|

آیا می‌توان مانع ایران شد؟

ترجمه: فرنگیس بیات

ایران مشکلات اقتصادی متعددی را تجربه می‌کند که کاهش صدور نفت ایران در ماه می‌(اردیبهشت)، بسته‌شدن کارخانه‌ها، بیکاری و تورم از جمله آنهاست. با این‌حال پنجه‌های «شیر پارسی» هنوز به بند کشیده نشده است. آقای روحانی نماینده اصلاح‌طلبانه‌ترین گرایش در میان نامزدهای ریاست‌جمهوری بود. مقایسه روحانی با دیگران از اساس، قیاس مع‌الفارق است، او از چهره‌های معتمد نظام است و از آغاز شکل‌گیری نظام، مسوولیت‌های حساسی را همچون دبیر شورایعالی امنیت ملی برعهده داشته است. با این حال، سیاست‌های ایران احتمالا کمتر از آنچه در ابتدا به نظر می‌رسید، تغییر خواهد کرد و (بدین‌ترتیب) توازن قوا میان ایران و دنیا (غرب) به دو دلیل به نفع ایران تغییر خواهد کرد. اول، با توجه به سرمایه‌گذاری‌های سنگین در توانمندی هسته‌ای و با وجود تلاش‌های خرابکارانه و تاخیرساز غرب و اسراییل در برنامه هسته‌ای ایران، این کشور برنامه خود را ادامه داده است. ایران توانسته است بیش از 9هزار سانتریفیوژ جدید را در کمتر از دو سال به‌کار بیندازد و توان غنی‌سازی خود را دو برابر کند. این باعث شده است تا تمام سیاست‌های غرب در رابطه با ایران بی‌معنا شود؛ مذاکره پس از مذاکره و تلاش‌های متناوب برای متقاعدکردن ایران عملا با این پیش‌فرض، مورد حمایت قرار می‌گیرد که ایران را از دسترسی به بمب اتمی باز دارد؛ تهدیدی تلویحی که اگر مذاکرات شکست بخورد، متوسل به نیروی نظامی خواهد شد. اما اکنون به‌نظر می‌رسد که ایران به‌زودی از نقطه«بی‌بازگشت» عبور خواهد کرد. در مقابل چنین پیش‌زمینه‌ای، رییس‌جمهور منتخب ایران برای غرب می‌تواند هم تهدید و هم فرصت باشد. او احتمالا ابتکار جدیدی را برای برقراری روابط بهتر، ایجاد تعهد جدید و رفع تحریم‌ها طرح خواهد کرد. اما ایران می‌تواند از این فرآیند «آرام و ناگزیر» استفاده کند و توان غنی‌سازی خود را گسترش دهد. تحول دیگری که موجب تهدید منافع غرب خواهد شد، در اطراف ایران در حال وقوع است. با وجود مشکلات اقتصادی ایران، این دولت در منطقه نفوذ و قدرت دارد. حکومت عراق متحد ایران است. با حزب‌الله لبنان رابطه دارد و در سوریه دارای نفوذ بسیاری است. بسیاری معتقدند دلیل «باراک اوباما» برای تسلیح مخالفان اسد، کاربرد تسلیحات شیمیایی است، اما بسیاری دیگر بر این باورند که دلیل مهم‌تر این است که دولت اسد به تهران نزدیک است. با این همه شاید آمدن روحانی نویدبخش وضعیت عملگرایانه‌تر و مصالحه‌جویانه‌تری در سیاست خارجی ایران باشد. رییس‌جمهور جدید مذاکره‌کننده اصلی پرونده هسته‌ای بوده و در جریان مبارزات انتخاباتی هم، به ارتباط میان مشکلات اقتصادی ایران و تحریم‌ها اشاره کرده است و خواستار رابطه بهتری با غرب شده بود. غرب هم متقابلا باید در ازسرگیری روابط، تلاش کند و نشان دهد هیچ انگیزه‌ای برای مختل‌کردن توسعه صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران ندارد و درعین‌حال برای پیشبرد مذاکرات با تهران تلاش می‌کند. اما غرب باید این سیاست را بسیار محتاطانه جلو ببرد: هر بسته پیشنهادی به ایران باید شامل محدودیت‌های سفت و سخت و بازرسی‌های سرزده به اندازه کافی باشد. اما وضعیت مخاطره‌آمیز این است که ممکن است چنین پیشنهادی اساسا هیچ جاذبه‌ای برای ایران نداشته و برای این کشور، غیرقابل پذیرش باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.