|

منتخب«اکثریت»، مجری«اقلیت»!

داوود محمدی . سردبیر

برخی رسانه‌ها و شخصیت‌های اصولگرا، در پی خروج از «شوک» پیروزی انتخاباتی روحانی، به‌جای آسیب‌شناسی ناکامی خویش- با هدف توشه‌اندوزی برای آینده - خط تبلیغی را در پیش گرفته‌اند تا اثبات کنند مواضع رییس‌جمهور منتخب با مطالبات اصلاح‌طلبان همخوانی ندارد و حتی متعارض هم هست و برعکس، روحانی، هم‌موضع با اصولگرایان و عضوی از اردوگاه اصولگرایی است. این در حالی است که مرور کارنامه اصولگرایان در جریان انتخابات، نشان می‌دهد که روحانی نامزد مطلوب آنان نبود و از قضا، رقبای وی، مشمول بیشترین حمایت‌ها قرار گرفتند تا با کسب پیروزی، نامزد اعتدال‌گرا را از گردونه رقابت حذف کنند. روحانی هم هرگز خود را اصولگرا معرفی نکرد و شعارهایش از جنس مطالبات اصولگران نبود. این واقعیت هم قابل انکار نیست که پشتیبانی خاتمی و هاشمی از روحانی و سپس کناره‌گیری عارف و نیز عملکرد رسانه‌های اصلاح‌طلب و در نهایت، انتخاب روحانی به‌عنوان «نامزد اجماعی» اصلاح‌طلبان، در واریز آرای بدنه اجتماعی اصلاحات به نفع «شیخ دیپلمات» و امکان‌پذیر ساختن پیروزی غافلگیر‌کننده وی نقش اساسی داشت. تقدیر رییس‌جمهور منتخب از خاتمی، هاشمی و عارف و قدردانی وی از اصلاح‌طلبان هم بر اهمیت این حمایت‌ها و درک آن توسط روحانی دلالت دارد. با توجه به این نکات بدیهی، چرا اصولگرایان برای «مصادره روحانی» و آرای وی تلاش می‌کنند؟ جواب ابتدایی آن است که اصولگرایان برای ترمیم روحیه و توجیه بدنه اجتماعی خود، چاره را در آن دیده‌اند که خاستگاه نامزد پیروز انتخابات را «اصولگرا» معرفی کنند تا پیامدهای ناکامی انتخاباتی را مهار و مدیریت کنند. چنین تحلیلی، بخشی از انگیزه طراحان و مجریان سناریوی تبلیغی القای وابستگی روحانی به تفکر اصولگرایی را توضیح می‌دهد اما این تمام ماجرا نیست. بخش مهم‌تر پاسخ در این نکته نهفته است که اصولگرایان درصددند عملکرد «دولت یازدهم» را استمرار تفکر اصولگرایی معرفی کنند. این در حالی است که قاطبه آرای هواداران روحانی، با هدف «تغییر» به پای صندوق‌ها رفتند. زیرا دولت‌های نهم و دهم - منهای چند ماه آخر حاکمیت هشت‌ساله احمدی‌نژاد- متکی به پشتیبانی عملی و کلامی اصولگرایان بودند و در موارد اختلافی هم رییس قوه‌مجریه با «انعطاف حداکثری» اصولگرایان مواجه شده و حرف خویش را بر کرسی می‌نشاند. اما سرانجام، اوضاع کشور در حوزه‌های دیپلماسی، اقتصاد، سیاست و... به مرحله‌ای از چالش رسید که نه فقط اعتراض مردم و کارشناسان بلکه انتقاد نامزدهای اصولگرا و حامیانشان را نیز برانگیخت و تندترین موضع‌گیری‌های آنان نسبت به کارنامه «معجزه هزاره سوم» را همگان در تبلیغات و مناظره‌های اصولگرایان دیدند و شنیدند. همین وضعیت؛ از دلایل اقبال عمومی به روحانی بود زیرا اکثریت رای‌دهندگان به این جمع‌بندی رسیدند که «عزم» و «برنامه» نامزد منادی «تدبیر و امید» در چارچوب «تغییر»، برای دگرگون‌سازی وضعیت موجود، بیشتر از سایر نامزدهاست و می‌توان به کارسازی «کلید» وی برای گشودن قفل‌های مختلف دل بست.
