|

کلید تدبیر- قفل تحقیق

طهمورث لهراسبی . دبیر آموزش‌وپرورش استان فارس

عصر نوین را به‌درستی عصر «دانش‌محور» نامیده‌اند. حجم روز‌افزون و شتابان دانش در تمام شوونات زندگی بشر امروزی رخنه و کیفیت آن را در تمام ابعاد به شکل بهت‌آوری تغییر داده است. کشورهای پیشرفته با درک این اصل که توسعه منهای دانش مساوی است با اتلاف سرمایه و ثروت، از هیچ تلاش و سرعتی در مسیر تولید و بازتولید دانش دریغ نکرده و آن را به‌مثابه موتور محرکه پیشرفت و توسعه خود تلقی می‌کنند. اساسا دانش عنصری اساسی در تمییز کشورها از حیث درجه توسعه‌یافتگی و محکی جهت دسته‌بندی کشورهاست. ولی علم و دانش خود غالبا معلول «تحقیق» و «پژوهش» بوده و در بستر آن به مرز بالندگی و شکوفایی می‌رسد. ارزش ذاتی و ماهوی تحقیق در اطلاعات حاصل از آن، به‌ویژه اینکه در مسیر تولید دانش، تصمیم‌گیری، سیاستگذاری، اجرا، تدوین چارچوب برای اقدامات آتی و مانند آن باشد نهفته است. امروزه نوک پیکان الگوهای رقابتی بین کشورهای جهان به سمت‌وسوی برتری‌های ناشی از تحقیق و مآلا ایجاد ثروت و کاهش وابستگی به منابع طبیعت‌محور و انرژی نشانه رفته و به همان میزان سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این عرصه صورت گرفته است. تدقیق در برونداد این سرمایه‌گذاری‌ها نشان از انتفاع و سیطره این کشورها بر دانش جهانی و متعاقبا بهبود کیفی زندگی دارد. اما مبحث پژوهش در کشور ما از واقعیات بغرنجی حکایت دارد.در حالی هوش و ذکاوت نژاد ایرانی زبانزد و مورد غبطه جهانیان است که سالانه بسیاری از همین هوشمندان در قالب محقق و نخبه وطنی از کشور مهاجرت می‌کنند. ارتزاق و وابستگی نهادهای تحقیق و پژوهش به دولت و ناچار گره‌خوردگی سرنوشت آنها به تغییرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دولت‌ها در ایران، همواره دستاوردهای نامیمونی همچون کاهش تمایل دولت به سرمایه‌گذاری در امور پژوهشی، تضعیف بنیه نحیف و استقلال مراکز علمی - پژوهشی، بی‌انگیزگی و کاهش سهم تحقیقاتی بخش خصوصی و از این دست را به‌همراه داشته است. ارتباط معنادار این دستاوردها با نظام سیاستگذاری و مدیریت علمی پژوهش خود افقی ناروشن و خروجی نامطلوب به‌ویژه در مبحث منابع انسانی موجود از جمله: محققانی ناراضی، چندشغله، بی‌انگیزه، بی‌برنامه، گرفتار در چنبره روزمرگی و تلف‌کننده بودجه را موجب شده است. بدیهی است با عنایت به موارد اشاره‌شده،‌ رسالت اصلی دولت به‌عنوان متولی اصلی نظام تحقیق در کشور بالاخص در حوزه وزارتخانه‌ای همچون «علوم، تحقیقات و فناوری» و آموزش‌وپرورش، خطیر و در سرنوشت توسعه ملی حایز اهمیت باشد. پیرو همین واقعیت، دولت یازدهم جهت برون‌رفت از وضعیت موجود و دستیابی به آثار مطلوب و ملموس مقوله پژوهش و نتایج مستقیم و غیرمستقیم آن در جامعه باید پای مردان این کارزار را با دستانی پر! به میدان بکشد. این اقدام - فارغ از برنامه‌های ذی‌ربط- اولین نشانه از جایگاه تحقیق و درجه اهمیت آن را در نزد دولت نوپا عیان خواهد کرد. بنابراین باید صبر کرد و دید رییس‌جمهور منتخب چه سودا و «تدبیر»ی برای پوست‌اندازی و نوزایش این رویکرد و خلق حماسه امید! در بین عاشقان و مقوله تحقیق و پژوهش کشور در آستین دارد و آیا «کلید» جادویی ایشان قادر خواهد بود دروازه‌های تاراندود و طلسم‌شده این قلعه را بگشاید یا همچون گذشته در بر روی همان پاشنه خواهد چرخید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.