|

مبارزه همیشگی دکتر «بهرام عکاشه» با شارلاتانیسم علمی

دشواری‌های گام‌برداشتن در مسیر سرنوشت

مسعود مجرب . دانشجوی دکترای مهندسی معدن دانشگاه تهران

سال 1390 بود و من برای دفاع از پروپوزال دکترای خود در دانشکده مهندسی معدن در پردیس فنی دانشگاه تهران آماده می‌شدم. رساله دکتری من در زمینه پیش‌بینی زلزله در فلات ایران بود. کارکردن در مورد پیش‌بینی زلزله با توجه به وجود جو نامساعد در این زمینه تحقیقاتی مهم، کمی با ریسک همراه بود که البته با وجود استادان راهنمایم (آقایان دکتر «حسین معماریان» و دکتر «مهدی زارع») دل شیر پیدا کردم و آماده دفاع از پروپوزال شدم. طبق روال، همه‌چیز آماده بود جز انتخاب داورهای داخلی و خارجی. بعد از مذاکره با استادان راهنما، سه داور خارجی و دو داور داخلی برای هدایت و تصویب پروپوزال انتخاب شدند. در بین اسامی نام استادی به چشم می‌خورد که سال 1348 به‌عنوان اولین زلزله‌شناس ایران شروع به خدمت کرده بود. البته ایشان به موضع‌گیری‌های جدی نسبت به مساله پیش‌بینی زلزله شهرت داشتند، جناب آقای دکتر «بهرام عکاشه» فردی است که موضوع پیش‌بینی زلزله را بارها و بارها در رادیو و جراید به شدت نقد کرده بودند. ازاین‌رو کمی نگران بودم که نکند در زمان دفاع از پروپوزال، ایشان سوال اساسی مطرح کند یا اینکه به کلی موضوع پروپوزال را رد کند. البته آشنایی من با ایشان از دوران کارشناسی‌ارشد سابقه داشت، یعنی آشنایی حدود چهارساله ولی به هر ترتیب، کارزار علمی، دوستی و آشنایی نمی‌شناسد و این موضوع با توجه به سابقه ایشان، نگرانم می‌کرد. روز دفاع، دکتر «زارع» کمی دیر به جلسه رسیدند. واقعا ترسیده بودم. بالاخره پروپوزال را ارایه کردم و جلسه خیلی خوب پیش می‌رفت تا اینکه نوبت به دکتر «عکاشه» رسید. ایشان ابتدا چند سوال کلی پرسیدند و نقدی هم به‌ عنوان رساله دکتری مطرح کردند. پیش خودم گفتم اکنون باید خود را برای یک نقد جدی آماده کنم! در همین افکار بودم که ناگهان دکتر «عکاشه» مقاله‌ای را به حضار نشان دادند که حدود 20سال پیش با یکی از سرشناسان پیش‌بینی زلزله، پروفسور «کوزوبوکف» منتشر کرده بودند. (لازم به توضیح است که پروفسور «کوزوبوکف» به‌عنوان مشاور رساله دکتری به من کمک می‌کنند) عنوان مقاله، بررسی زلزله‌های بزرگ در فلات ایران و افغانستان بود. واقعا شوکه شده بودم. بسیار خوشحال شدم. احساس کردم مسیری که آمده‌ام، نه‌تنها بی‌نتیجه نیست بلکه قدم گذاشتن در یک مسیر سرنوشت‌ساز است. بعدها که به دکتر «عکاشه» نزدیک‌تر شدم، فهمیدم که ایشان چندین مقاله در مورد پیش‌بینی زلزله منتشر کرده‌اند، حتی مصاحبه‌های ایشان در سال‌های دور، در روزنامه‌ها نشان از اعتقاد ایشان به این موضوع کاملا علمی داشت. منتها به گفته خودشان، ایشان با شبه‌علم و شارلاتانیسم علمی(!) در این حوزه حساس مخالف بوده و هستند. اکنون زندگی علمی‌ام در مسیری قرار گرفته که امیدورام انشاءالله به نجات جان هموطنان عزیزمان منجر شود. من ادامه مسیر زندگی علمی خود، همیشه این جمله ایشان را به خاطر خواهم سپرد: «من به پیش‌بینی زلزله ایمان دارم و معتقدم با متمرکزشدن و همکاری گروه‌های مختلف علمی مرتبط، بتوان به دستاوردهای خوبی در این زمینه رسید.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.