سخنگوی حزب آزادی و عدالت: ارتش مصر کودتا کرده است
کودتای خزنده در مصر
شرق: روزگذشته با اتمام مهلت تعیینشده از سوی ارتش، محمد مرسی در یک عقبنشینی تاکتیکی اعلام کرد، پیشنهاد مخالفان مبنی برتشکیل یک دولت ائتلافی را میپذیرد. اما این عقبنشینی مورد توجه قرار نگرفت و کسی به آن پاسخ مثبت نداد. همزمان گفته شد سران ارتش با برخی از چهرههای شاخص از جمله شیخالازهر و محمد البرادعی گفتوگو کردند تا تصمیم نهایی گرفته شود. پس از آن همه منتظر صدور بیانیه ارتش شدند. حتی برخی خبرهای تاییدنشده میگفت بیانیه ارتش آماده و به ساختمان رادیو، تلویزیون مصر برده شد اما به دلیل پرهیز از هرگونه تشنج و خونریزی تا لحظه تنظیم این خبر قرایت نشد.
آخرین خبرهای دیروز حاکی از آن بود که ارتش، نیروهای خود را در مناطق مهمی از قاهره مستقر کرده است. شبکه العربیه به نقل از یک سخنگوی حزب آزادی و عدالت - شاخه سیاسی اخوانالمسلمین - اعلام کرد: ارتش در مصر کودتای نظامی کرده است و تانکها در خیابانها مستقر شدهاند. همزمان در چند خبر جستهگریخته اعلام شد محمد مرسی، محمد بدیع (رهبر اخوان) و خیرت الشاطر به همراه 270نفر از شخصیتهای برجسته این گروه ممنوعالسفر شدهاند. برخی خبرهای تاییدنشده نیز میگفت محمد مرسی در یکی از ساختمانهای وابسته به وزارت دفاع به صورت اقامت اجباری نگهداری میشود. طرفداران اخوانالمسلمین میگویند درمصر کودتای غیرقانونی شده و درمقابل آن ایستادگی خواهند کرد. یکی از معاونان مرسی دیروز اعلام کرد این کودتا بدون خونریزی نخواهد بود. با این حال در خبری گفته شد ارتش مصر یکبار دیگر از مرسی خواسته است به صورت مسالمتآمیز قدرت را ترک کند. مرسی دیروز با صدور بیانیهای اعلام کرد تا پای جان خواهد ماند و قدرت را ترک نمیکند.
25 کشته و بیش از 250 مجروح تنها بخشی از خشونتهایی است که نشان از امکان آغاز یک درگیری گسترده میان معترضان پرشمار ولی بدون رهبری مشخص- از یک سو و هواداران سازمانیافته و مسلح به چماق «محمد مرسی» رییسجمهور اسلامگرا دارد.
همزمان با تجمع صدها هزار نفر از معترضان و افزایش فشار کشورهای غربی و سازمانهای بینالمللی بر دولت مصر، مرسی در نطقی که در ساعات پایانی شامگاه سهشنبه از تلویزیون پخش شد بر این تاکید کرد که تا پای جان از مشروعیت خود که مبتنی بر قانون اساسی است دفاع خواهد کرد. او اولتیماتوم ارتش را رد کرد و خود را رییسجمهوری برآمده از رای مردم خواند و پذیرفت اشتباهاتی مرتکب شده و قول داد به مردم وفادار بماند. این در حالی است که مرسی پیشتر ریشه این اعتراضات را ناشی از دوران«مبارک» و بازماندگان رژیم پیشین دانسته بود.
جنبش تمرد: مرسی بازداشت شود
نطق 45 دقیقهای مرسی در شرایطی پخش مستقیم شد که همزمان میلیونها مصری بر ضرورت استعفای او و دستگیریاش توسط ارتش تاکید میکردند. طرح «آشتی ملی» دولت با روشنشدن نقشه راه ارتش که «رویترز» آن را منتشر کرده، عملا به یک شوخی دیرهنگام تبدیل شده است زیرا روند تضعیف رییسجمهور سیر صعودی گرفته و ارتش مشغول آمادهسازی اجرای طرحی برای تشکیل شورای موقت ملی است که با حذف مرسی از قدرت، فعالیت خود را آغاز خواهد کرد. این شورا دربرگیرنده چهرههای ملیگرا و فعالان احزاب مختلف خواهد بود و مسوولیت برگزاری انتخابات ریاستجمهوری را بر عهده خواهد گرفت. همچنین گمانهزنیهایی نیز از قصد ارتش برای انحلال پارلمان مصر که اکثریت آن در قبضه اسلامگرایان است به گوش میرسد.
