|

مدیریت پسماند در روستاهای کشور

علی نوذرپور

دهیاری به‌عنوان نهاد عمومی غیردولتی و متولی اداره امور روستا، وظیفه دارد در راستای تحقق توسعه پایدار و حفظ محیط‌زیست روستایی، فعالیت‌هایی را انجام دهد. بر اساس ماده 7 ‌قانون مدیریت پسماندها، مدیریت اجرایی تمامی پسماندها غیر از صنعتی و ویژه در روستاها به‌عهده دهیاری‌هاست. همچنین ماده 4 آیین‌نامه اجرایی این قانون اشعار می‌دارد که مدیریت‌های اجرایی پسماندهای عادی روستایی (دهیاری‌ها) باید طرح جامع و تفصیلی مدیریت پسماند را به‌گونه‌ای تهیه کند که در روستاها تا پایان سال 1392، همه پسماندهای عادی را به صورت تفکیک‌شده جمع‌آوری کنند. فرض بر این است که هیات دولت که مرجع تصویب آیین‌نامه اجرایی مذکور است به ظرفیت‌ها و قابلیت‌های دهیاری‌ها و امکانات و موانع و محدودیت‌های کشور واقف بوده و بنابراین انتظار است که چنین امری محقق شود مگر اینکه خلاف آن فرض شود که فرض صحیحی نیست. پس ما در پایان سال 1392، روستاهایی خواهیم داشت که نه‌تنها پسماندهای آن جمع‌آوری می‌شود بلکه به‌صورت تفکیک‌شده، جمع‌آوری شده و به محل‌های مناسب جهت دفن بهداشتی یا بازیافت برده می‌شود. مروری بر برنامه‌های وزارت کشور - سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها- موید این امر است که برای تفکیک از مبدا پسماندها و استقرار ظروف و مخازن ذخیره‌سازی موقت، برنامه‌ریزی انجام شده است و در بیش از هزارو700 روستا سایت‌های دفن بهداشتی در سطح مجموعه‌های روستایی ایجاد شده است و واحدهای بیوکمپوست خانگی برای بازیافت زباله‌های فساد‌پذیر و تبدیل آنها به کود آلی جهت بهبود بافت خاک‌های کشاورزی و افزایش درصد مواد آلی درون خاک‌ها، در برخی از روستاها برنامه‌ریزی شده و مناسب با آن اقداماتی انجام شده است. مهم‌تر اینکه پروژه مطالعاتی عظیمی تحت‌عنوان «طراحی سیستم مدیریت پسماندهای روستایی» در 10منطقه کشور (مطابق با طرح کالبدی ملی کشور) در دولت اصلاحات توسط 10 مشاور دانشگاهی و خصوصی انجام گرفت که نتایج آن باید در برنامه‌ریزی پسماندهای روستایی مورد بهره‌برداری قرار گیرد. یکی از نتایج این تحقیق بزرگ، اعلام سرانه تقریبی 0/5 کیلوگرم پسماند در روز به ازای هر نفر از آحاد جمعیت روستایی کشور است. به این ترتیب روزانه معادل 11تن در روز پسماند تولید می‌شود که جمع‌آوری، حمل‌، پردازش و دفن بهداشتی آن باید در سطوح مختلف ملی، منطقه‌ای و محلی مورد توجه برنامه‌ریزان و مدیران اجرایی ذی‌ربط قرار گیرد. در این میان نقش وزارت کشور، استانداری‌ها و شهرداری‌ها در قوه‌مجریه و شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در حوزه عمومی غیردولتی بسیار مهم و پررنگ است. اما برگردیم به ابتدای این یادداشت که آیا تا پایان سال آتی ما شاهد روستایی خواهیم بود که پسماندهای آن به‌صورت تفکیک‌شده جمع‌آوری، حمل و دفن می‌شود؟ آیا شاهد جلو افتادن مدیریت روستایی از مدیریت شهری خواهیم بود؟ مدیریتی که بیش از یکصدسال از عمر آن می‌گذرد، در مقابل مدیریتی که کمتر از یک‌دهه عمر دارد ، عقب می‌افتد؟ آیا این شدنی است؟ به هر حال دولت چنین هدفی را برای خود در آیین‌نامه اجرایی قانون پسماند لحاظ کرده است و انتظار هست که این هدف را محقق سازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.