|

همان همیشگی

حامد طبیبی

1- واپسین حضور زنده رییس دولت‌های نهم و دهم در رسانه عمومی، اتفاق متفاوتی نبود و بازتاب‌هایی که در جامعه و حتی در میان اهالی سیاست و اقتصاد دیده شده، «جدی نگرفتن» آن را به‌خوبی نشان داد. این دیدگاه در میان صاحبنظران وجود دارد که پس از ماجرای موسوم به «یکشنبه سیاه» مجلس نهم یعنی روز استیضاح وزیر کار که احمدی‌نژاد گوشه‌ای از آنچه همواره تهدید به افشای آن را داشت «رو»کرد، نمودار واکنش جامعه نسبت به سخنان چالش‌برانگیز شهردار سابق تهران، نزولی شد و این در حالی بود که او در چند سفر استانی پایانی خود، رکورد زدن حرف‌های «آنچنانی» را شکست اما در شرایطی جالب توجه، دیگر اثری از «موج‌آفرینی» نبود. آنها دو دلیل را برای این «پدیده» ذکر می‌کنند؛ نخست، رسیدن دولت به ایستگاه پایانی است و دوم، باور جامعه و آنهایی که روزی شعار «بت بزرگ رو بشکن» سر می‌دادند به خالی‌بودن دست رییس دولت. تناقض واقعیت زندگی مردم با آنچه توسط احمدی‌نژاد در نشست‌های خبری یا برنامه‌های «یکسویه» زنده با حضور یک مجری تقریبا ثابت در تلویزیون بیان شد و همچنان می‌شود، از دیگر دلایل کم‌توجهی مردم به این سخنان ارزیابی شد. در بیانی جزیی‌تر به‌تدریج شکاف میان حرف و عمل و «آمارهای اعلامی» و آنچه مردم با گوشت و پوست خود در همه عرصه‌ها لمس می‌کردند، به میزانی رسید که امکان پرکردن آن وجود نداشت. او زمانی گفته بود اگر تریبون در اختیار دولت باشد، قیمت سوراخ موش افزایش پیدا می‌کند و این در شرایطی بیان شد که به گفته یکی از فعالان رسانه‌ای - سیاسی اصولگرا، حمایت از دولت نهم در رادیو و تلویزیون، چندین برابر دولت‌های قبل بود و مشخص نبود رییس دولت دیگر به کدام تریبون دسترسی دارد؟ در این میان اتفاق چهارشنبه‌شب هفته گذشته نشان داد، نحوه برگزاری آن برای مدیران تلویزیون، تفاوتی با سال‌های گذشته نکرده است. اگر از دو سال پیش و پس از ماجرای اختلاف بر سر عزل یک وزیر در بهار 90 و اعلام ایجاد جریانی به نام «انحرافی» از سوی اصولگرایان، رگه‌های ضعیفی از فضای نقد دولت در رادیو و تلویزیون به چشم آمد، حداکثر در یک برنامه اقتصادی، مباحثی درباره ضعف‌های دولت طرح شد یا در قسمتی ثابت در یک بخش خبری، کنایه‌هایی طنز به دولت زده شد. در این ماه‌های آخر و در شرایطی که امکان دفاع از بسیاری اقدامات دستگاه اجرایی حتی در میان حامیان دوآتشه اصولگرا وجود نداشت، در تلویزیون بر همان پاشنه می‌چرخید. 2- «گفت‌وگوی چالشی» شیوه‌ای است که در قبال افراد شاخص، مسوولان و هر فردی که رسانه صلاح بداند سوالاتی جدی پیرامون شیوه عمل و بازده کار مصاحبه‌شونده مطرح کند، به کار گرفته می‌شود. نفر مقابل احمدی‌نژاد در برنامه‌هایی که از سوی نهاد ریاست‌جمهوری «گفت‌وگو با ملت ایران» عنوان می‌شود، چهره‌ای تقریبا ثابت است. مجری‌ای که با گفت‌وگوی ویژه خبری شبکه 2 و به دلیل اجرای هر شب، چهره خود را به مردم شناساند. از وی تاکنون گفت‌وگوی چالشی دیده نشده و برخی کارشناسان با نظر به شیوه کار و شخصیت وی، معتقدند که چنین روشی از وی بر نمی‌آید. او درحالی‌که هر هفته برنامه اقتصادی پایش را روی آنتن می‌برد و به‌طور مستقیم می‌بیند و می‌شنود که حداقل در این هشت‌سال چه‌ها که بر اقتصاد کشور نرفته است، به‌راحتی در مقابل آمارهای چالش‌برانگیز رییس دولت سکوت می‌کند و این رویه او از اولین گفت‌وگوی زنده با احمدی‌نژاد تا به امروز بوده است. نیازی نیست او به نقدهای کارشناسان شاخص کشور در روزنامه‌ها مراجعه کند. حتی اگر نقد‌های همان میهمانان پایش -مثلا مسعود نیلی یا اکبر ترکان- را در مقابل ادعاهای احمدی‌نژاد قرار دهد، گفت‌وگو روند دیگری خواهد یافت. حتی اگر این شیوه عمل، امری خارج از دایره حرکتی مجری باشد، او به‌عنوان یک فعال حوزه رسانه - حتی رسانه‌ای رسمی- نباید نسبت به تلقی بیرونی مخاطبان و کارشناسان نسبت به عملکردش در طول برنامه زنده، حساس و نگران باشد؟ 