ایران فرهنگی
مصطفی ایزدی . تحلیلگر سیاسی
در جریان تبلیغات انتخابات از جمله مباحثی که کمتر به آن پرداخته شد، مسایل و موضوعات فرهنگی بود. بهظاهر، سیاست و اقتصاد، بهویژه مسایل بینالمللی و امور معیشتی مردم، برای نامزدها و البته برای بخش گستردهای از مردم، بسیار بیشتر از فرهنگ و هنر و آموزش مورد توجه بود. حتی وقتی از نامزدها در مورد فرهنگ پرسیده میشد، بعضا پاسخ میدادند که اگر اقتصاد و معیشت مردم درست شود، فرهنگ نیز سامان میپذیرد. در این میان، دکتر حسن روحانی معتقد بود که اگر کار فرهنگ و هنر را به اهلش بسپاریم، امور فرهنگی و هنری اصلاح میشود. این ایده که به نظر درست است؛ نهتنها برای امور فرهنگی و هنری که برای هر یک از ابعاد دیگر از جمله اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و... نیز صدق میکند. اما ظاهرا برای برخی از اصولگرایان، چندان که باید و شاید این نظر که امور فرهنگ و هنر را باید به اهلش سپرد، خوشایند نیست. در این چند سال که امور مربوط به کتاب، رسانههای مکتوب و مجازی، سینما، تئاتر، هنرهای تجسمی، میراث فرهنگی، صنایعدستی و دیگر پدیدههای فرهنگی و هنری، تحت مدیریت این نیروها و تقریبا بیارتباط با اینگونه مقولات بود، گرفتاریهایی برای اهالی فرهنگ و
هنر و بیمهریهایی نسبت به این نوع از آفریدههای بشر پدیدار شد که در ادوار دیگر چندان دیده نشده است. اصولگرایان چهبسا اعتقاد داشته باشند که چون مقولات فرهنگی و هنری از حساسیت ویژهای برخوردار است، تنها اهل فرهنگ و هنر نمیتوانند و نباید بهتنهایی مسوولیت آن را برعهده داشته باشند و بهتر است که افراد یا مراکز ذیربط دیگری خارج از اهالی فرهنگ و هنر، در مدیریتهای فرهنگی و هنری نقش داشته باشند. البته اصولگرایان چنین ایدهای را با توجیهات گوناگون ترکیب میکنند که متهم به بیتوجهی به نیروهای هنرمند و پدیدآورندگان آثار فرهنگی نشوند. بهعنوان مثال، صبح روز پنجشنبه (13/4/92) در برنامه «صبحبخیر ایران»، شبکه اول تلویزیون، بهمناسبت روز قلم با یکی از اعضای موثر انجمن قلم ایران گفتوگو میکردند. مجری برنامه در حین گفتوگو از او پرسید نظرتان درباره اینکه مدیریت امور فرهنگی را به اهل فرهنگ بسپارند چیست؟ وی که از نویسندگان شناختهشده متعلق به جناح اصولگرایی است،تلویحا با این ایده مخالفت و آن را چنین توجیه کرد:
درباره همین کتاب که ما نویسندهها با آن سروکار داریم، یک ممیزی وجود دارد. ممیزی که حتما باید باشد، چون در همه دنیا هست! چرا اداره ممیزی را به یک نویسنده بسپارند؟ اداره کردن که دیگر نویسندگی نیست. علاوه بر آشنایی با نویسندگی، یککار حقوقی است و یک نفر آشنا به مسایل حقوقی باید آن را در دست داشته باشد. نویسنده فقط بلد است نویسندگی کند و از حقوق، سررشته ندارد. بنابراین نمیتوان امور کتاب را به نویسندهها واگذار کرد. (نقل به مضمون)
سخن این نویسنده که کمتر از انگشتان یک دست اثر چاپ شده دارد، اما فرد موثری در انجمن قلم ایران و بازگوکننده نظر بخشی از اصولگرایان است، چند نکته قابل گفتن است: 1- تجربه نشان داده که افراد پیشبرنده، مثبت و تاثیرگذار در مدیریتها، کسانی هستند که پیش از مدیریت، در رشته موضوع آن مدیریت، سروکار داشته و با زوایای گوناگون حوزه مدیریت خود کاملا آشنا باشند، خصوصا در حوزههای متعدد فرهنگی که از ظرافت ویژه برخوردار است. این تجربه، موضوعیت بیشتر داشته و موفقتر پیش رفته است. 2- مگر نویسندگی یک شغل است که هرکس در این شغل مشغول باشد، غیر از نویسندگی کار دیگری بلد نیست؟ آیا در بین نویسندگان، مترجمان، مولفان، شاعران و سایر کسانی که کتاب مینویسند و تالیف میکنند، افراد دارای تخصصهای حقوق، مدیریت و حتی مدیریت فرهنگی وجود ندارد که بتواند از پس اداره امور کتاب و زیرمجموعه آن برآید؟ جواب مثبت است و افراد زیادی هستند که در رشته حقوق یا مدیریت تحصیل کرده و پس از تحصیل به بازار کار متناسب با رشته خود وارد شدهاند در میان جناحهای گوناگون سیاسی ایران، از اینگونه افراد زیاد هستند و توان ادارههای دولتی را دارند. در همین
انجمن قلم ایران که قریب به اتفاق اعضای آن را نیروهای اصولگرا تشکیل دادهاند، افرادی با مدرک کارشناسیارشد رشته حقوق یا حتی دکترای مدیریت فرهنگی وجود دارند. بنابراین این اشتباه است که بپنداریم، نویسندگان و اهالی فرهنگ، چون تخصص زیرمجموعه مدیریتهای فرهنگی را ندارند، پس اینگونه کارها باید در اختیار دیگران از جمله کارکنان بعضی از نهادها و ارگانهای غیرمرتبط قرار گیرد. 3- در دولت نهم که تماما در اختیار جریان اصولگرایی بود، شخصی بهنام دکتر محسن پرویز، معاون فرهنگی وزیر ارشاد شد، که چون خود نویسنده و چهرهای فرهنگی و البته عضو انجمن قلم ایران بود، امور حوزه فعالیت خود را بسیار بهتر و آسانتر پیش میبرد تا دیگرانی که از ارگانهای نامربوط به امور فرهنگی آمدند و در دولت دهم جای دکتر پرویز را گرفتند. اگرچه نگارنده باور ندارد که با دیدگاه جناحی میتوان امور فرهنگی و هنری را مطابق با سلیقههای فراوان اهالی فرهنگ و هنر پیش برد، اما مثالی که آوردم، برای تقریب ذهن دوستانی است که برای اشغالکردن پستهای فرهنگی، توسط عناصر غیرمرتبط، دست به توجیهات عجیب میزنند. 4- اکنون که دولت اعتدال در راه ورود به محل استقرار خود
است، همه دلسوزان وظیفه دارند که او را کمک کنند تا هر مسوولیتی را به اهلش بسپارد و دولت و تشکیلات مربوطه را از دست افراد غیرمتخصص و غیرمرتبط، خارج کند، تا آحاد جامعه، از جمله اهالی فرهنگ و هنر، هوای تازهای استشمام کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.