|

ویرایش جدید «برادران کارامازوف»

و حالا برسیم به موضوع

پارسا شهری: «آلکسی فئودوروویچ کارامازوف سومین پسر فئودور پاولوویچ کارامازوف - از زمینداران شهرستان ما- بود. این زمیندار که در دوران خودش سرشناس بود، هنوز که هنوز است یادش را زنده نگه داشته‌ایم و دلیلش نیز مرگ مصیبت‌بار و اسرارآمیز او است که 13سال پیش روی داد... در حال، همین‌قدر می‌گویم که این، به قول ما، زمیندار - که تو بگو یک روز از عمرش را هم در ملک خودش به سر نبرده بود- آدم عجیبی بود، منتها امثال و اقران آدم‌های مهمل و شریر و در عین‌حال سفیهی چون او فراوان است. اما او از آن سفیه‌هایی بود که سخت هوای کاروبار خودشان را دارند. به عنوان نمونه، فئودور پاولوویچ از صفر شروع کرده بود؛ کوچک‌تر از ملکش، ملکی پیدا نمی‌شد؛ بر سفره دیگران می‌نشست و مثل کَنه خود را به آنان می‌چسباند؛ وقتی هم که مرد صاحب صدهزارروبل پول نقد بود...» رمان مطرحِ «برادران کارامازوف» اینگونه آغاز می‌شود. این رمان که بی‌شک از مهم‌ترین‌ رمان‌های ادبیات کلاسیک جهان و در عین‌حال مهم‌ترین اثر فئودور داستایفسکی است، از زندگی روزمره پرده برمی‌دارد و ناپایداری و واقعیت روابط انسانی را نشان می‌دهد. «برادران کارامازوف» روایت سرگذشت خانواده عجیبی است و البته شرح ارتباط میان فئودور کارامازوف، پیرمرد فاسد و متمول با سه پسرش؛ میتیا، ایوان و آلیوشا و پسر حرامزاده‌اش اسمردیاکوف. این رمان به دلیل طرح مسایل مهم بشری و فلسفی در حوزه الهیات، اختیار و اخلاقیات اندیشمندان بسیاری از حوزه‌های مختلف را به خود خوانده است. فروید، روانکاو مطرح «برادران کارامازوف» را جذاب‌ترین رمان نوشته‌شده خواند. او به دلیل پرداخت داستایفسکی به مفاهیم فلسفی مورد علاقه‌اش در مقاله «داستایفسکی و پدرسالاری» با پرداخت روانکاوانه به رمان، شخصیت داستایفسکی را مورد تحلیل قرار داد. یا کافکا بارها بر تاثیر این رمان بر خود و آثارش تاکید کرده و خود و داستایفسکی را خویشاوندان نزدیک خوانده است. اثر مهم داستایفسکی، که سال‌ها پیش، توسط صالح حسینی، مترجم توانا به فارسی ترجمه شد، به تازگی با ویرایش جدید، در چاپ یازدهم منتشر شده است. ویرایش تازه رمان، با دو مطلب کوتاه و خواندنی آغاز می‌شود. صالح حسینی همان‌طور که در «به جای مقدمه» اشاره می‌کند، در طول بیش از 20 سال ترجمه، گاهی به ترجمه‌های گذشته بازگشته تا «بخش‌هایی را که اکنون دیگر نمی‌پسندم یا پر از عیب و خلل می‌بینم دوباره ترجمه کنم.» و این ویرایش دقیق موجب شده، که ترجمه رسای دیگری از اثر را به دست دهد. «حاصل اینکه از ترجمه‌های دهه 60، سه ترجمه دیگر را هم بازبینی کرده‌ام. (آخرین وسوسه، لرد جیم و خشم‌وهیاهو)» صالح حسینی در ادامه، جملاتی از ترجمه قبلی و جدید در کنار هم آورده و از این طریق مخاطب را با تغییر اساسی ویرایش ترجمه مواجه می‌کند. او همچنین به وام‌گرفتن از «حافظ» در ویرایش تازه‌اش اشاره می‌کند. «از نویسنده» عنوان مطلب خواندن دیگری است که در واقع کتاب با آن آغاز می‌شود: «با پرداختن به زندگی قهرمان رمانم، خودم را تا اندازه‌ای بلاتکلیف می‌یابم. به این معنی که هر چند آلکسی فئودوروویچ را قهرمان می‌نامم، می‌دانم که به هیچ‌روی آدم بزرگی نیست... او آدم اول رمانم است، اما مبهم و تعریف ‌ناشده. و به راستی که در روزگارانی چون روزگار ما، توقع صراحت از آدمیان غریب است. به جرات می‌توانم بگویم که یک چیز تا اندازه‌ای مسلم است: این آدم، آدمی است غریب و حتی ناهمرنگ.» نویسنده در ادامه می‌نویسد خوشحالم که رمانم به دو روایت تقسیم‌شده، چون «پس از آشناشدن با نخستین داستان، خواننده آنگاه برای خودش تصمیم می‌گیرد که آیا خواندن دومی به زحمتش می‌ارزد یا نه... خوب، کل پیشگفتار همین است، صددرصد موافقم که زاید است، منتها چون دیگر مکتوب شده بهتر است بماند. و حالا برسیم به موضوع.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.