|

فرصت‌های موجود دولت تدبیر و امید

سید محمدتقی سیدصدر. استاد اقتصاد

اقبال همگانی به رییس‌جمهور جدید و موج بالای انتظارات مردمی که حل آنها به زمان نیاز دارد، می‌تواند شادابی پدیدآمده را بی‌رنگ و مردم را دلسرد کند. به‌ویژه آنکه هم‌اکنون اغلب از چالش‌ها و مشکلات گوناگون سخن می‌گویند و کوهی از مطالبات و خواسته‌های تراکم‌یافته را پیش‌روی رییس‌جمهور منتخب قرار داده‌اند از این‌رو باید با توسل به شیوه‌های کم‌هزینه کوتاه‌مدت امیدواری‌ها را بیشتر و انسجام ملی را برای برنامه‌ریزی‌های میان و بلندمدت اساسی هموار کرد که پیشنهادهای زیر از جمله این موارد است:‌ 1-سلامت انتخابات تاثیر مثبت و شگرفی در ترمیم و بازسازی «سرمایه‌های اجتماعی» داشت. بازگرداندن روحیه همکاری و همدلی، خوش‌بینی به آینده، تغییر نگرش و اعتماد عمومی در نتیجه‌گیری بهتر امور خود با اتکا به راه‌های قانونی و حفظ حقوق جامعه و دیگران (به عکس قبل که هرکس نفع و مصلحتش را در دورزدن و فرار از قانون و نادیده‌گرفتن حقوق مردم می‌دید) و بسیاری اثرات مثبت دیگر، سرمایه عظیمی است که دولت جدید با وفاداری به صداقت و وفاق ملی، می‌تواند آن را پشتوانه و منبع انرژی و حرکت خود قرار دهد. آرامش حاصل از شرایط جدید خود کمک بزرگی به فروکش‌کردن تنش‌ها، کاهش شتاب تورم و دیگر تبعات منفی موجود در جامعه می‌کند که در شرایط قبل با ده‌ها میلیارددلار هزینه نه‌تنها قابل حصول نبود بلکه شکاف‌ها تقویت و تشدید می‌شد. عمل بخردانه مردم ایران در این انتخابات، مصداق این بیت حکیمانه مولاناست که حکایت از شناخت و معرفت بالای مردم دارد و یقینا مرکز توجه مسوولان نیز هست:‌ دلا منگر به هر شاخی که در تنگی فرومانی به اول بنگر و آخر که جمع آیند غایت‌ها 2-آنچه کرامت انسان‌ها را تامین و اقناع می‌کند، توجه و احترام به موافقان و طرفداران تفکر پیروز نیست. بلکه هنگامی این کرامت حاصل می‌شود که مخالف و حتی دشمن نیز از هتک حرمت و هرگونه آسیب شخصی و سلیقه‌ای مصون باشد. بنابراین مردمی را که در جشن پیروزی، شادی خود را در شادی دیگران جست‌وجو می‌کردند و هیچ‌کس در پی آزار و اذیت و حتی کنایه و اشاره به دیگری نبود نباید با تخم نفاق و دشمنی به ستیز با یکدیگر برانگیخت. این نیز سرمایه‌ای عظیم است که از هم‌اکنون در جامعه جوانه زده، دولت با آبیاری و مراقبت از آن می‌تواند با رفتار کریمانه خود آن را پایدار و نهادینه و حرکت دولت و ملت را هم راستا و نرم کند. 3-ایران و ایرانی فقط محدود به مرزهای جغرافیایی کشور نیست. حضور چندین میلیون ایرانی در کشورهای دیگر به‌ویژه اروپا و آمریکا با مدارج دانشگاهی و تخصصی بالا، مشاغل مهم، درآمد و سرمایه‌های قابل‌توجه که عشق و علاقه اغلب آنان حفظ ارتباط و مراودات خود با کشور است نیز از سرمایه‌های بزرگی است که به فوریت و کوتاه‌مدت آثار مثبت اقتصادی، اجتماعی خود را ظاهر می‌سازد. بزرگ‌ترین عامل رونق اقتصادی هر کشور ارزآوری است. همه کشورها در تلاشند با افزایش صادرات کالا و خدمات، جذب گردشگران و سرمایه‌گذاران خارجی، درآمدهای ارزی خود را ترقی داده و از سوی دیگر با کاهش واردات، توسعه و رشد تولیدات داخلی، هزینه‌های ارزی خود را پایین آورند. یقینا دولت جدید نیز سیاست‌ها و ابتکارهایی برای این مهم به‌کار خواهد بست که بازدهی آن محتاج به گذشت زمان است. ولی همین نور امیدی که در دل ایرانیان داخل کشور دمیده شده، دل بسیاری از هموطنان خارج‌نشین را نیز روشن کرده است و بیش از هر زمان دیگری مایلند که به کشور خود آمده و به گفته سپهری «بگذارند احساسشان هوایی بخورد» چه گردشگری بهتر و بی‌توقع‌تر از ایرانیان مقیم خارج؟ نه نیاز به هتل و تاسیسات گردشگری ویژه دارند و نه انتظارات خارج از ارزش‌های جامعه خود، همه آنها آشنایان و بستگانی دارند که در انتظار دیدار همدیگر هستند. بنابراین با در پیش‌بودن تابستان و ایام تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها در سراسر جهان، فرصت بسیار خوب و بی‌بدیلی است که دولت با دعوت همگانی و فراهم کردن تسهیلات مبادی ورودی‌-‌خروجی برای بازدید هموطنان مقیم خارج از کشورشان امواج بزرگی از گردشگری را در همین تابستان رقم زند و رونق اقتصادی و تقویت بنیادهای اجتماعی و ملی و اقتدار مردمی خود را در سطح کل کشور تحکیم بخشد. 4-دولت منتخب از واگذاری کارها به انجمن‌های صنفی هراسی نداشته، اجازه دهد امور، خواسته‌ها و گرفتاری‌های صنفی به‌وسیله امنای خود آنان حل و فصل شود. هنگامی که دولت خود را قیم و مسوول همه امور قرار می‌دهد خود به‌خود نوک حمله تمامی اعضا‌ (آن‌هم به صورت جداگانه با تلقی و خواسته‌های متفاوت و گوناگون) دولت را نشانه می‌رود که ضمن درگیر کردن دولت در امور جزیی و دست‌وپاگیر نتیجه‌ای جز تقویت باورهای ناکارآمدی دولت به بار نخواهد نشاند. آیا استقلال شهرداری‌های کشور وظایف دولت را سبک‌تر نکرده است. ضمن آنکه مردم هر شهر، شورای شهر انتخابی خود را مرجع و مسوول خوبی و بدی وضعیت شهر خود می‌دانند، بسط و گسترش این رویه از یک‌سو هزینه‌های دولتی را کم می‌کند و از سوی دیگر مراجعات، فشارها و خواسته‌ها را از دستگاه دولت برمی‌دارد. کوتاه سخن، مردم، روابط و نیازهای عاطفی، اجتماعی آنان تعلق خاطر آنان به اخلاق و ویژگی‌های انسانی، سرمایه‌‌ای است که با هیچ‌یک از سرمایه‌های فیزیکی قابل مقایسه نبوده و دولت تدبیر و امید با بالفعل کردن آنها ضمن رونق نسبی کوتاه‌مدت بستر رشد و توسعه بلندمدت را نیز هموارتر می‌سازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.