|

بازگشت گتسبي‌بزرگ

جواد ماه‌زاده

کتاب‌خواندن به فراغت احتياج دارد و بسياري از دانش‌آموزان و دانشجويان، تعطيلات فصل تابستان را فرصتي براي مطالعه کتاب‌هاي نخوانده مي‌دانند. از فروشنده‌هاي کتاب که سوال مي‌کنيم، متوجه مي‌شويم که اين روزها کتاب‌هاي لاغر طرفدارهاي بيشتري پيدا کرده که دليل عمده‌اش به قيمت کتاب و قدرت خريد برمي‌گردد، نه بودن يا نبودن فراغت. پيش‌روي «ما خيس و يخ‌زده و گرسنه تو اين شب تاريک نوامبر ايستاده‌ايم، ولي زنده هستيم، که خيلي بهتر از اينه که يکي از مرده‌هايي باشيم که تو هر ايالتي از کنفدراسيون هر دقيقه يکي‌شون زمين مي‌افته. همين‌که ما تونستيم درست تو لحظه مناسب از يه طرف ميدون به طرف ديگه بيايم تا زنده بمونيم، نشون مي‌ده که خدا بهمون لطف داشته.» (بخشي از رمان) «اي‌ال داکترو» نويسنده بزرگ آمريکايي را اکثر خوانندگان ايراني به نام ادگار لارنس دکتروف مي‌شناسند؛ همان‌گونه که «نجف دريابندري» او را به کتابخوان‌هاي ايراني معرفي کرد. او بزرگ‌شده شهر نيويورک است و رمان‌هايش بازتابي از وقايع اجتماعي و تاريخ آمريکاست. او که دانش‌آموخته فلسفه و تئاتر است، در زمان اشغال آلمان پس از جنگ‌جهاني دوم وارد ارتش آمريکا شد. داکترو در رمان «پيش‌روي» بيش از هر چيز به توصيف فضاي جنگ و زندگي و زخم‌هاي سربازان پرداخته است. دوستداران رمان معروف «رگتايم» اين‌روزها استقبال قابل‌توجهي از «پيش‌روي» داشته‌اند. اين رمان 413صفحه‌اي را امير احمدي‌آريان ترجمه و نشر زاوش منتشر کرده است. گتسبي بزرگ رمان يکي از بزرگ‌ترين نويسندگان آمريکا در اوايل قرن بيستم، پس از آنکه دستمايه يک اقتباس موفق سينمايي در هاليوود قرار گرفت، بار ديگر نام «گتسبي‌بزرگ» را در دنيا زنده کرد. اگرچه اين کتاب با ترجمه کريم امامي سال‌هاست که در ايران منتشر شده، اما چاپ جديد آن در نشر اميرکبير و استقبال فوق‌العاده‌اي که از آن شده، نشان مي‌دهد که روي پرده آمدن فيلم در هفته‌هاي اخير، تاثيري مضاعف بر استقبال از رمان گذاشته است. گتسبي بزرگ درباره مردي ثروتمند و جاه‌طلب به نام گتسبي است که با ميهماني‌هاي مجلل و سروصداهاي زيادي که به‌پا مي‌کند، موردتوجه اهالي شهر قرار مي‌گيرد. کم‌کم روابط او با آدم‌هاي اطراف منجر به گشوده‌شدن رازهايي درباره او مي‌شود و بر روابط دوستان و اطرافيانش تاثير مي‌گذارد. اين کتاب هميشه جزو بزرگ‌ترين رمان‌هاي قرن بيستم خوانده شده است. شايد مهم‌ترين دليل براي اين انتخاب، حضور شخصيت جالب گتسبي و نقدي باشد که نويسنده از فضاي پديدآمده پس از جنگ جهاني اول در آمريکا و به ظهور رسيدن نسلي از سرمايه‌داران ارايه داده است. «گتسبي بزرگ» نوشته اسکات فيتز‌جرالد اين روزها جزو پرفروش‌هاي فروشگاه مرکزي شهرکتاب است. مدرک دومين کتاب از سه‌گانه «دوقلوها» اثر آگوتا کريستوف، «مدرک» نام دارد. کريستوف نويسنده‌اي مجارستاني است که کودکي خود را در کوران جنگ جهاني دوم گذراند و شاهد اشغال کشورش به دست نيروهاي آلمان نازي و سپس آزادي آن از سوي روس‌ها و آغاز ديکتاتوري کمونيسم در کشورش بود. اين نويسنده با سه کتاب معروف به «دوقلوها» به شهرت رسيد. اين سه‌گانه خيلي زود به 33 زبان ترجمه شد و خواننده‌هايي پرشمار يافت. نثر او موجز است و از ديالوگ‌هاي کوتاه استفاده مي‌کند. رمان از روايتي ساده و خوشخوان برخوردار است و به عشق، خانواده و روابط انساني مي‌پردازد. تلخي لحن و تيرگي فضاي داستان، جزو واقعيت و ذات داستان اوست و همين مساله ارتباط خواننده را با رمان مستحکم مي‌کند. «مدرک» دومين کتاب از مجموعه «دوقلوها» به‌تازگي با ترجمه اصغر نوري در 193 صفحه منتشر شده است. بني‌آدم «بني‌آدم» يا «سي ماده جديد بر اعلاميه حقوق‌بشر» کاري است مشترک از هيوا مسيح و اردشير رستمي. مجموعه شعري است به زبان ساده و عاميانه با رويکردي به 30 ماده اعلاميه حقوق‌بشر و مفاهيم آزادي و عدالت. اين 30 ماده به‌صورت دوزبانه و همراه با طرح‌هاي اردشير رستمي به مخاطب شناسانده شده است. البته همه ماده‌ها با زباني يکدست ارايه نشده و برخي لحن شعرگونه دارند و برخي ساده و رسمي‌اند. کتاب با کاغذگلاسه عرضه شده و طرح‌هاي اردشير رستمي و کار هيوا مسيح روي متن اعلاميه، به خلق اثري متفاوت در اين موضوع کمک کرده است. مسيح که در سرآغاز کتاب نگاهي انتقادي به مفاهيم حقوق بشري دارد، در جايي از مطلبش نوشته است: «پس از اتمام کار، يک نسخه از اشعار را براي تمام روساي‌جمهوري دنيا فرستادم ولي حتي يک مورد هم پيدا نشد که خبر رسيدن آن را بدهند.» کتاب را انتشارات دوستان در 144 صفحه منتشر کرده است. تير چراغ‌برق به‌تازگي فيلمنامه‌اي کوتاه از سه چهره باسابقه سينمايي و ادبي منتشر شده که اگرچه از قابليت‌هاي فوق‌العاده بصري و جاذبه‌هاي روايي برخوردار نيست، اما به دليل امضاي سه چهره مطرح در پاي آن و نگاه انتقادي‌اش به مسايل اجتماعي ايران، مورد توجه مخاطبان کتاب - به‌خصوص اهل سينما - قرار گرفته است. نام اين فيلمنامه «تير چراغ‌برق» است که در 65صفحه به ماجراي بالارفتن مردي از تير چراغ‌برق به انگيزه خودکشي مي‌پردازد. فيلمنامه به‌طور مشخص سويه‌اي انتقادي و کنايي دارد و از لحاظ ديالوگ و به کار بردن تيپ‌هاي جامعه، قابليت تبديل‌شدن به يک طنز متوسط اجتماعي را دارد. فيلمنامه را سيدمهدي شجاعي، مجيد مجيدي و بهزاد بهزادپور نوشته‌اند و نشر نيستان منتشر کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.