|

حجت‌الله جودكي در گفت‌وگو با «شرق»:

تجربه عبرت‌آموز مرسي

مرسی برکنار شد،آن‌هم تنها یک سال بعد از روی کار آمدنش. اما چه اتفاقی افتاد که اولین ريیس جمهور منتخب مصر به ناگهان منفور طیف گسترده‌ای از مصری‌ها شد؟رصد اتفاقات یک سال اخیر نشان می دهد که مرسی ، هیجان زده از اولین تجربه قدرتمداری اخوان ، به جای همراه بودن با مردم و تلاش برای برآورده کردن مطالبات آنها تلاش کرد قدرت را قبضه کند. او اقتصاد ، اولین اولویت معترضان را رها کرد و مانور سیاسی تمام عیاری در منطقه به راه انداخت.ارتباط دولت مرسي با نظاميان نيز كه در ابتدا مساعد به نظر مي‌رسيد، رفته‌رفته خدشه‌دار شد. كارنامه يك ساله مرسي در كمتر حوزه‌اي مثبت بود و مرسي در بيشتر موارد نتوانسته بود چالش‌هاي پيش‌رويش را كنار بگذارد. ناكامي در بيشتر مسايل همه چيز را مهياي بركناري مرسي كرد و در نهايت مرسي سقوط كرد. اما مصری ها چگونه می توانند انقلابشان را تکمیل کنند و کشورشان را به سمت دموکراسی سوق دهند؟ دولت آینده مصر چگونه باید از تجربه تلخ مرسی درس بگیرد؟ حجت‌الله جودکی معتقد است مرسی اشتباهات زیادی داشته که دولت آینده باید از آنها عبرت بگیرد. او بر این باور است، برای اینکه دولت آینده در مصر به اشتباهات مرسی دچار نشود باید از گروه‌های مختلف از جمله تکنوکرات، ملی، لیبرال و سکولار تشکیل شود. آنچه در پی می‌آید، مصاحبه کوتاهی است با او درباره تحولات اخیر مصر. ‌از نظر شما اقدام ارتش کودتا بوده يا ارتش در نقش ناجي مردم ظاهر شده است؟ ببینید اقدام ارتش را هم می‌توان کودتا تلقی کرد و هم خیر. چون اقدام ارتش هردو مورد را در برمی‌گیرد. می‌توان گفت کودتا بوده است اما کودتایی که ضرر به مردم نزده و در راستاي منافع و خواست مردم بوده است. کودتا عمدتا از طرف گروه‌هایی صورت می‌گیرد که کلا می‌خواهند همه چیز را قبضه و در اندک زمان مصادره کنند. این در حالی است که ارتش اعلام کرد که نمی‌خواهد چنین کاری را انجام دهد و قصدش حمایت از مردم است. ارتش در اين زمان يك دولت موقت تشكيل داده و بر آن است كه به زودي انتخابات ديگري را برگزار كند. معمولا مردم از کودتا احساس خطر و تنفر می‌کنند ولی مردم مصر پس از اقدام ارتش احساس شادمانی کردند. ‌پس از بعدی دیگر می‌توان گفت چون ارتش از مردم حمایت کرده پس اقدام ارتش کودتا نبوده، درست است؟ بله. حوادثی که در مصر پیش آمد به دلیل اشتباهات زیادی بود که مرسی و اخوان‌المسلمین داشتند. اشتباهات آنها باعث شد مردم مقابلشان قرار بگیرند و 22میلیون‌ امضا برای برکناری مرسی جمع‌آوری کنند. این درحالی است که هواداران مرسی تنها توانستند 11میلیون امضا جمع کنند. خودبه‌خود این برکناری مرسی اتفاق می‌افتاد. مرسی با انحصارطلبی و شیوه‌های اینچنینی پایگاه مردمی‌اش را از دست داد. اتکای بیش از حد او به سلفی‌های تندرو، باعث شد مردم از این مساله بترسند و در مقابلش موضع‌گیری کنند. او چندی پیش برخی از استانداران را برکنار و افراد اخوان‌المسلمین را جایگزین کرد. مثلا استاندار شهر توریستی«اقصر» را از جماعت اسلامی انتخاب کرد. همان گروهی که در سال 1995 میلادی در حمله به جهانگردان خارجی در اقصر 56 جهانگرد آلمانی را کشتند. همین سازوکار‌ها ترس مردم را برانگیخت. یا مثلا قانون اساسی جدید تنها با رای 17درصدی تصویب شد. اینها مواردی است که ناکارآمدی اخوان را نشان می‌دهد. همه این عوامل باعث شد تا کار مرسی و اخوان به اینجا برسد و اولين تجربه سياسي و حكومتداري اخوان‌المسلمين ناكام بماند. ‌آیا ارتش بر حمایت خود از مردم ادامه خواهد داد؟ چه تضمینی وجود دارد که از این پس ارتش از مردم حمایت کند؟ قانونا در همه جای دنیا و از جمله مصر ارتش از مردم حمایت می‌کند. اگر این حمایت صورت نگیرد، ارتش با 22میلیون‌نفر طرف خواهد بود. با این تفاسیر ارتش عاقل‌تر از آن است که مقابل مردم بایستد، چون پرستیژ خود را از دست خواهد داد. من بعید می‌دانم که ارتش چنین کاری کند و خود را در مقابل جمعيتي به اين گستردگي قرار دهد. ‌عمر دولت موقت چقدر است و انتخاب عدلی منصور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آنچه اعلام شده 60روز است. اما آنطور که حوادث جاری نشان می‌دهد بعید می‌دانم در این مدت نتیجه نهایی به دست‌ آید و حوادث پیش‌رو سبب خواهد شد که زمان گرفته شود. عدلی منصور هم که پیش‌تر رییس دادگاه قانون اساسی بود، از نظر قانونی به این سمت انتخاب شد. همان‌طور که مثلا اگر در کشور رییس‌جمهوری برکنار شود معاون او جایگزینش خواهد شد. ‌پیش‌بینی شما از دولت آینده چیست و آینده مصر به کدام‌سو می‌رود؟ دولتی خوب است که نماینده کل ملت و فراجناحی باشد؛ دولتی که تکنوکرات باشد و تخصص داشته باشد و بتواند مشکلات مردم را حل کند. دولت آینده باید از گروه‌های تکنوکرات، ملی؛ لیبرال، سکولار و اسلامگرایان مستقل و اخوان‌المسلمین تشکیل شود. اگر دولت آینده غیر از اینها باشد، به همان سرنوشت مرسی گرفتار خواهد شد و مردم دوباره به خيابان‌ها آمده و انقلاب ادامه خواهد داشت. ‌پیش‌بینی شما از تظاهرات حامیان مرسی چیست؟ اگر گروه‌های اسلامگرا بخواهند دست به آشوب بزنند آینده مصر تیره‌وتار خواهد شد. اما اگر حامیان مرسی به‌عنوان گروهی سیاسی مبارزه کنند، نتیجه عکس خواهد شد. همان‌طور که دیدید در این چند روزه گروه جدیدی تحت‌عنوان «انصار الشریعه» هم اعلام موجودیت کرده است. یا مثلا در سینا اخوانی‌ها عملیات نظامی کردند. این عوامل بازگشت به صحنه سیاسی را برای آنها سخت‌تر خواهد کرد. با توجه به نزدیک‌شدن به ماه رمضان باید گفت که احتمال دارد این تظاهرات فروکش کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.