بگذارید ایران هستهای شود
پیتر پوفام . فرنگیس بیات
انتخاب حسن روحانی بهعنوان رییسجمهوری جدید ایران، در غرب بارقههای امیدی را بهوجود آورد؛ اگر بتوان باوجود همه تردیدها درمورد رسیدن ایران به «نقطه بیبازگشت» ثابت کرد که ایران نهتنها هیچ تسلیحات اتمیای در اختیار ندارد بلکه مسیر رسیدن به آن را هم دنبال نمیکند، باید گفت خاورمیانه محیط بهمراتب امنتری خواهد شد. باید به ایران اجازه داد تا برنامه هستهای خود را پیش ببرد.
پیش از ایران کشورهای دیگری نیز تنها راه مقابله با ویران شدن کشورشان را پیگیری فناوری هستهای تشخیص داده بودند. یک زرادخانه هستهای امروزه معادل باروهای شهری در قرونوسطی است. بدون آنها شما بیدفاع هستید. با بیانیه«نظم نوین جهانی» بوش پدر در سال 1990 قوانین مداخله بعد از جنگ جهانی دوم از بیخ و بن تغییر کرد.
روسها در موضع ضعف قرار گرفتند و آمریکاییها آنچه را اراده کردند بر دوست و دشمن تحمیل کردند. زمینه توسل به زور و آغازگری جنگ از این به بعد بهمراتب راحتتر فراهم خواهد شد و قدرتهای بزرگ دست بازتری برای اداره جهان خواهند داشت. 20 سال بعد، ما نتایج چنین سیاستی را در قربانگاههای بيپایان مثل افغانستان و عراق میبینیم. واژگون کردن حکومتهایی مانند لیبی چندان کار دشواری نیست اما مشکل اینجاست که بهجای یک دولت مقتدر، هرج و مرج، پراکندگی و فروپاشی اجتماعی، قطببندی فرقهای و سرکوب و فرار اقلیتها حاکم میشود. این دولتها همگی دولتهای ورشکسته هستند. سوریه نیز در همین مسیر قرار دارد. بهموازات اینکه رهبران ما در تلاش برای شدتبخشیدن به روند تخریب سوریه هستند، بسیاری از ما به این نتیجهگیری رضایت میدهیم که وجود یک رژیم پلیسی بهتر از وضعیت آشوبزده عراق است که حقیقتا نتیجه مداخله نظامی ماست. یوگسلاوی آزمایشگاه «مداخلهگرایی» نظم نوین جهانی بود. 20 سال بعد، در انگلستان «داگلاس هرد» وزیر خارجه دولت «جان میجر» به خاطر اینکه پای انگلستان را به آن جنگ خونبار کشانده بود، مورد انتقاد واقع میشود.
در 1994 بوش پدر با رد دکترین پیشین گفته بود: «ما نظم نوین جهانی نداریم. ما با مجموعهای سنتی از بینظمیهای جهانی روبهرو هستیم.» سال قبل از آن در سازمان ملل او تاکید کرده بود: «نباید ادعا کرد که ما میتوانیم صلح و عدالت را همهجا و در هر شرایط نابسامانی خارج از مرزهای ملیمان تحمیل کنیم.» چنین اظهارات خردمندانهای آن هم از سوی بوش، نه آن زمان و نه امروز مورد توجه قرار نگرفت. اوباما، اولاند و کامرون همچنان درگیر «غرور استعماری» خود هستند.
اگر روحانی نتواند دو قدم سریعتر از آنها ایران را هستهای کند، برخورد با ایران هم گزینه محتمل خواهد بود. نظم نوین جهانی، همانطور که«هرد» میگوید، اسطورهای بیش نیست. برقراری نظمی که در آن دولتها رابطه برابر با هم داشته باشند، آرزوی محالی است. در افغانستان در فقدان یک دولت کارآمد، این جنگسالاران پشتون هستند که از خانه خود دفاع میکنند. توان هستهای درواقع معادل امروزین برج و باروهای دفاعی در دوران قرون وسطی هستند. پاکستان یک بازی دلگرمکننده دموکراتیک را پیش از این تجربه کرده است. اگر پاکستان دارای بازدارندگی هستهای نبود، آمریکا تمایل بسیاری داشت تا جنگ افغانستان را به مرزهای شرقی این کشور بکشاند. هر دولتی باید بتواند به «نقطه بدون بازگشت» برسد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.