|

شکست مرسی و اعتدال مصر

فریدون مجلسی . تحلیلگرمسایل بین‌الملل

وضعیت مرسی قابل پیش‌بینی بود. یک‌سال پیش در روزنامه «شرق» در مقاله‌ای درباره او نوشته بودیم که مرسی را به‌عنوان یک مهندس تحصیلکرده در آمریکا، آنقدر آشنا به ریاضی می‌دانیم که در محاسبات خودش واقعیت‌هایی را در نظر بگیرد. یکی اینکه شرکت‌کنندگان در انتخابات منجر به ریاست او درحدود 50درصد بیشتر نبودند و بقیه تحریم‌کنندگانی بودند که غالبا مخالفان او بودند. دوم اینکه در انتخابات انجام‌شده با ائتلاف با گروه‌های افراطی سلفی، توانست اندکی بیش از 50درصد آرا را به دست بیاورد. بنابراین مخالفت 50درصدی را باید به حساب می‌آورد، و باید محاسبه می‌کرد که سلفی‌ها بیش از آنکه خودشان را متحد او بدانند متعهد به عربستان و منافع ایدئولوژیک خودشان می‌دانستند. سوم اینکه 10درصد جمعیت مصر مسیحیان قبطی هستند و دیگر اینکه بزرگ‌ترین منبع درآمد مصر حاصل از توریسم بین‌المللی از اروپا، آمریکا، ژاپن و اقصی‌نقاط جهان است که در آن مقاله، «همه چیز نوش و همه چیز نپوش» نامیده بودیم. منظور این است که تحمیل شیوه‌ها و معیارهای بومی به گردشگران موجب خشکیدن این منبع اصلی درآمد مصر می‌شد. دیگر اینکه بخشی از بودجه مصر از کمک‌های آمریکا و عربستان تامین می‌شد و اینکه به‌عنوان یک دولت اسلامی در برابر اسراییل، انتظار می‌رفت موضع جدی‌تری داشته باشد، ناچار می‌بود تعهدات قبلی را رعایت کند.
در تمام این رفتارها باید رعایت تعادل را درحد یک بندباز سیاسی انجام می‌داد. در حالی که عملا دیدیم که گاهی اقداماتی افراطی می‌کرد مانند تغییر دادستان کل، انتصابات در ارتش و امثال آن که در برابر واکنش‌های شدیدتر، ناچار به عقب‌نشینی می‌شد. در مورد ایران که اکنون برخی محافل برای او ابراز دلسوزی می‌کنند، رفتار او تا حد اهانت‌آمیز بودن پیش رفت. در واگذارکردن ریاست کشورهای غیرمتعهدها شاهد بودیم که چگونه در یک سفر چهارساعته بدون هیچ ملاقات رسمی جدی در کنفرانس شرکت کرد، ریاست را به رییس‌جمهور ایران تحویل داد و برگشت و در سفر رییس‌جمهور ایران در مورد برقراری روابط، واکنش مثبتی نشان نداد و همواره می‌کوشید فاصله‌ای را حفظ کند که مبادا موجب رنجش عربستان، قطر و آمریکا شود. در عین حال با برخی تصمیمات حاد در رعایت برخی ظواهر مذهبی، نگرانی‌های شدیدی در میان گروه‌های بزرگ لیبرال مصری پدید آورد. اکنون واکنش‌های کشورهای ثالث، قابل ملاحظه است. مثلا سوریه و ترکیه و تا حدی ایران هرکدام از دیدگاه خود از این تغییر استقبال یا از آن انتقاد می‌کنند. و جالب اینکه دراین‌باره ترکیه تا حدی با عقاید ابراز شده در تلویزیون ایران در کودتانامیدن این اتفاق با ایران هماهنگی دارد در حالی که سوریه که از حمایت‌های مرسی از مخالفان دولت رنجیده است، از این تغییر استقبال می‌کند. به هر حال مشکلات اقتصادی مصر این کشور را وادار می‌کند که فراتر از دیدگاه‌های ایدئولوژیک به منافع ملی خود در غالب رفتارهای جهانی و حسن رابطه با کشورهای مختلف جهان ادامه دهد. راه بازگشت به حکومت اخوانی منزوی‌شده از جهان برای مصر وجود ندارد. موقعیت اقتصادی و جغرافیایی، تاریخی ایجاب می‌کند که حکومت اعتدالی همراه با تساهل و آزادمنشی در آنجا شکل بگیرد و رفتاری که نظامیان در پیش گرفتند یعنی حمایت از یک دولت کاملا غیرنظامی موقت که مامور انجام انتخابات آزاد است به حکومت آینده مشروعیت می‌بخشد و شکست مرسی تضمین‌کننده اعتدال در آینده آن کشور است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.