در این میان؛ اصولگرایان، به‌عنوان تکیه‌گاه و حامی اصلی و جدی هشت‌سال زمامداری احمدی‌نژاد، تاکنون، از پذیرش نقش خود در پیدایش وضعیت نامناسب کنونی طفره رفته‌اند و پس از «بدرقه همراه با سکوت» ضرورت این بازخوانی تاریخی؛ چنان سخن می‌گویند که گویی، تفکر مقبول اکثریت رای‌دهندگان برای اداره کشور، راهکارهای اصولگرایانه است و نشانی از اصرار و ابرام رای‌دهندگان برای «تغییر» وجود نداشته و ندارد. درواقع؛ هدف نهایی اصولگرایان از تبلیغات اخیرشان، مصادره «شخص روحانی» نیست بلکه «بازخوانی واژگونه» پیام اکثریتی است که به امید «تغییر» روندهای موجود، روحانی را برگزیده‌اند. اصولگرایان، امیدوارند با تبلیغ و جاانداختن «آدرس غلط»، روحانی را به مسیری بکشانند که «برگزیده اکثریت» به مجری «اراده اقلیت» تبدیل شود و بی‌توجه به «مطالبات اکثریت پیروز انتخابات»، نقش تداوم‌بخش سیاست‌های ناکام هشت‌سال گذشته را ایفا کند.
سیاست‌هایی که در شکل‌گیری و اجرای آنها، ردپای پر رنگ اصولگرایان به وضوح قابل مشاهده است. هم از این روست که به موازات تبلیغ برای القای اصولگرابودن روحانی، خط تبلیغی دیگری پیگیری می‌شود که مطابق آن، «هیچ چیز اساسی تغییر نخواهد کرد» زیرا روحانی اصولگرا اعتقادی به «تغییر» ندارد. برای محک‌زدن درستی و نادرستی این انگاره‌ها، زمان زیادی نیاز نیست. به‌زودی سیاست‌های روحانی به مرحله «اجرا» خواهند رسید؛ اگر تلاش روحانی در مسیر ایجاد «تغییر» با ناهمراهی و سنگ‌اندازی احتمالی اصولگرایان همراه شود، آنگاه بایستی بر فرضیه مخالفت هدفمند اصولگرایان با مطالبات تغییر محور اکثریت، مهر تایید زد و آنگاه، اصولگرایان باید درباره علت ناهمخوانی تبلیغات حمایتی کنونی از روحانی با انتقادهای آینده پاسخگو باشند. اما چنانچه محتوای این سیاست‌ها با هدف‌گذاری «تغییر» درهم‌آمیخته باشد و اصولگرایان به احترام هم‌جناح معرفی‌کردن رییس دولت یازدهم، وی را در کانون اعتراض و انتقاد قرار ندهند؛ باید پذیرفت پیش‌فرض کوشش اصولگرایان برای ممانعت از «تغییر» بدبینانه بوده و عزم آنان برای همسویی با مطالبات اکثریت، نادیده انگاشته شده است. از آن‌سو، اصلاح‌طلبان- به‌عنوان رقیب اصولگرایان- همان‌گونه که در مرحله حساس رقابت انتخاباتی نیز به اثبات رساندند، «منافع ملی» را به «مصالح جناحی» ترجیح می‌دهند و اکنون هم، صمیمانه امیدوارند اصولگرایان عقد اخوت خود با روحانی را در همه مراحل، حفظ کنند و به‌ویژه پس از مشاهده تصمیم روحانی برای اجرای«تغییر»- که گرانیگاه میثاق انتخاباتی‌اش بود- همچنان به الزامات عملی هم‌پیمانی‌شان با دولت بعدی پایبند بمانند، زیرا اصلاح‌طلبان، نه اصراری برای مصادره روحانی به نفع خود دارند و نه سهمی از قدرت می‌خواهند؛ تنها مطالبه اصلاح‌طلبان از دولت یازدهم آن است که پیام 24 خرداد «اکثریت رای‌دهندگان» واقع‌بینانه و صادقانه، خوانش شود و ضرورت ایجاد «تغییر» در چارچوب «قانون» و «منافع ملی»، به رسمیت شناخته شده و ملاک تدوین و اجرای سیاستگذاری‌ها، قرار گیرد. اگر این هدف کلیدی توسط روحانی و کابینه‌اش تامین شود، اصلاح‌طلبان، همگام با اکثریت ملت به مقصود خویش رسیده‌اند و برای آنان فرقی نمی‌کند که خاستگاه سیاسی چنین دولتی، اردوگاه اصولگرایان معرفی شود یا اعتدالگرایان یا اصلاح‌طلبان. با این نگرش، اصلاح‌طلبان رسالت تاریخی خود می‌دانند که حتی بدون حضور در چنین کابینه‌ای و متناسب با میزان تمایل روحانی، همگامی فکری و عملی لازم با دولت را داشته باشند و از ارایه هیچ کمک لازمی، دریغ نورزند. البته تعهد سیاسی و اخلاقی اصلاح‌طلبان، همچون چک سفیدامضا نیست و انحراف احتمالی دولت یازدهم از «شاخص» اراده اکثریت برای تحقق «تغییر»، با «نقد سازنده» و فارغ از انگیزه تخریبی اصلاح‌طلبان همراه خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.