|

تفکر راهبردی، گمشده ورزش

رضا قراخانلو . رییس سابق کمیته ملی المپیک

سال‌هاست که چرخ ورزش می‌چرخد و ظاهرا امور آن اداره می‌شود و برای بسیاری از افراد مشکلی نیست و به قول جوانان امروزی همه چیز آرومه و ورزش ما هم چقدر خوشبخت است! اما خیلی‌ها این پرسش را دارند که آیا سقف آرزوها این است؟ آیا وضعیت فعلی درخور شأن کشور بزرگی مثل ایران است و برابر با منزلت‌های تاریخی مردم ماست؟ به بیان مدیریتی آیا بحث ما اداره‌کردن امور ورزش است یا تحقق توسعه پایدار در ورزش؟ می‌دانیم که ورزش کشور پدیده‌ای فرابخشی و ملی است که از ابعاد گسترده اجرایی، مردمی و بین‌المللی برخوردار است. می‌دانیم که ورزش فقط مدال نیست و باید باری از روی دوش چندین میلیون آدم چاق، دیابتی، سکته‌ای و بیمار بردارد و باید به تعلیم و تربیت بچه‌ها و جوان‌ها کمک کند و باید تولید ثروت کند و شغل بیافریند و روابط بین‌الملل ما را توسعه دهد و به زنان و دختران عزیز ما نشاط و سلامتی بدهد و افراد مسن ما را به زندگی امیدوار کند و درد و رنج آنها را کم کند و وحدت ملی ما را بالا ببرد و... پس هر عاقلی می‌پذیرد که همانند هر بخش دیگری از کشور، ورزش نیز باید بر اساس برنامه مدون و اعلام‌شده اداره شود که متاسفانه چنین نیست. چاره کار چیست؟ سند راهبردی نظام جامع توسعه ورزش کشور (طرح جامع ورزش) تهیه شد تا یک‌بار برای همیشه از این نقیصه جدا شویم و به دنیا بگوییم که ورزش ما هم صاحب برنامه راهبردی است. اما دریغ و صد دریغ که میدان دست کسانی بود که این ادبیات را باور نداشتند یا آن را لوکس می‌دیدند یا خود را بی‌نیاز از برنامه می‌دیدند یا دلایل دیگری که به عقل بشر نمی‌رسد! در میان میدان‌دارهای حاکم بر ورزش یا افراد مافوق آنها کسی هم نمی‌پرسید که پس چرا دنیای پیشرفته به برنامه تکیه می‌کند؟ چرا در دنیای توسعه‌یافته آدم‌ها بر اساس برنامه سنجیده و ارزشگذاری می‌شوند؟ چرا در کشور ما فلانی‌ها که سابقه‌ای معلوم دارند و در رشته خودشان کاره‌ای نیستند، می‌شوند همه چیز ورزش و هر کار می‌کنند و هر چه بخواهند می‌گویند و حرف آنها می‌شود برنامه و هدف و سیاست و راهبرد؟ به هر حال برنامه مدون توسعه به گوشه‌ای نهاده شد و آدم‌های دارای ابلاغ شدند محور و آری اینچنین شد برادر که اگر امروزه بخواهی کار ورزش را ارزیابی کنی نمی‌توانی و اگر بخواهی با دنیا مقایسه کنی نمی‌شود و اگر بخواهی قوت یا ضعفی پیدا کنی سخت است و نمی‌توانی پیش‌بینی کنی که در فلان بخش ورزش فردا و پس‌فردا در چه نقطه‌ای خواهیم بود؟!
فقط یک گوشه آن صدها کار نیمه‌تمام است که میلیاردها پول و سال‌ها وقت برای تکمیل‌شان نیاز است. و نمونه دیگر آن وزارت خلق‌الساعه ورزش و جوانان است تا کوری عصاکش کور دیگر شود و... اگر سند راهبردی نظام جامع توسعه ورزش کشور (طرح جامع ورزش) روزآمد و اجرا شود تا حدود زیادی این نقیصه را جبران خواهد کرد و در صورت لزوم، در حین اجرا، اصلاحات لازم هم در آن معمول خواهد شد. تحقق این امر تمام ارکان ورزش، ساختار و تشکیلات و برنامه و بودجه آن، منابع انسانی مورد نیاز و اصول ویژه توسعه ورزش‌های تربیتی، همگانی، قهرمانی و حرفه‌ای را در برمی‌گیرد و تمامی مولفه‌های زیرساختی و نرم‌افزاری ورزش را شامل می‌شود. استفاده بهینه از برنامه توسعه و سایر طرح‌ها و لوایح نیز مکمل خواهند بود. باید باور کنیم که حتی مدیران سالم و متخصص و توانمند ورزش هم، به دلیل ضعف‌های ساختاری و تشکیلاتی و فقدان برنامه منسجم، امکان اینکه در این حوزه به توسعه و تعالی بیندیشند را نخواهند داشت و اغلب مدیریت‌ها در پی گذر از امروز به فردا بوده‌اند و خواهند بود. بنابراین مدیریت آینده ورزش کشور می‌تواند چرخ را بچرخاند ولی چنانچه نگاهی به توسعه و تعالی داشته باشد با دشواری روبه‌رو خواهد بود و نیازمند تیمی دارای اهلیت چندجانبه، برنامه‌ای هدفمند و علمی و تلاشی مضاعف می‌باشد تا اوضاع ورزش کشور را به شاخص‌های مطلوب جهانی و منطقه‌ای نزدیک کند و در یک جمله که علمی هم هست باید گفت ورزش ما بیش از هر چیز و پیش از هر کس به یک تفکر راهبردی نیاز دارد. مدیر گردن‌کلفت! یا قدرقدرت یا صاحب تجربه را هم کاری نیست! فعلا باید به دنبال نقشه راه بگردیم. حالا که دولت محترم جدید با کلید آمده باید گفت کلید ورزش هم این است. پس از کلید فوق باید باور داشت که برای پیاده‌سازی آن برنامه، شایسته‌سالاری و تخصص‌گرایی اساس پیشرفت ورزش کشور است و به میزانی که از این شاخص‌ها فاصله گرفته شود، سرعت پیشرفت ورزش کشور کاهش و کارآیی سیستم فروکش خواهد کرد. این امری است که متاسفانه سال‌ها غلبه داشته و موجب کندی پیشرفت ورزش کشور شده است که اگر حل شود سایر موارد و جزییات هم به‌دنبال این رویه حل خواهد شد و پیشرفت ورزش کشور شتاب خواهد گرفت و افت و خیز و نوسان کمتری خواهد داشت. چنین باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.