|

هزارویک شبی برای هنرهای اجرایی

علی اتحاد

گالری‌های تهران -که بخش حرفه‌ای آن دیگر مدت‌هاست به گالری‌های خصوصی محدود مانده است- سال‌هاست فضایی برای ارایه آثار هنری به مخاطبان خاص هنر فراهم آورده‌اند؛ مخاطبانی که می‌توان ادعا کرد به تقریب، شامل جمعی نه کوچک اما محدود می‌شوند که رشد سالانه‌اش بسیار کمتر از آن چیزی است که پتانسیل هنر ایران شایسته‌اش است. این مساله چندین خاستگاه دارد که از این میان دو نکته بسیار تعیین‌کننده به نظر می‌رسد: نخست آنکه، گالری‌های خصوصی عمدتا تلاشی برای جذب توده مردم به فضای فرهنگی نمی‌کنند و دوم آنکه موقعیت شهری این فضاها- دور از چشم و بدون ویترین- امکان جلب مخاطبان احتمالی اما بی‌خبر را به صفر تقلیل می‌دهد. اینچنین بود که وقتی بهار سال 91 پیشنهاد فعالیت در مجموعه باغ‌موزه قصر را -که آن زمان هنوز در حال پیمودن مراحل عمرانی بود- دریافت کردم، تجربه در فضاهای عمومی به سرعت بدل به اولویت نخست فعالیت‌های کاری‌ام شد. نتیجه پروژه سال گذشته مجموعه‌ای با نام «باغ، قصر، زندان و دوباره باغ» بود که با همکاری مهسا کریمی‌زاده، یاسر یعقوب‌زاده، نیکو ترخانی، محسن ثقفی، مهران ‌راد و علیرضا سمیع‌آذر و با گردآوری چندین ویدیوچیدمان، چیدمان صدا، چیدمان تعاملی و مجسمه به سرانجام رسید. قصر، بستری فراهم آورد که به واسطه آن مخاطبانی خارج از چرخه هنر با آثار هنر معاصر ایران مواجه شوند و این موضوع را آغازی برای رفع کاستی یادشده یافتم. از سوی دیگر از آنجا که عمده فعالیت هنری‌ام (به عنوان هنرمند) به رسانه‌هایی چون پرفورمنس‌آرت، ویدیو و چیدمان محدود می‌شود، دغدغه ارایه آزادانه این رسانه‌ها نیز جزو اولویت‌هایم محسوب می‌شد. با توجه به این مساله که فعالیت‌های صحنه هنر ایران بیش از پیش در مسیر وابستگی تام به بازار هنر قرار گرفته است، آرام‌آرام راه ارایه آثاری که سودآوری ندارند، ناهموارتر می‌شود. اینچنین است که اگر هم گالری‌ای پذیرای رسانه‌ای چون پرفورمنس‌آرت باشد ترجیح بر این است که از چهره‌های نام‌آور- چهره‌های آشنا که پیشینه‌شان اغلب به سینما بازمی‌گردد- دعوت کند تا به این واسطه امکان بازگشت مالی این رخدادها فراهم شود. مجموعه کاستی‌های یادشده سبب شد که پس از گشایش باغ‌موزه قصر و تخصیص فضایی به عنوان کافه‌گالری و واگذاری آن به بخش خصوصی، پیشنهاد پروژه «هزارویک عصر» را طرح کنم. به این ‌ترتیب که جمعه هر هفته فضای کافه‌گالری مارکوف (نامی که به یاد معمار مشهور روس‌تبار بر این کافه نهاده شد) و نیز محوطه پیرامون آن به هنرهای اجرایی performing Arts اختصاص یابد. «هزارویک عصر» را از آغاز به عنوان پروژه‌ای باز، تعریف کردم؛ به این معنا که پایانی برایش متصور نیستم مگر آنکه روزی ارسال طرح‌های اجرایی متوقف شود. تا امروز هشت هفته از آغاز این پروژه می‌گذرد و در این مدت محسن گرجی، امید شلمانی، نیما دهقانی، نگارنده متن، نیما زاغیان، نیکو ترخانی و پارناب موخرجی (هنرمند هندی) آثارشان را در مارکوف ارایه کردند و در کنار آن، برنامه پرسش و پاسخ هنرمندان نیز برگزار شده است. در پایان، ذکر این نکته به نظرم ضروری می‌رسد که با توجه به این مساله که «هزارویک عصر» بدون نقدینگی و حامی مالی کارش را آغاز کرده است، بدون‌یاری هنرمندان همراه این مجموعه که بسیاری از آنها نامشان در متن فوق ذکر نشده است، تحقق این برنامه ممکن نبود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.