|

خاطراتی از استاد بزرگوار دکتر «بهرام عکاشه»

معلم علم و اخلاق

فریدون سیناییان . عضو هیات‌علمی (زلزله‌شناسی مهندسی) و معاون تحقیقات مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن

مهرماه سال 1370 بود و دومین ترم دوره کارشناسی من شروع شده بود. از سال‌ها قبل، زلزله، نام آقای دکتر «بهرام عکاشه» را برای من تداعی می‌کرد (البته این گفته جدیدی نیست و از طرف اکثر قریب به اتفاق افراد آشنا با زلزله چنین گفته و نوشته شده است) و بسیار خوشحال بودم که این ترم می‌توانستم در محضر چنین استادی، شاگردی کنم، اگرچه شاگردی من از سال‌ها قبل که با پدیده زلزله آشنا شدم، دورادور شروع شده بود. استاد وارد کلاس شد و با لحنی گرم و لبخندی دلنشین و صمیمی و با معارفه کلاس شروع شد. البته من هم مثل اکثر مردم، همیشه از زلزله می‌ترسیدم و تذکرات استاد به موازات افزایش اطلاعات، بر ترس من از زلزله هم می‌افزود. بسیاری از مطالب برای من خیلی جدید و گاهی ناملموس بودند و باعث شد که به‌رغم تلاشم، نتوانم در پایان ترم نمره خوبی بگیرم. در چنین شرایطی غالبا دانشجویان نزد استاد رفته و پیگیر موضوع شده و با بیان بهانه‌های مختلف و چانه‌زنی، سعی در توجیه موضوع دارند. ولی این بار استاد پیغام داد که نزد ایشان بروم و ایشان شخصا پیگیر علت بودند. به من گفتند که دانشجوی خوبی هستی، چرا چنین نمره‌ای گرفته‌ای؟ البته شاید من دانشجوی بدی نبودم، ولی حداقل در درس ایشان اصلا دانشجوی خوب و موفقی نبودم! قصد توجیه هم نداشتم چون می‌دانستم که قصور از من است. ولی این روش استاد برایم درس دیگری بود، درس احساس مسوولیت و انسانیت. این کلاس درس خصوصی، یک ساعت بیشتر طول نکشید، ولی اثر آن همواره با من بوده و خواهد بود. موضوع به اینجا ختم نشد و الطاف استاد ادامه داشت. مثل اینکه درس‌دادن استاد، کلاس و غیرکلاس ندارد و هر بار به طریقی از ایشان درس می‌گرفتم. در دوره فوق‌لیسانس هم از ایشان نمره خوبی نگرفتم، بنابراین به خودم اجازه ندادم که گرایش زلزله را انتخاب کنم و هرگز فکر نمی‌کردم که در مسیر فعالیت علمی مجددا با ایشان ارتباط پیدا کنم. مشغول به کار که شدم، به ناچار وارد حیطه زلزله‌شناسی مهندسی شدم. سخت بود، ولی اجبار قوی‌تر بود. در این مسیر با آقای دکتر «مهدی زارع» نیز آشنا شدم که برایم استاد، راهنما و مشوقی بسیار باارزش بودند. با تشویق‌های ایشان چند سال بعد و در اولین آزمون دوره دکترای زلزله‌شناسی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله شرکت کرده و خوشبختانه پذیرفته شدم. این فتح باب ارتباط دوباره با استاد بود. بعد از اعلام نتایج اولیه آزمون دکتری، نوبت به ارایه مدارک و از جمله توصیه‌نامه‌های استادان بود. من به توصیه‌نامه ایشان احتیاج داشتم. استاد بزرگوارم آقای دکتر «بهاور» که در آمریکا مشغول به کار بودند، یک توصیه‌نامه بسیار ارزشمند و مشروح برایم فرستاند، ولی