مستقرشدن نیروهای مصری در مرزهای غزه
در تحولی دیگر البرادعی از رهبران معترضان با ژنرال«السیسی» رییس شورای نظامی دیدار و درخواست کرد که ارتش برای جلوگیری از خونریزی بیشتر مداخله کند. در شرایطی که بانکها و موسسات اقتصادی فعالیتهای خود را متوقف کردهاند«عمر البشیر» دیکتاتور سودان سفر خود را به مصر لغو کرد و کشورهای غربی از شهروندان خود خواستهاند تا از سفرهای غیرضروری به مصر خودداری کنند و مقامات کویتی نیز از شهروندان خود خواستهاند تا مصر را ترک کنند. از سوی دیگر خانوادههای دیپلماتهای آمریکایی از یک سو و سفیر قطر از سوی دیگر خاک مصر را ترک کردند.
در ساعات باقیمانده به پایان ضربالاجل ارتش، ائتلافی از نیروهای اسلامگرا با محوریت اخوانالمسلمین در بیانیهای این ضربالاجل را رد کردند و خواستار بیطرفی ارتش شدند. در چنین شرایطی هواداران مرسی در حمایت از او گروههای ضربت تشکیل دادهاند. بنا بر گزارشها هواداران سازمانیافته که مسلح به سپرهای فلزی، چماق و در مواردی سلاحهای سرد دیگری هستند در صفهایی منظم در اطراف کاخ ریاستجمهوری تجمع کردهاند. جمعیت اسلامی مصر از گروههای حامی مرسی خواهان انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری شد در حالی که رهبران اخوان خود را آماده شهادت در راه حمایت از محمد مرسی میکنند. نشست فوقالعاده دیروز فرماندهان ارتش در شرایطی برگزار شد که معترضان از ارتش درخواست عکسالعملی قاطع را در انتهای زمان مقرر دارند. هرچند ارتش اعلام کرده است که بیانیهای اعلام نخواهد کرد ولی ساختمان مرکزی رادیو و تلویزیون دولتی در قاهره را به کنترل خود درآورده است و کارکنان از ساختمان خارج شدهاند. در تحولی دیگر معترضان خشمگین دفتر حزب آزادی و عدالت ارگان سیاسی اخوانالمسلمین را در شهر کوم به آتش کشیدند و مردم اسکندریه با بستن راهآهن و سایر ادارات دولتی به
اعتصاب در اعتراض به مرسی پیوستند. ساعتهای پیشرو را میتوان از حیاتیترین لحظات تاریخ مصر دانست. مصریها دوسال پس از سرنگونی حسنی مبارک اینک عزم ساقطکردن اخوانی را کردهاند که روزگاری بزرگترین و قویترین تشکیلات جهان عرب را دارا بود. فریادهای «ارحل، ارحل» (برو، برو) در میان خوانش سرود ملی مصر در میدان تحریر شنیده میشود و فریاد«الشعب یرید اسقاط النظام» (مردم خواهان سقوط نظام هستند.) بلندتر از هر زمانی به گوش میرسد. ---------------------------------------------------------------------
محمدعلی سبحانی . کارشناس امور مصر
در چند روز اخیر پیشبینیها در مورد کودتای ارتش در مصر جدیتر شده است. آیا این امر را محتمل میدانید؟
من فکر نمیکنم کار به کودتای ارتش بکشد. من دخالت و فشار ارتش بر دو طرف را بیشتر متصور میدانم. حتی اگر دو طرف نتوانند به توافق برسند، ارتش با حفظ ساختارهای موجود، دخالت موقتی میکند.
تغییر مواضع جناحهای مصری را چگونه توجیه میکنید؟
مصر جامعه سیاسی بسیار قدرتمندی دارد و این جامعه سیاسی بر اساس منافعشان عمل میکند. اما اشتباه بزرگ «اخوانالمسلمین» که موجب جداشدنش از جامعه سیاسی شد، اتحاد با سلفیون بود. درست است که سلفیون بعد از انقلاب مصر به صندوق و رای و سیاست پیوستند، اما به شکل جدی به صندوق ایمان ندارند و جزو جریانات افراطی به شمار میروند. بنابراین بحران اعتماد میان نیروهای سیاسی و اخوانالمسلمین به وجود آمده و اجازه نمیدهد دو طرف همدیگر را پیدا کنند. پس وقتی جامعهای تا این حد نتیجهگرا و منفعتگراست، طبیعی است که مواضعش را تغییر دهد.
چه سناریوهایی را برای آینده مصر متصور میشوید؟
پیشبینی سخت است ولی من فکر میکنم ارتش سعی میکند مرکز توازن باقی بماند و بتواند با شرایط و تواناییای که دارد اجازه گذشتن و عبور دو طرف از خطوط قرمز را ندهد. تاریخ اخوان نیز نشان میدهد که انعطافناپذیر نیست. جامعه سیاسی مصر هم اگرچه به شکل جدی از اخوان ترسیده، اما در عین حال میداند که اگر بتواند اخوان را از سلفیها جدا کند، میتواند با آنها کنار بیاید. با این حال به نظر میرسد مشکلات ادامه پیدا میکند اما به یک نقطه تفاهم خواهد رسید؛ نقطه تفاهمی که لزوما به معنای ماندن مرسی نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.