|

از خیابان انقلاب به بعد-۸

بازآفرینی کتاب

پیام حیدرقزوینی: اگر امروز از کتابفروشان راسته انقلاب درباره وضعیت فروش کتاب سوال کنی، غالبا از فروش ناچیز کتاب می‌گویند و دلایل مختلفی هم برای به وجود آمدن این شرایط مطرح می‌کنند. اما در همین وضعیت، بخش قابل‌توجهی از کتاب‌هایی که فروش مناسبی دارند، آثاری هستند که در گذشته منتشر شده‌اند. شاید یکی از دلایل این اتفاق، قیمت کتاب‌های تازه منتشرشده باشد و شاید هم کیفیتشان. مثلا وقتی از کتابفروش «انتشارات توس» درباره کتاب‌های پرفروشش می‌پرسی، هیچ کتاب جدیدی را به‌عنوان اثر پرفروش نام نمی‌برد و تنها برخی آثار جدید را به‌عنوان کتاب‌های محبوب مخاطبان معرفی می‌کند. محبوب به این معنا که مشتریان درباره آن پرس‌وجو می‌کنند یا در همان کتابفروشی آن را ورقی می‌زنند اما امکان خریدش را به دلیل قیمت بالایش ندارند. اما این اتفاق را نمی‌توان به‌عنوان چیزی کلی در نظر گرفت چراکه در مورد همه کتاب‌های تازه منتشر شده صدق نمی‌کند. مثلا در قفسه کتاب‌های پرفروش کتابفروشی «انتشارات مولی»، آثاری دیده می‌شود که غالبا جزو کتاب‌های تازه منتشر شده‌اند. در همین شرایط کتاب‌هایی هم هستند که در عرض یک‌سال به چاپ چندم می‌رسند حتی اگر قیمتشان چندان ارزان هم نباشد. پس شاید بازار کتاب محدودتر از گذشته شده اما هنوز مشتریان و مخاطبان خود را دارد. اما جز شرایط اقتصادی فعلی که بازار تولید و فروش کتاب هم بخشی از آن است، تابستان همیشه فصل رکود فروش کتاب بوده است. تعطیلی دانشگاه‌ها در تابستان موجب می‌شود کتابفروشی‌های انقلاب بخشی از مشتریان ثابت خود را از دست بدهند و این اتفاقی است که بسیاری از کتابفروشان این راسته به آن اشاره می‌کنند. در این شرایط کتابفروشی «انتشارات افق» که کتابفروشی نسبتا تازه تاسیسی هم هست، در ماه ابتدایی تابستان طرحی را اجرا می‌کند تا شاید کمی از رکود فصلی بازار کتاب بکاهد. این روزها در کتابفروشی افق، کتاب‌های دست‌دوم این نشر با قیمت یک‌سوم پشت جلد خریده می‌شود و بعد در قفسه‌هایی جداگانه با نصف قیمت پشت جلد به فروش می‌رسد. اگرچه یکی از کتابفروشان این کتابفروشی میزان استقبال از این طرح را مناسب می‌داند، اما با گذشت تقریبا نیمی از زمان اجرای طرح، تنها دو قفسه کوچک کتابفروشی به کتاب‌های نصف قیمت اختصاص یافته‌اند. اما به هرحال در میان همین چند کتابی هم که در این دو قفسه چیده شده‌اند، چند کتاب شاخص دیده می‌شود که برخی از آنها هم در همین یکی دو سال اخیر منتشر یا تجدید چاپ شده‌اند. از مهم‌ترین کتاب‌هایی که در یکی از این دو قفسه دیده می‌شود، کتاب «در جست و جوی واقعیت» محمدعلی سپانلو است. کتابی که جلد دوم یا به نوعی ادامه کتاب «بازآفرینی واقعیت» به شمار می‌رود. سپانلو در «بازآفرینی واقعیت» منتخبی از نویسندگان معاصر ایران را تا اواخر دهه 50 گرد آورد و به جز مقدمه کلی کتاب، برای هر داستان هم مقدمه‌ای درباره نویسنده‌اش نوشته است. او بعدها ادامه این کار را در کتاب «بازآفرینی واقعیت» پی گرفت. کتابی که سال گذشته توسط همین نشر