با توجه به پذیرش اولیه در رشته زلزله‌شناسی، توصیه‌نامه استاد «عکاشه» می‌توانست بسیار موثر و تعیین‌کننده باشد. با نگرانی، حضور ایشان رفتم. مرا کاملا به خاطر داشت. قدری در مورد اینکه در آن سال‌ها چه کار کرده بودم، پرسیدند و در نهایت توصیه‌نامه بسیار ارزشمندی به من دادند. خلاصه توصیه‌نامه آن بود که «به‌رغم عدم کسب نمره مطلوب در درس ایشان، صلاحیت و توانایی اینجانب برای جذب در دوره دکتری را قویا تایید کردند». اگر غیر از این نوشته بودند، حس خوبی نداشتم و تعارف و رودربایستی تلقی می‌کردم. ولی این توصیه‌نامه رنگ‌وبوی صداقت و اعتماد داشت و این مسوولیت سنگینی بر دوش من شد و یکی از دلایل عمده‌ای بود که مرا به تلاش بیش از پیش واداشت. به نظر می‌رسد که راهنمایی‌ها و حمایت‌های استاد، پایان‌ناپذیر باشد. نوبت به دفاع از رساله دکتری رسید. استاد «عکاشه» به‌عنوان یکی از استادان داور انتخاب شدند. یک‌بار برای تحویل پروپوزال و یک‌‌بار برای تحویل نسخه رساله دکتری به دانشگاه آزاد اسلامی تهران‌شمال رفتم. پس از بازنشستگی از موسسه ژئوفیزیک، برای ایشان، دوری از دانشجو و آموزش ممکن نبود و به ادامه آموزش و راهنمایی دانشجویان در دانشگاه آزاد اسلامی تهران‌شمال مشغول شدند. متاسفانه بدون وقت و هماهنگی قبلی به خدمت ایشان رسیدم. به‌رغم مشغله فراوان، بی‌درنگ و با گشاده‌رویی همیشگی، مرا پذیرا شدند. برای تاریخ پیش‌دفاع با ایشان هماهنگ کردم. پیشنهاد کردند که روز پیش‌دفاع به اتفاق به پژوهشگاه برویم. ذهنیت خوبی از این پیشنهاد نداشتم. روز پیش‌دفاع، با آن‌همه نگرانی و اضطراب، تنگی وقت و لزوم هماهنگی‌های قبلی، برایم قابل توجیه نبود. البته من شنیده بودم که این شیوه استاد است، ولی دلیلش را نمی‌دانستم. خلاصه طبق قرار، خدمت استاد رفتم و به اتفاق به طرف پژوهشگاه حرکت کردیم. من رانندگی می‌کردم. خودرو من یک سمند نقره‌ای بود. مسیر، کوتاه نبود و برای اینکه توی ترافیک‌گیر نیفتیم، استاد مسیر را راهنمایی می‌کرد. انتظار داشتم از رساله بپرسند، ولی دریغ از حتی یک کلمه. از ماشین سمند پرسید. چه قیمته؟ راحته؟ مطمئنه؟ مصرفش چقدره؟ و خلاصه از این سوالات که می‌دانستم جواب‌هایش را همه می‌دانند! بعضی وقت‌ها هم با ماشین‌های دیگر مقایسه می‌کرد! پیش خودم فکر می‌کردم برای وقت‌گذرانی این سوال‌ها را می‌پرسد! تقریبا نیم‌ساعت شاید هم کمی بیشتر توی راه بودیم تا به پژوهشگاه رسیدیم. در این فاصله صمیمیت و رفاقت به رابطه استاد-شاگردی هم اضافه شد. وقتی به پژوهشگاه رسیدیم، ماشین را پارک کردم و به اتفاق وارد پژوهشگاه شدیم. داشتم ایشان را همراهی می‌کردم که گفت لازم نیست و یک جمله به‌یادماندنی بیان کرد: «خب الان دیگه استرس نداری، برو آماده ارایه باش، این روش منه! ». دیدم واقعا از آن همه نگرانی و استرس تقریبا چیزی باقی نمانده بود!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.