وزارت زنان، کلید مسایل زنان
فائزه توکلی . پژوهشگر تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی
با گذشت بیش از سهدهه از انقلاب اسلامی و برگزاری یازدهمین انتخابات ریاستجمهوری، توجه به وضعیت زنان ایرانی که عهدهدار سنگ بنای تمدن ایرانی یعنی «خانواده» هستند؛ ضرورت دوچندانی یافته است زیرا زنان ایران در مقایسه با مردان، با شرایط و محدودیتهای بیشتری روبهرو هستند؛ هرچند باید اذعان کرد زنان کشورمان نسبت به کشورهای همسایه در حوزههای آموزش و بهداشت از وضعیت بهتری برخوردارند ولی در برخی نمایانگرها و شاخصها مانند فرصتهای برابر و دستیابی به موقعیتهای سیاسی، اقتصادی، مدیریتی و... بامحدودیتهایی روبهرو هستند و مشارکت زنان در اداره امور کشور بسیار محدود است و بیشتر نقش پیادهنظام را دارند. آقای دکتر روحانی رییسجمهور منتخب ایران با گفتمان اعتدال بر اموری همچون حاکمیت شایستهسالاری و بهرهگیری از همه نیروهای موجود، تاکید دارند. در این راستا بنابر ماده 230 قانون برنامه پنجم توسعه که بر تحکیم بنیان خانواده، بازنگری قوانین و مقررات مربوطه، پیشگیری از آسیبهای اجتماعی، توسعه و سازماندهی امور اقتصادی و معیشتی با اولویت شغل برای زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست، تامین اجتماعی، اوقات فراغت، پژوهش، ارتقای
سلامت، توسعه توانایی سازمانهای مردمنهاد، ارتقای توانمندیهای زنان مدیر و نخبه و اصلاح ساختارهای اداری و تشکیلاتی زنان و خانواده بناشده، ضرورت تشکیل وزارت زنان در دولت یازدهم تحولی حتمی و ضروری در راستا و ارتقای مراکز امور مشارکت زنان و مشاور خانواده در دولتهای قبلی است. «در خصوص حضور زنان در ساختار قدرت، ایران در بین کشورهای ضعیف در این شاخص و تنها کشوری است که گامی برای رفع این نابرابری برنداشته است به گونهای که هماکنون حضور زنان در مجلس شورای اسلامی سهدرصد و در حوزه اجرایی 9درصد است.» (خبرگزاری ایسنا، چهارشنبه ۲۰دی۱۳۹۱) این در حالی است که در کشور افغانستان که سالیان متمادی تحت حکومت طالبان بودند، هماکنون سهم نمایندگان زن در مجلس بالغ بر 20درصد است. تشکیل وزارت زنان از سال 1381 در ساماندهی وضعیت حقوقی و اجتماعی و سیاسی زنان بسیار موثر بوده است، گرچه این آمار با سوئد که سهم نمایندگان زن مجلس 54درصد است هنوز فاصله زیادی دارد، ولی گامی به سوی توسعه است. در زیر به صورت خلاصه به روند و دستاوردهای تشکیل وزارت زنان در افغانستان اشاره میشود:
تاریخچه تشکیل وزارت امور زنان افغانستان
وزارت امور زنان افغانستان در سال 1380 (هجری شمسی) بر اساس توافقنامه بن، تشکیل شد. همزمان با آغاز کار اداره موقت با تشکیل مجموعا 923 پست پس از تبدیل و ارتقا از موسسه نسوان به وزارت، آغاز بهکار کرد و اکنون دارای 874 کارمند است. این وزارت دارای 9ریاست مرکزی و 34 ریاست امور زنان در ولایات است.
برخی دستاوردهای وزارت زنان افغانستان
در زیر به صورت بسیار فشرده به برخی دستاوردهای وزارت زنان افغانستان که طی سال 1381تا 1390درجهت بهبود وضع زنان در عرصههای ششگانه (مشارکت سیاسی زنان، تعلیموتربیت، سلامت، توسعه اقتصادی، امنیت و حاکمیت قانون و حقوق بشر) انجام شده، اشاره میشود.
