«دولت تدبیر»؛ امیدها و بیمها
لطفالله آجدانی . استاد دانشگاه
هنگامی که اعلام عدم احراز صلاحیت آیتالله هاشمیرفسنجانی از سوی شورای نگهبان بسیاری از مردم جامعه ایرانی از اقشار مختلف علاقهمند به ضرورت تحول در وضع موجود با رویکرد پیشرفت و توسعه همهجانبه و فراگیر ایران و عبور از تنگناهای وضع موجود در عرصه داخلی و بینالمللی در حوزههای مختلف سیاست، اقتصاد و فرهنگ را در شوک فروبرد، بهتدریج و با آهنگی هرچند کند اما مستمر و فزاینده، دو گزینه دکتر عارف و دکتر روحانی که هر یک با درجات متفاوتی از نزدیکی و همسویی با آیتالله هاشمی و حجتالاسلام سیدمحمد خاتمی و حمایت و همراهی آنان برخوردار بودند، محل توجه و تامل بسیاری از شخصیتهای نزدیک به هاشمی و خاتمی و بسیاری از مردم علاقهمند به دو چهره سرشناس سپهر سیاست و جامعه ایران- هاشمی و خاتمی- قرار گرفتند. با توجه به شرایط موجود در فضای رقابتهای انتخاباتی یازدهمین دوره ریاستجمهوری، این ضرورت که اجماع روی یکی از دو گزینه عارف - روحانی لازمه پیروزی نامزد اجماعی نزدیک به هاشمی و خاتمی است از دید طیفهای مختلف اصلاحطلبان معتدل و اصولگرایان معتدل در سطوح مختلف سیاسی و لایههای اجتماعی هوادار هاشمی و خاتمی دور نماند. ضرورتی که
سرانجام با توجه به درک افزایش نسبی اقبال عمومی به سوی دکتر روحانی که با تفکر عقلانیت و اعتدال به میدان قدم نهاد، و نیز با اخلاقمداری سیاسی دکتر عارف برای ترک میدان به سود دکتر روحانی، زمینه اجماع و حمایت همهجانبه و گسترده سیاسی و اجتماعی از دکتر روحانی تحقق یافت. بدون تردید ترجیح روحانی بر عارف ترجیح یک شخص نبود. اجماع بر دکتر روحانی نتیجه و نشانه ضرورت اتخاذ یک راهبرد برای افزایش امکان موفقیت و پیروزی تفکر و برنامههایی بود که بر محور عقلانیت و اعتدال استوار بود. دکتر روحانی با تکیه بر تفکر اعتدال و عقلانیت نشان داد که آمده است و برآن است تا با اجتناب از افراطیگری از نوع راست و چپ آن، زمینههایی را فراهم آورد تا فراتر از تنگنا و آفت انحصارطلبیهای حزبی و جناحی، بتوان به مدیریت اجرایی کشور و جامعه در حوزههای مختلف سیاست، اقتصاد و فرهنگ با رویکرد فراجناحی و شایستهسالاری امید بست. عقلانیت و اعتدال ضرورتی است که سالها جای خالی آن در بسیاری از حوزههای مدیریت اجرایی جامعه احساس میشد. بدون تردید کلید تدبیر برای امید به حفظ و تقویت مصالح نظام و منافع ملی نیز همین عقلانیت و اعتدال است. آنچه در این میان
بسیار اهمیت دارد توجه به این واقعیت است که نمیتوان به موضوعیت عقلانیت و اعتدال تنها بهعنوان یک شعار با رویکرد ابزاری نگریست.
همانگونه که بسیاری از موضوعیتهای ضروری جامعه از جمله آوردن «عدالت» بر سر سفرههای مردم یا «گردش نخبگان» در اداره امور کشور به فراموشی سپرده شد. از اینرو بهرغم امیدهای ناشی از انتخاب دکتر حسن روحانی از سوی ملت ایران در جایگاه ریاستجمهوری ایران، نگرانی از نتیجه عزل و نصبها و اتخاذ رویکردها و سیاستگذاریها در دولت جدید، اگر رییسجمهور منتخب ملت نخواهد یا نتواند به سرشت ضرورت عقلانیت و اعتدال بهعنوان کلید تدبیر و امید پایبند باشد، میتواند امیدها را به ناامیدی تبدیل کند. جناب آقای دکتر حسن روحانی، رییسجمهور منتخب ملت ایران، بهعنوان یک عضو کوچک از مجموعه و خانواده بزرگ دانشگاهی و مطبوعات کشور با خوشحالی از انتخاب حضرتعالی از سوی اکثریت قاطع ملت ایران بهعنوان رییسجمهوری اسلامی ایران، نمیتوانم دغدغه خود و بسیاری دیگر از علاقهمندان به تفکر و برنامههایتان را که امیدبخش عبور از تنگناهای موجود داخلی و بینالمللی ایران برای هرچه نزدیکترشدن به آرمان پیشرفت و توسعه همهجانبه و فراگیر کشور و جامعه در حوزههای گوناگون سیاست و اقتصاد و فرهنگ است پنهان کنم اگر کلید مدیریتی کشور در حوزههای اجرایی در سطوح
