ادامه اعتراضات مصر در فضای مجازی
تمرد بهارهای عربی
مریم حیدری
بهار عربی و هر چه پس از آن در کشورهای عرب اتفاق میافتد، زنجیرهای است بههمپیوسته که گویی قرار هم نیست گسسته شود. از انقلاب تونس گرفته که نوروز این بهار بود تا رفتن «حسنی مبارک» و بعد حوادث لیبی و یمن و کشورهای دیگری که این بهار را به ثمر رسانده یا هنوز مشتهای گرهکرده و فریادها و خونها و خیابانها میروند که به ثمرش برسانند، همهوهمه در این دایره که «بهار عربی» نام گرفته، در حال چرخیدنند. مصر، از زمستان 2011 و پیروزی انقلاب تاکنون شاهد تحولات بسیاری شد که آخرین حادثه در این میان، رفتن «مرسی» و سلطه «اخوانالمسلمین» در همین روزهای اخیر بود. این اتفاق، همچون هر اتفاق دیگری در ساحت بهار عربی، در دیگر کشورهای عرب هم ریشه دواند و به ظهور واکنشهایی مشابه و بازتابهایی ویژه در این کشورها به خصوص در رسانههای تونس و بحرین منجر شد.
از آغاز جنبش تمرد در مصر، فعالان حوزه رسانه در تونس، مقالههای بسیاری در روزنامهها و سایتهای عربی و فرانسویزبان این کشور و همچنین مطالب زیادی در شبکه اجتماعی فیسبوک منتشر کردند و به رسواکردن عملکردهای اخوان پرداختند. همسو با این واکنش، از نقد جنبش «النهضه» (جنبش حاکم در تونس) نیز که به نوعی همپیمان اخوانالمسلمین مصر نیز هست، غافل نشدند. تونسیها، عبارتها و لطیفههای بسیاری منتشر کردند که شخصیتهای آنها رهبران اخوان و «النهضه» بودند و رییسجمهور سابق مصر، محمد مرسی و دیگر رهبران اخوانالمسلمین به شخصیتهای کمدی در فیسبوک تبدیل شدند. در بسیاری جاها، عکس محمد مرسی بههمراه راشد الغنوشی، رهبر جنبش «النهضه» در تونس منتشر شد، بههمراه عبارتهایی طنز که با یکدیگر ردوبدل میکنند. در همین راستا، سفیر آمریکا در قاهره نیز مورد دشنام تونسیها قرار گرفت و برخی مخالفان، خواستار منع خروج رهبران «النهضه» از تونس شدند تا از فرار احتمالی آنان پس از سقوط اخوان در مصر جلوگیری شود. بیانیه جنبش «النهضه» در تونس در حمایت از مرسی نیز از این واکنشها و محکومیتها بینصیب نماند. از سوی دیگر، جوانان تونسی فعال در فیسبوک،
به مقایسه سخنرانی آخر مرسی با صحبتهای پایانی دو رییسجمهور مخلوع، بنعلی و قذافی، پرداختند. در حقیقت، سخنان اخیر رییسجمهور مصر، با واکنشهای آکنده از طنز و تمسخر بسیاری از جوانان و فعالان حوزههای فرهنگ در کشورهای عربی مواجه شد و شب سخنرانی مرسی، دیوارهای فیسبوک عربها پر بود از عبارتها و تحلیلهای کوتاه و تمسخرآمیز پیرامون صحبتهای مرسی. صفحههای فیسبوک در تونس، از همان آغاز، حامی سفتوسخت جنبش «تمرد» مصر بود که بسیاری از تونسیها آن را همپیمان خود در برابر دولتی قلمداد میکنند که زمامش در دست «النهضه» است. از اینرو، تولد نسخه تونسی جنبش «تمرد»، با استقبال بسیار در صفحههای تونسی فیسبوک مواجه شد و در همین راستا، سخنرانیهای وزیر دفاع و عبدالفتاح، فرمانده نیروهای مسلح، بازتاب بسیاری در فیسبوک داشتند. بهمحض پایان این سخنرانیها نیز، دیوارهای مجازی، به جشن و شادمانی برای سقوط اخوان در مقابل سفارت مصر در پایتخت تونس دعوت کردند. این واکنش، خیلی زود با محکومیت رهبر جنبش «النهضه» و متهم کردن وی به ترور «شکری بلعید»، رهبر چپها در تونس همراه شد.
از سوی دیگر، عزل مرسی، تیتر اول روزنامههای تونس بود. البته در برابر تایید این اتفاق از سوی روزنامههای مخالف مرسی در تونس، روزنامه «الضمیر» که روزنامه نزدیک به «النهضه» بهشمار میرود، از این حادثه به کودتایی آشکار در برابر انتخاب اخوان از سوی ملت مصر تعبیر کرد.
شبکههای تلویزیونی تونس نیز هر کدام بنا به گرایشهای سیاسی خود به تایید یا مخالفت با این حادثه پرداختند و برخی دیگر از جمله شبکههای 1 و 2 ملی، موضعی بیطرفانه گرفتند. زنجیره جنبش «تمرد» تنها به مصر و تونس منحصر نشد؛ بحرین، به یکی دیگر از حلقههای این زنجیره تبدیل شد. بسیاری از فعالان سیاسی و فرهنگی کشور بحرین، با شعار «تمرد بحرین» به دفاع از جنبش مسالمتآمیز و آزادی بیان در این کشور پرداختند و خواستار تجمع در خیابانهای بحرین در روز 14 آگوست آینده شدند؛ روز استقلال بحرین از استعمار انگلیس در سال 1971. فعالان با صدور بیانیهای در شبکههای اجتماعی اظهار کردند که این تمرد در برابر جور و ستم سلطهای صورت میگیرد که ارزشهای شهروندی را زیر پا گذاشته و منافع ویژه خود را بر منافع وطن و ملت، ارجح دانسته و در این راستا، به اجرای قوانین ظالمانه خود میپردازد.
در این بیانیه آمده است که بحرین، کشوری آزاد و مستقل است که بیهیچ تبعیض و تفرقهای، به همه مردم بحرین تعلق دارد و ملت بحرین، حق دارد با روشهای مسالمتآمیز به احقاق حقوق ازدسترفته خود بپردازد.
این بیانیه، به نمایندگی از فعالان آزادیخواه، شهروندان بحرینی را به حمایت از جنبش «تمرد بحرین» فراخوانده و ابراز امیدواری کرده است که به این ترتیب، در آینده به بحرینی دست یابند که در آن، حقوق بشر و قوانین شهروندی مورد احترام قرار گیرند؛ بحرینی همراه با آزادی و عدالت و کرامت انسانی.
و این ماجرا ادامه دارد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.