|

صد و پنجمین سالگرد به توپ بستن مجلس

خواب آشفته «خانه ملت»

فرزانه ابراهیم‌زاده

سرطان سنه 1325 باغ امیرلشکر قریه نیاوران
امروز چندم سرطان است؟ نمی‌دانم، شاید سوم شاید هم چهارم. اصلا سرطان کی شروع شد که ما نفهمیدیم؟ این ایام آنقدر اضطرار داشتیم که حساب روزها و شب‌ها از دست همه رفته است. این روزها حال هیچ‌کدام از ما خوب نیست. حادثه‌ای که همه، این روزها خوف آمدنش را داشتیم از راه رسید و «ممدلی شاه» کار خودش را کرد. این را دیشب آقاجان امیرلشکر گفت. شاهی که به نام مقدس مشروطه در پیشگاه ملت و کلام خداوند قسم خورده بود؛ خانه ملت را زیر توپ فوج سیلاخوری و قزاق ویران کرد. باز به قول آقاجان امیرلشکر این همان خواب آشفته‌ای بود که از نیمه اسد سال ماضی هر شب دیدیم. همان خوابی که تکرار می‌شد: «شعله‌های آتش از میانه میدان بهارستان به آسمان زبانه می‌کشد. انگار صحرای محشر بود هرکسی به هر سویی می‌دوید و راهی برای خود از آن هنگامه می‌جست.»
ده روز پیش بود نمی‌دانم یا پیش‌تر که اخوی میرزا حسین‌خان از پایتخت آمده بود برای اهل خانه نقل کرد که چند شبی است که جغدی شوم بالای سر شمس‌العماره خانه کرده است و صدای ناله خوف‌انگیزش خواب را از چشمان اهالی خیابان ناصریه و درب خانه همایونی گرفته است. همان روز عصر دسته‌ای کلاغ یک‌باره حمله کرده‌اند به بیرق سه‌رنگ شاهنشاهی و چشمان شیرش را در آورده‌اند. از پایتخت اصلا خبرهای خوبی نمی‌آمد. ملازمان می‌گفتند خبر آمده از تهران که شاه رفته باغشاه و نیروهای فوج قزاق به سرداری لیاخوف در سرتاسر شهر به‌خصوص میدان بهارستان و جلو خانه میرزاحسین‌خان مرحوم که حالا دارالشورای مشروطه شده، کمین نشسته‌اند. کسی می‌گفت لوله‌های توپ‌های دوربرد رو به عمارت مجلس است. سرآخر هم آن خبر شوم. صبح روز سوم تموز بود یا چهارم، همین دو سه روز پیش پیشقراولان خبر دادند که آقاجان آمدند نیاوران. اما چه آمدنی خودتان که بهتر از من می‌دانید تا به امروز ندیده بودم آقاجان اینگونه پریشان احوال باشند. در جواب مادرجان گفتند خانم چه می‌دانید تنها با شلیک چند گلوله سربی همه آرزوهای ملت را بر باد دادند. تمام شد مشروطه را برچیدند. دلم فروریخت. از پشت در می‌شنیدم که آقاجان از حمله فوج قزاق و سیلاخوری به میدان بهارستان و دارالشورا می‌گفت. آقاجان می‌گفت: «این نامسلمونا به عمه شاه هم رحم نکردند. به خانه ظهیرالدوله ریختند و ملکه ایران با یک لا چادر از میان بام‌ها به جای امنی رسیده است.» خدا عاقبتمان را به خیر کند. مادرجان از آقاسیدعبدالله و آقاسیدمحمد پرسید. از پشت در اتاق پنج دری فالگوش بودم و شنیدم که می‌گفتند که شبانه چگونه از انجمن گریختید. می‌گفتید از یارانتان خبری ندارید. شما که تعریف می‌کردید از محشر کبرای میدان توپخانه، باورم نمی‌شد که اینگونه آدم‌ها به جان یکدیگر بیا فتند. دلم لرزید زمانی که شما از جلو توپ گذاشتن میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و ملک‌المتکلمین گفتید. از اینکه جرمشان تنها هویداکردن اسرار بود. از زنجیرکشیدن مشروطه‌خواهان و مجلسی‌ها، از هتک حرمت آسیدمحمد و آسیدعبدالله و... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.