عالی کشور و استانها و شهرها که بهعنوان امانتی از سوی ملت به شما سپرده شده است، در دست کسانی قرار گیرد که نسبت چندانی با عقلانیت و اعتدال ندارند با ضرورت عقلانیت و اعتدال در اتخاذ سیاستها و بهکارگیری شایستهسالارانه مدیران اجرایی در چارچوب گفتمان عقلانیت و اعتدال و رویکرد فراجناحی مغایرت خواهد داشت. هستند و خواهند بود کسانی و گروهها و جریاناتی که در لباس دوست و دشمن برآن خواهند شد تا کلیددار تدبیر و امید را در فشار و اعمال نفوذ برای سهمخواهیهای خود قرار دهند. قهرمانی و پهلوانی شما نهفقط به برخورداری از حمایت بزرگان دلسوز سپهر سیاست و اقتصاد و فرهنگ ایرانزمین و آرای اکثریت قاطع ملت ایران، که به تدبیر و ایستادگی جنابعالی در برابر کژتابیها و زیادهخواهیهای پیشرویی است که میتواند از سوی افراطیون و فرصتطلبان، طرح و مطالبه شود. شما بهعنوان رییسجمهور ایران جدای از مسوولیت قانونی پاسخگویی خود در برابر مقاممعظمرهبری، مجلس و ملت ایران، در پیشگاه الهی و تاریخ و آیندگان این سرزمین مسوول و پاسخگو خواهید بود. همانگونه که حضرتعالی بهخوبی آگاهید رای ملت ایران به شما رای به ضرورت عقلانیت و اعتدال و
تدبیر در امور بود. رای به عبور از تنگاندیشیها و نهی گشادهدستیها در استفاده از رانتهای مدیریتی بود. رای به نخواستن بیعدالتیهای اقتصادی و ضرورت توزیع عادلانه ثروت و رفاه عمومی و پایان بخشیدن به رانتهای مدیریتی و عزلونصبهای دوست و فامیلسالارانه و باندبازیهای سیاسی بود. آقای رییسجمهور، بهعنوان کسی که با تاریخ سروکار دارم و با فرازوفرودهای تاریخ ایرانزمین و باید و نبایدهای آن بیگانه نیستم و سهمی از نوشتن آن را نیز برعهده دارم، بیتعارف و به صراحت بگویم من و بسیاری از اهل قلم که با سودای پیشرفت کشور و جامعه با قلم و بیان خود به حمایت از شما برخاستهایم تا زمانی از هیچ تلاشی برای حمایت از دولت تدبیر و امید دریغ نخواهیم کرد که حضرتعالی را در راه تحقق و توسعه گفتمان عقلانیت و اعتدال و تدبیرامیدبخش برای اتخاذ سیاستها و رویکردهای منطبق با منافع ملی مومن و ثابتقدم بیابیم؛ و در همان حال و همیشه نیز به اقتضای ضرورت نقد، دولت تدبیر را از نقد و نظر مشفقانه و منصفانه و سازنده بینیاز نمیدانیم. بدون تردید ضرورت دارد تا همه کسانی که به دولت تدبیر و امید دلبستهاند و راه صلاح و سعادت ایران و ایرانی را در
این دولت جستوجو میکنند به این مهم آگاه و پایبند باشند که نباید سطح توقع مردم از دولت تدبیر و امید را به مطالبات غیرواقعبینانه و پوپولیستی و کاذب گره زد و سادهانگارانه و شتابزده انتظار معجزه از دولت تدبیر و امید داشت. اما در همان حال، بسیار اهمیت دارد که از کژتابیهای احتمالی پیشرو نیز با شجاعت و تدبیر جلوگیری کرد. پارهای شنیدهها و دیدهها حکایت از تلاش سودجویانه برخی از اشخاص و جریانهای سیاسی در جهت سوء دخالتها و زیادهخواهیها برای کسب قدرت مدیریتی و نقشآفرینی در عزلونصبهای مدیریتی در شهرها دارد، که با اهداف والای دولت تدبیر و امید ناسازگار است. چنانچه با تدبیر حضرتعالی، تدوین استراتژی مدیریت اجرایی کشور با رویکرد عزلونصبهای شایستهسالارانه صورت نپذیرد، میتواند برای دولت تدبیر و امید از همان آغاز راه چالشبرانگیز باشد. لاجرم ضرورت دارد و انتظار میرود با دقت نظر، هوشمندی، تدبیر و صداقت و شجاعتی که در حضرتعالی دیده میشود در چیدمان مدیریتی کشور، استانها و شهرها، حداکثر ظرفیت بهرهمندی از اتاقهای فکر امین و پایبند به اهداف دولت تدبیر و امید را به کار گرفت. مشورت با صاحبنظران حوزههای
مختلف برای مشارکت در تصمیمگیریهای دولت تدبیر و امید در راستای تحقق گفتمان عقلانیت و اعتدال و شایستهسالاری برای شناسایی و بهکارگیری مدیران لایق و کارآمد در سطوح ملی، استانی و شهری، ضرورتی است که دولت تدبیر و امید از آن بینیاز نیست و نمیتواند و نباید به آن بیاعتنا باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.