می‌رفت؟ قبول کردم و به دکتر نیکولوس گفتم که ترتیب کار رفتن من را به گرجستان بدهد. هوا روشن شده بود که به تفلیس رسیدم. خیابان «روستاولی»، شانزه‌لیزه تفلیس. میراندا، راهنما و مترجمم، در یکی از خیابان‌های فرعی روستاولی برایم آپارتمانی اجاره کرده بود. اولین چیزی که من را حیرت‌زده کرده بود، تمیزی این شهر بود. خدای من، مگر می‌شود که یک شهر، اینقدر تمیز باشد؟ همان صبح، با «میراندا» به دنبال کارت اجازه عکاسی‌ام رفتیم. بعد از ظهر، به آکادمی هنر رفتیم. ساختمانی است که دیوارهایش مملو از نقاشی‌های ایرانی قاجار، همراه با آینه‌کاری و گچ‌بری است که کاخ گلستان ما در کنار آن، چیزی برای ارایه‌کردن ندارد. چشمانم از حدقه بیرون زده بود. باور نمی‌کردم که این ساختمان در تفلیس است. پای صحبت‌های «کاخا» (Kakha Trapaidze) معاون آکادمی نشستم. چند لحظه بعد، پروفسور «تیمور» (Temur Bibiluri) باستان‌شناس سرشناس گرجی به ما ملحق شد. چه خوب هستند این مردمان. کاخا از اصفهان می‌گفت. مثل یک مومن که از بهشت تعریف کند. تیمور از تخت جمشید می‌گفت. که یونانیان غلط زیادی می‌کنند، وقتی از آثار باستانی‌شان حرف می‌زنند وقتی ما تخت جمشید را داریم. آچمز شده بودم. زبانم بند آمده بود. نزدیکی‌های غروب، تمام استادان آکادمی هنر، من را همراهی کردند و بردند به رستورانی در بالای تپه‌ای مشرف به رودخانه «متکاوری» (Mtkvari). آهسته‌آهسته آفتاب غروب می‌کرد و هی به زیبایی منظره مقابلم می‌افزود. مثل یک فیلم سینمایی بود. به همین دلیل شاه عباس، گرجی‌ها را به اصفهان کوچ داد، تا برایش خوک پرورش دهند. نه آنکه خودش خیلی عاشق گوشت خوک بود، نه. برای هیات‌های خارجی که مسیحی بودند. توی آن هوای پاک، با آن منظره رویایی، با غذایی که بوی ایران را می‌داد، باز هم به یاد جمله کذایی خودم افتادم: «که چقدر خداوند من را دوست دارد.» همان شب، مقاله‌ای نوشتم و برای «شرق» ایمیل کردم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.