افق تجدید چاپ شده بود. سپانلو در این اثر، 30 داستان از نویسندگان ایرانی که بیشترشان نخستین آثار جدی‌شان را از اواسط دهه 50 به این‌سو نوشته‌اند، با همان روش کتاب قبلی، گردآورده است. غزاله علیزاده، جعفر مدرس‌صادقی، محمد کلباسی، امیرحسین چهلتن، محمد محمدعلی و ابوتراب خسروی از جمله نویسندگانی‌اند که داستانی از آنها در این کتاب دیده می‌شود. سپانلو در مقدمه کتاب درباره جلد دوم، این توضیح را آورده است: «فرض ما از آغاز بر این بود که جلد دوم، آثار نویسندگانی را در بر خواهد گرفت که پس از سال 1357، در سطحی حرفه‌ای تثبیت شده‌اند. اما این فرنهاد، معدودی از 31نفر نویسندگان این کتاب را دربر می‌گیرد و این مهم نیست زیرا فقط یک بی‌نظمی شکلی است؛ مهم آن است که در جست‌وجوی واقعیت بتواند تبلور و توسعه زمینه‌هایی را که در کار گذشتگان وجود داشت در هنر نسل بعدی نشان دهد». سپانلو در جایی دیگر از مقدمه‌اش اشاره می‌کند که معیار انتخاب، در کتاب «در جست‌وجوی واقعیت»، برخلاف کتاب قبلی، خود قصه بوده است و نه نویسنده. «در جست‌وجوی واقعیت» با قیمت 30هزارتومان تجدید چاپ شده و در این روزها می‌توان با نصف قیمت آن را در این قفسه مخصوص کتابفروشی «نشر افق» خریداری کرد. اما به جز این، یک کتاب دیگر هم از سپانلو در قفسه دیده می‌شود: «قایق‌سواری در تهران». مجموعه شعری که انتشارش به دلیل مشکلات ممیزی خالی از حاشیه هم نبود. اما به‌جز این دو کتاب، «نادیا»ی آندره برتون با ترجمه کاوه میرعباسی هم در میان کتاب‌های این قفسه جلب توجه می‌کند. «نادیا» را می‌توان گونه‌ای زندگینامه شخصی به سبک برتون دانست که شرح مواجهه تصادفی و ناگهانی او با یک زن جوان و عجیب با نام نادیاست که به طرز شگرفی برتون را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. برتون که ایده زیر سوال‌بردن فرم رمان را در «مانیفست» خود طرح می‌کند، در «نادیا» تلاش خود را برای تحقق این ایده به کار می‌گیرد و از این حیث، این رمان برتون اثر قابل توجهی است. به‌جز ترجمه کاوه میرعباسی، ترجمه دیگری هم از نادیا به فارسی توسط عباس پژمان (نشر هرمس) صورت گرفته است. اما در بین کتاب‌های این قفسه، کتابی هم از جواد مجابی دیده می‌شود: «نگاه کاشف گستاخ» مجموعه‌ای از مقاله‌ها و گفت‌وگوهای مجابی در نشریات گوناگون است که موضوع اصلی آنها در حوزه‌های ادبیات و هنرهای تجسمی است. کتابفروشی افق تا پایان تیرماه این طرح را اجرا می‌کند و با توجه به اینکه کتاب‌های خریداری شده از مشتریان با نصف قیمت به فروش می‌رسند، می‌توان هرروز کتاب‌های گوناگونی را در میان قفسه‌های این طرح با قیمتی ارزان خریداری کرد. از دیگر آثاری که در این قفسه‌ها دیده می‌شوند می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: «روی پله‌های کنسرواتور» بارتلمی با ترجمه شیوا مقانلو، «بی‌چیزها» کاتارینا هاکر با ترجمه ناتالی چوبینه، «تابستان گند ورنون» دی‌بی‌سی پی‌یر با ترجمه مریم محمدی‌سرشت و «سرزمین نوچ» کیوان ارزاقی. ‌

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.