|

تازه‌هاي ادبيات داستاني ايران

سه گام به پس

اخیرا سه رمان ایرانی از سه نویسنده زن؛ رویا شکیبایی، ملیحه صباغیان و زهرا عبدی منتشر شده است. حتی یک نگاه اجمالی به این سه رمان نشان می‌دهد که این آثار، مانند بسیاری آثار مشابه دیگر که در این سال‌ها منتشر شده‌اند - و جريان غالب ادبيات داستاني ايران را شكل داده‌اند، نتوانسته‌اند گامی فراتر از وضعیت فعلی داستان‌نویسی ایران بردارند و يا امكاني جديد پيش‌روي ادبيات ايران بگذارند. پس همچنان در چارچوب همان قواعد کلی داستان‌نویسی سال‌هاي اخير باقی مانده‌اند. صفحه ادبیات «شرق» به زودی به این سه رمان خواهد پرداخت اما پیش از آن این سه کتاب به صورت کوتاه معرفی می‌شوند. ادای دین به فرهنگ چند هزارساله «روز حلزون» رمانی از «زهرا عبدی» است که در 160 صفحه توسط انتشارات «گیسا» منتشر شده است. داستان با شرح گزارش‌گونه‌ای از روزمرگی‌های راوی آغاز می‌شود و اصرار زیادی بر توصیف جزءبه‌جزء و دقیق واقعیت‌های معمول و پیش پا افتاده اطراف دارد. به ظاهر نویسنده ابایی هم نداشته تا توصیف‌های جزء‌به‌جزء داستان در بسیاری موارد شکلی وسواس‌گونه و تصنعی به خود بگیرند. مثلا: «تا نان سوخته و پنیر را بیاورم، پنجره را باز کرده و نشسته پشت صفحه باز فیس بوکم. یک‌بار باید بزنم پشت دست فضولش وقتی تند تند کلیک می‌کند روی اسم فرندهایم. برای جدید‌ها و ناشناخته‌ها، یک new tab باز می‌کند تا سر وقت ببیند کی هستند و تا ته favoriteشان را در نیاورد، چشم‌هایش میخ مانیتورند. اما خودش نم پس نمی‌دهد. از پشت مانیتور بلند نشده، حتما log out می‌کند، مبادا کسی از رفت‌وآمد صفحه فیس‌بوکش بویی ببرد... ». در بخشی دیگر از رمان می‌خوانیم: «آنور شیشه پر از لک و پیس تاکسی، مردمی که از نمایشگاه کتاب بیرون آمده‌اند برای گرفتن ماشین، از سروکول کتاب‌هایی که خریده‌اند بالا می‌روند. از اینکه توی تاکسی نشسته‌ام احساس خوشبختی می‌کنم هرچند انگشترهای طلا بلای جانم شده‌اند. منی که هر 10 روز را در نمایشگاه کتاب به قول پسرک، رحل اقامت می‌افکندم، امسال، سومین سالی است که پشت کرده‌ام به این هیاهو. نمایشگاه کتاب پر از آدم‌هایی است که در طول سال حتی کتابی را ورق نمی‌زنند. می‌آیند که یادشان برود کتاب نمی‌خوانند و شب، بعد از گزارش مفصل تلویزیون از غوغای نمایشگاه و مردم با‌فرهنگ، راحت سریال شب‌شان را ببینند و خیال‌شان راحت باشد به فرهنگ چند هزارساله، ادای دین کرده‌اند. پسرک بلند می‌خندد و می‌گوید: خواب مانده‌ای. لجت گرفته و حالا‌ داری زور می‌زنی که از خودت عقیده درکنی. می‌میری اگر اینقدر این نظر ندهی. همیشه به فکر همه کار داری. بیچاره، به این فکر کن که اگر نرسی... ». خون دیدن «خواستم بگویم خون را ببین» عنوان رمانی از «رویا شکیبایی» است که در 273 صفحه منتشر شده است. نویسنده، کتابش را علاوه بر مادر، به «زنان همیشه عاشق، همیشه پایدار» تقدیم کرده است. در بخشی از رمان می‌خوانیم: «راستی راستی داشت می‌آمد. نفهمیدم چه شد که یکهو بازایستاد و بعد پوف کرد توی هوا و چیزی از قله آن جهید بیرون و فواره زد تو آبی آسمان. چرا کسی از سالن تریا بیرون نمی‌آمد؟ شمس، آن استرالیایی پردار، پس کجا بودند؟ فریاد زدم هادی! بوی سوختگی در هوا پیچید. آسمان قرمز قرمز شد. خونین شد. قله منفجر شده بود و فشه‌های خون از آن افشانه می‌زد و می‌ریخت پایین، تو سینه کوه. حالاست که برسد به من. دویدم طرف در سالن تریا. هادی گفت: می‌دانستم بیشتر از چند دقیقه نمی‌توانید آن بیرون بمانید. خواستم بگویم خون را ببین. گفتم: قهوه حاضر شد؟» ذهنی پاک پاک «پنجشنبه‌های سالن» عنوان رمان «ملیحه صباغیان» است که در 226 صفحه منتشر شده است. نویسنده در پایان کتاب، تاریخی دقیق که احتمالا زمان اتمام رمان بوده را آورده است: «بیستم آبان 88، ساعت 21». کتاب اینگونه آغاز می‌شود: «هیچ وقت به اندازه این سه ماه فکر نکرده‌ام و مخم را به کار نگرفته‌ام و دنبال چرا و اگر و کاشکی و این جور کلمه‌ها نگشته‌ام. دلم می‌خواهد برای یک روز هم که شده ذهنم را بتکانم. هرچه هست و نیست بریزم بیرون. گذشته... آینده... وهم، آن جاده لعنتی... دلهره شب‌ها... آه که چه خوب می‌شود تمام اینها از یادم برود. ذهنی پاک پاک. خالی. صیقل‌خورده. و خیالم بماند اینجا. فقط همین‌جا. آن وقت توی حصار این شهر پرجنب و جوش چرخ می‌زنم. می‌ایستم زیر چراغ‌های سقفش. باران رنگی نور. گم می‌شوم میان آینه‌های دوروبر، زن‌های قشنگ پوسترهای درشت و ریز دیوارها. و هوای آغشته به عطر این شهر را نفس می‌کشم و گوشم پر می‌شود از حرف... از صدا... از آهنگ‌های شاد... ترانه‌های شرور... و دلم خوش می‌شود با خوشی‌های الکی... خوشی‌های دم دستی».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.