دولت آینده و هنرمندان؛ بیمه، مستمری، دوا و درمان
پوریا سوری: نزدیک انتخابات که میشود، دوربینهای سیاستمداران برای گرفتن عکس یادگاری دونفره، تکنفره، جمعی، تبلیغی و... با هنرمندان و اهالی فرهنگ از جیب بیرون میآید و هرکسی تلاش میکند عکسی صمیمیتر و برانگیزانندهتر با هنرمند بگیرد اما های و هوی انتخابات که میخوابد و نخود نخود هر کسی میرود به دنبال کارش و برخی پشت میزها مینشینند و گروهی هم از سر ناچاری میروند خانه خود! دیگر، سیاستمداران را با هنر و هنرمند کاری نیست الا زمانهایی که لابد مصلحت باشد.
در این میان هنرمندانی که پس از دورهای «امید» فراموش شدهاند، دوباره بازمیگردند به دامان مشکلات روزافزونشان، که کمر احساس و توانایی و خلاقیتشان را خمیدهتر از قبل میکند؛ هنرمندانی که بیمه ندارند، هنرمندانی که حقوق بازنشستگی ندارند، هنرمندانی که فرتوت و ازکارافتاده شدهاند و مستمری و بنیه مالی اداره زندگی خود را ندارند، هنرمندانی که به بیماریهای سخت و صعبالعلاج دچار میشوند و هزینه دارو و درمان و احیانا اعزام به خارج را ندارند و هنرمندانی که همراه و همخانهای ندارند و با وجود تمکن مالی تنهایند!
هنوز داغ مرگ در بیماری و غربت «سعدی افشار» و «منصوره حسینی» از دلها نرفته است، هنوز که هنوز است هنرمند برجسته و یگانه تئاتر کشورمان «محمود استادمحمد» در بستر بیماری است و داروهایش گیر نمیآید و هزینههای درمانش سر به فلک گذاشته و در این میان آقایان سیاستمدار با دوربینهای عکسشان در پایان دورهشان با خبر خوب آمدهاند که چه نشستهاید قرار است ماهی 150هزارتومان معادل یکمیلیونو 500هزارریال به هنرمندان بالای 60 سال مستمری دهیم!
سوالی که این روزها مانند آغاز هر دولتی در ذهنها متبادر میشود این است که مگر چقدر هزینه دارد در دستگاه عریض و طویل ارشاد، یک نفر را مسوول رسیدگی به بیماریها و نداریها و تنهاییهای اهالی بازنشسته و پیرسال فرهنگ کنند؟ کسی که کارش این باشد از سالخوردگان فرهنگ - مگر چند نفر هنرمند سالخورده در کشور داریم؟ - خبر بگیرد و با بودجهای که در اختیارش است بدون منت و زیرپاگذاشتن حرمت و زخمیکردن غرور هنرمندان به دردشان رسیدگی کند؟ واقعا این کار شدنی است و اصلا کار سختی نیست کافی است سیاستمداری که با هنرمندان عکس یادگاری میگرفت، یادش باشد همراهی اهالی فرهنگ را و دستور دهد وزارت ارشاد حواسش به هنرمند باشد. شما به این مساله چگونه نگاه میکنید و راهکارتان برای همراهی دولت آینده با اهالی فرهنگ چیست؟ --------------------------------------------------------------
آیدین آغداشلو . نقاش
خواستههای هنرمندان، یک وجه عمومی دارد که در وجه عمومیاش، هنرمند یا یک کشاورز تفاوتی ندارد. یعنی ساختار جامعه باید پیشبینی کند که انسانهایی که از کار میافتند و نیاز به مراقبت دارند آیا از آنها میتواند مراقبت کند یا خیر و برای دوران ازکارافتادگیشان حقوق و مزایایی تعریف کند. جامعه باید طوری طراحی شده باشد که وقتی فردی بیمار یا پیر میشود، دور انداخته نشود. در دنیای باستان و در ژاپن پیرها را با آذوقه کمی در سبد میگذاشتند و میبردند به دوردستها تا بمیرند. جامعه معاصر باید طوری عمل کند که این اتفاق نیفتد. بین یک کارگر با یک هنرمند تفاوتی نیست. اما جامعه باید نسبت به هنرمندانش مهر و انعطاف بیشتری داشته باشد و در شرایط سخت، عموما هنرمندان از لطف بیشتری هم برخوردار میشوند. چون هنرمندان زبان گویای مردمشان هستند و با خلق یک اثر، آرزو و آرمان مردم را در آثارشان انعکاس میدهند، برای مردم ویژهترند. این به یک هنرمند امتیاز ویژه میدهد که سبب میشود هنرمندان بهمراتب مراقبت بیشتری لازم داشته باشند. جامعهای که هنرمندانش را در پیری فراموش میکند به این معناست که دارد آلزایمر میگیرد و این جامعه باکیاش
نباشد از اینکه در چنین شرایطی به مرور، خودش هم به دست فراموشی سپرده شود. درواقع با این اتفاق جامعه خودش را انتحار میکند. فکر میکنم در این شرایط، نهادهای مردمی وقتی دستگاههای موظف وظیفهشان را انجام ندهند و تنها لطفشان این باشد که به هنرمندان یک قبر در قطعه هنرمندان بهشتزهرا بدهند، وظیفه مهمی دارند. مردم باید هنرمندانشان را دریابند چون هنرمند به پشتیبانی مردم زنده است. اگر برای کسی مثل «استادمحمد» مشکلی پیش میآید با اینکه سلولهای حافظه برخی در حال مردن است، عموم مردم اما حافظه قوی دارند و هنرمندانشان را درمییابند. -----------------------------------------------------------
داریوش پیرنیاکان . موسیقیدان
مسلما هر شهروند عادی و نهفقط هنرمندان، باید از امکانات اولیه برای زندگی بهرهمند باشد چه برسد به هنرمندانی که عمرشان را به پای فرهنگ مملکت گذاشتهاند. برای تسهیلات هنرمندان در دوران کهولت باید بیمههای خاص هنرمندی در نظر گرفته شود. در این سالها هنرمندان بسیاری بودند که به سن پیری رسیدند و در دوران پیری هیچ امکاناتی برای زندگی راحت و بیمشقت نداشتند. باید به فکر پیری هنرمندان بود. مسلما افرادی که یک عمر برای فرهنگ این سرزمین تقلا میکنند و زحمت میکشند، نباید در دوران پیری از تنهایی و بیپناهی رنج ببرند.