3- در طول هشت‌سال گذشته ده‌ها درخواست از سوی روزنامه‌ها، هفته‌نامه‌ها و ماهنامه‌های مستقل، حرفه‌ای و منتقد به آدرس نهاد ریاست‌جمهوری فرستاده شده است اما تمامی آنها بی‌پاسخ مانده است و صرفا چند گفت‌وگوی معدود با رسانه ارگان دولت، در این سال‌ها به ثبت رسیده است. فارغ از هر نوع گرایش سیاسی و فکری، آیا این نوع رفتار سبب نخواهد شد تا شایبه بی‌علاقگی رییس دولت به گفت‌وگو با خبرنگارانی که به حوزه‌های آماری مد نظر او مسلط هستند، ایجاد شود؟ محسن رضایی در سال 88 با نمودارهای برگرفته از آمار رسمی، نشان داد که ضریب فلاکت، عدد جینی، رشد اقتصادی چه شرایطی دارد. البته که در آن مجال هم این امکان وجود نداشت تا مانند یک سردبیر یا دبیر گروه اقتصادی یا سیاسی یک رسانه حرفه‌ای، دیدگاه‌های احمدی‌نژاد به بوته نقد کشیده شود. البته در معدود نشست‌های خبری رییس دولت، خبرنگاران نشریات منتقد هم حاضر بودند اما اثربخشی دو ساعت گفت‌وگوی چالشی با یک سوال یک دقیقه‌ای در یک نشست خبری برای روشن‌شدن اذهان عمومی، قابل مقایسه نیست. 4- در «مباحثه»‌های انتخاباتی هشت‌نفره یا برنامه‌های کاندیداها در انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم، برخی زوایای شرایط کشور در رسانه عمومی برای مردم گفته شد که البته در این هشت‌سال، رسانه‌های مستقل، طرح مداوم آنها را رسالت خود دانسته و بارها به آن پرداخته بودند اما در رسانه‌ای با گستردگی پوشش رادیو و تلویزیون، اثری از بیان این آمارهای مبتنی بر داده‌های تحقیقی و تحلیلی نبود. ضمن اینکه برونداد اقتصادی، سیاسی و دیپلماسی ایران در هشت‌سال گذشته، در ایام مبارزات انتخاباتی ریاست‌جمهوری یازدهم، از زبان کاندیداهای اصولگرا البته دو کاندیدای اصلاح‌طلب و مشاوران آنها از همین پنجره رسانه عمومی و رسانه‌های دیگر، به اطلاع مردم رسید و قطعی‌بودن بسیاری از آمار و ارقام با توجه به وضع موجود، جایی برای انکار آنها باقی نمی‌گذارد و مردم، بسیاری از مسایل را دریافتند. 5- درخصوص آمارهای ارایه‌شده نیز برخی خبرگزاری‌ها، سایت‌ها و روزنامه‌ها، گزارش‌هایی منتشر کرده و تیترهایی مانند«خطاهای آماری احمدی‌نژاد» را برگزیده‌اند. ضمن ارج‌نهادن به این روشنگری از سوی همکاران، یادآور می‌شود که مردم در 24 خرداد، نشان دادند که شرایط کشور را از زوایای واقعی می‌بینند و دیگر ساعت‌ها گفت‌وگوی یک‌طرفه هم نمی‌تواند آنچه هر روز با آن سروکار دارند را دگرگونه جلوه دهد. می‌ماند جمله‌ای که رییس دولت به کنایه درباره میزان مشارکت در انتخابات سال 88 و انتخابات اخیر بر زبان راند. او به هر دلیلی حتی نخواست در این «دم آخر» نشان دهد که می‌داند چرا در انتخابات ریاست‌جمهوری دهم، در بسیاری از شهرها تا ساعات پایانی شب صف‌های رای‌دادن، کوتاه نشد و رای 40میلیونی مردم به چه دلیل در آن مقطع شکل گرفت. شاید هم او در نهان خود، قضاوت دیگری در این‌باره دارد. والله اعلم

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.