- 20درصد حضور زنان در لویه جرگه قانون اساسی؛
- 40درصد اشتراک زنان در انتخابات ریاستجمهوری؛ شورای ملی و شوراهای ولایتی؛
- حضور بانوان به عنوان کارمند در ادارات دولتی به بیش از 22درصد رسیده است؛
- سهم زنان در مسایل قضایی و حقوقی 10درصد؛
- 9درصد حضور زنان در سطح تصمیمگیری؛
- پنجدرصد حضور زنان در بخشهای امنیتی؛
- 24درصد زنان در بخشهای سلامت و بهداشت؛
- 19درصد محصلان پوهنتونها و 15درصد استادان پوهنتونها؛
- شاگردان زن 38درصد؛
- حضور معلمان زن 30درصد؛
- 26درصد مکاتب ابتدایی نسوان، 34درصد مکاتب متوسطه نسوان و 30درصد مکاتب لیسانسه نسوان؛
- بیش از 200هزار زن از برنامههای توسعهای در ولایات و مرکز استفاده کردهاند؛
- 22درصد حضور زنان در جامعه مدنی
- 35درصد حضور زنان در شوراهای محلی؛
- سهم زنان در760 شرکت خصوصی؛
- ایجاد کمیسیون عالی منع خشونت علیه زنان در مرکز و پنجولایت کشور؛
- تعدیل سیاستها به منظور ایجاد تبعیض مثبت، برای حضور و مشارکت زنان در همه عرصهها؛
- افزایش سرمایهگذاری زنان و دسترسی آنان به تکنولوژی معاصر و بازاریابی در سطح ملی و بینالمللی؛
- نشر بانک اطلاعات خشونت از طریق وبسایت وزارت و روزنامه و مجله منتشره وزارت امور زنان؛
- ایجاد پروژههای آموزشی از طریق جلب کمکهای اقتصادی از نهادهای ملی و بینالمللی در مرکز و ولایات، که سالانه در حدود یکصدو50هزار زن از این برنامهها برخوردار شدهاند.
با نگاهی اجمالی به دستاوردهای وزارت زنان در افغانستان لازم به ذکر است که سازمانهای مدافع حقوق زنان همواره تاکید بر «تبعیض مثبت» در مورد استیفای حقوق زنان دارند و عنوان میکنند که فقر در جهان چهره زنانه دارد و راه توانمندی زنان صرفا از طریق وضع قوانین و مقررات حقوقی و سیاسی نیست بلکه باید از طرق اقتصادی و فرهنگی و مهارتآموزی هم به این توانمندسازی و قادرسازی پرداخت تا بهتدریج بر این شکاف تاریخی که موجب شده که در اغلب ادوار تاریخ مذکر (History= His story) شود و خشونت و تزاحم وجه غالب تاریخ بشر شود؛ شاید تا حدی با احساس و عاطفه زنان تلطیف شود. در اغلب کشورها رسم براین است که برای غلبه بر یک مشکل عمده به مدد تشکیل وزارتخانه به مقابله با آن مشکل بپردازند، در این زمینه الگوی نسبتا موفق تشکیل وزارت زنان در افغانستان قابل توجه است. امید است کشور ما نیز در این مرحله گرچه در برخی موارد راههای طی شده زیادی در زمینه استیفای حقوق زنان نسبت به افغانستان و دیگر کشورهای منطقه دارد، بتواند با تشکیل وزارت زنان و تقویت مراکز موجود با توجه به ویژگیهای فرهنگی - اجتماعی کشورمان هرچه سریعتر بر این نقص و شکاف تاریخی و
اجتماعی فایق آید.
*منبع:
سایت وزارت زنان افغانستان (با دخلوتصرف)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.