-----------------------------------------------------------
منیژه حکمت . کارگردان سینما
افرادی که در عرصه فرهنگ کار میکنند نه در سلامتی و جوانیشان از امکانات ویژه برخوردارند نه در میانسالی و نه پیریشان. متاسفانه عموما دولتها قایل به احترام به سرمایههای فرهنگیشان نیستند. ببینید که وقتی یک ورزشکار موفقیتی کسب میکند چطور از او حمایت میشود. با همین رویکرد یک دولتمرد فرهنگی نیز باید نگران سرمایههای فرهنگی مملکتش باشد. دردناک است که بنا شده تنها 150هزارتومان بهعنوان مستمری به هنرمندان بازنشسته داده شود. بعید است برای کشوری با چنین قدمت فرهنگیای اجر و مزد یک عمر فعالیت فرهنگی در آن اینقدر ناچیز باشد. در تمام این سالها متاسفانه قدر و ارزش هیچ هنرمندی دانسته نشده. برای «محمود استادمحمد» قلبا ناراحتم، برای «محمدعلی کشاورز» هم همینطور. رسیدگی نکردن به حال این هنرمندان از انسانیت به دور است. اغلب دولتمردان تنها با نام هنرمندان پز میدهند. یک دولت فرهنگدوست باید در سیستمش برای همه تعریف کند که اهالی فرهنگ چه جایگاهی دارند. دولتمردی که این شناخت را نداشته باشد، به حرمت تمدن این مملکت باید میز را رها کند و دنبال کاسبی دیگری باشد.
-----------------------------------------------------------
ایرج راد . کارگردان تئاتر و بازیگر
مدتها دنبال این قضیه بودیم که مکانی را برای هنرمندان سالمند تاسیس کنیم. استاد «انتظامی» با بهزیستی رایزنی کردند که چنین جایی شکل بگیرد بهعنوان خانه هنرمندان پیشکسوت و سالمند. که اگر هنرمندی تنهاست و در دوران کهولت نیاز به مراقبت دارد در همین مکان از او مراقبت شود. ضمن اینکه مکانی باشد برای کسانی که احتیاج به نگهداری ندارند اما به هرحال کهنسالند، مشاورهها و درمانشان صورت بگیرد و برایشان پاتوقی هم باشد که بتوانند در دوران ازکارافتادگی دور هم باشند. پیگیری این قضیه به درازا کشید. چند ساختمان را دیدیم و در نظر گرفتیم. جایی در خیابان «مقدس اردبیلی» را دیدیم و قرار بود ظرف دو ماه ساختمان را به ما بدهند اما گویا ساختمان با مشکلاتی روبهرو شد. دو هفته قبل هم بابت مکانی در ولنجک صحبت شد. امیدوارم آن فضا مناسب باشد و این پروژه به سرانجام برسد.
کار دیگری که ما در «خانه تئاتر» انجام دادیم ایجاد بیمه تکمیلی طلایی برای هنرمندان است که اعضا را با افراد تحتتکفلشان با مبلغ محدودی که پرداخت میشود تحت پوشش قرار میدهد و بیمهای است که سقف ندارد. در این بیمه طلایی 80درصد مبلغ درمان را بیمه میدهد و 20درصد از هزینه را اشخاص پرداخت میکنند. به همه اعضا پیشنهاد کردیم برای تحت پوششقرارگرفتن این بیمه تعلل نکنند و حتما انجامش دهند. برخی دوستان به دلیل مشغلههای فکری کمتر توجهی به سلامتشان دارند. امیدواریم این اتفاق، قدمی مثبت در احیای حقوق فردی هنرمندان باشد. متاسفانه برای بعضی از بیماریهای خاص این بیمهها کارساز نیستند و داروهایشان باید از بازار آزاد تهیه شود، بنابراین باید تسهیلاتی هم برای این هنرمندان قایل شد تا بتوانند داروها را ارزانقیمت در اختیار بگیرند، چون حتی گاهی این داروها اصلا پیدا هم نمیشود و به طرق صعب در دسترسند. مساله حقوق و بازنشستگی هم باید با بیمه حل شود. بخشی از بیمه، مربوط به درمان است و بخشی مربوط به بازنشستگی است. حقوقی که به هنرمندان از سوی تامیناجتماعی پرداخت میشود مبلغی ناچیز است و حتی به اندازه حقوق کارمندی هم
نیست. از مسوولان تقاضا داشتیم و داریم و امیدواریم خواستمان در دولت آینده تحقق و مبلغ افزایش یابد و لااقل مبلغ پرداختی به هنرمندان مبلغ بازنشستگی کارمندی باشد تا پاسخگوی نیازهای اولیه زندگیشان باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.