|

نوسان‌های شدید، آسیب‌رسان است

قیمت «ارز» و «طلا» در کانال کاهش

شرق: اهالی چهارراه استانبول بعد از مدت‌ها دلار را به قیمت 3200‌تومان دیدند. این نرخ اگرچه دیری نپایید و باز به نزدیکی‌های 3300‌تومان جهید اما رکوردی جدید در بازار ارز محسوب می‌شود. آخرین روز کاری هفته گذشته تنها متعلق به دلار نبود و سکه هم رکورددار بود. در این روز هر سکه تمام‌بهار آزادی طرح جدید به زیر یک‌میلیون و 200 هزار‌تومان رسید و بر عدد یک‌میلیون و 171هزار‌تومان ایستاد. صرافان چهارراه استانبول دلار را تحت‌تاثیر همان هیجاناتی می‌دانند که با انتخاب حسن روحانی به‌عنوان رییس‌جمهور، کل کشور را دربرگرفت. آن هیجان مردم را واداشت تا با مشاهده کاهش قیمت دلار به بازار ارز هجوم ببرند و ارزهای انباشته خود را بفروشند. تا پیش از انتخاب روحانی دلار بر نرخ 3650 تثبیت شده بود و حالا قیمت آن به زیر 3300‌تومان تنزل یافته است.
طلا اما ماجرای دیگری دارد. این بازار اگرچه در روز انتخاب روحانی به‌عنوان رییس‌جمهور با کاهش همراه شد اما این‌روزها به دلایل مهم‌تری کاهش می‌‌یابد. اولین و مهم‌ترین دلیل این اتفاق کاهش ارزش اونس طلای جهانی است. برنانکه، رییس فدرال رزرو آمریکا چهارشنبه‌شب به وقت ایران در یک نشست خبری از احتمال توقف بخشی از سیاست‌های محرک پولی آمریکا تا اواسط سال 2014 خبر داد و موجب نگرانی شدید سرمایه‌گذاران بین‌المللی شد. همین اظهارنظر اونس طلا را 57دلار کاهش داد و به کانال 1200 هل داد. در لحظه نگارش این گزارش هر اونس طلا در بازار نیویورک به قیمت 1291دلار معامله می‌شود و این قیمت نشان می‌دهد هنوز طلا نتوانسته وارد کانال 1300دلار شود. دلیل دوم هم سقوط قیمت دلار در داخل کشور است و از آنجایی که قیمت طلا براساس دلار محاسبه می‌شود هر تغییری در قیمت این ارز در قیمت طلا و سکه هم مشاهده می‌شود. با این حال بازار طلا هنوز به‌طور کامل به این تغییرات واکنش نشان نداده و در مقابل هرگونه کاهش، مقاومت می‌کند. هم‌اکنون سکه با این میزان افت در قیمت طلای جهانی و دلار حدود 150هزار‌تومان حباب دارد که به احتمال زیاد در روزهای آتی اندکی از حباب آن کاسته می‌شود. کاهش قیمت ارز بسیاری را شادمان کرده اما گروهی از اهالی اقتصاد چندان از این موضوع خوشحال نیستند. آنان معتقدند هر نوسانی چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی آن، تمامی فعالیت‌های اقتصادی را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد زیرا اقتصاد بیش از هر چیز دیگری به ثبات نیاز دارد. کارشناسان، کاهش قیمت ارز را تحولی مثبت و لازمه عملی و روانی کنترل گرانی می‌دانند اما بر ضرورت تدبیریابی برای نوسان‌های پی‌درپی تاکید دارند.
تقویت بازار در انتظار بازگشت عقل‌گرایی
پدرام سلطانی- نایب‌رییس اتاق بازرگانی ایران
بازار ارز و فعالان عرصه اقتصادی از انتخاب روحانی به‌عنوان رییس‌جمهور استقبال کردند و انتظار بازگشت عقل‌گرایی، کارآمدی و اتخاذ تصمیماتی مبتنی بر علم اقتصاد به عرصه مدیریت کشور تقویت شد. همین چند عامل روند عرضه و تقاضا در بازار ارز را معکوس کرد و به این ‌ترتیب کفه عرضه ارز به نفع تقاضا سنگین شد.
البته این اتفاقات با پایان ماه همزمان شد و شدت کاهش‌ قیمت ارز را بیشتر کرد. معمولا فعالان اقتصادی در روزهای پایانی ماه، حساب‌های ریالی خود را تقویت کرده و از ماه بعد فعالیت‌های خود را از سر می‌گیرند. این نیز مزید بر علت شد تا قیمت دلار در بازار آزاد با شدت بیشتری کاهش یابد. با تمامی اینها به نظر می‌رسد، بازار از هفته جاری به ثبات برسد و نرخ‌ دلار در حدود 3300تومان ثابت شود. در واقع از این به بعد است که بازار به تصمیمات و فعل و انفعالات سیاسی در عرصه بین‌الملل حساس می‌شود؛ یکی از این عوامل جلسه گروه 1+5 است که به زودی تشکیل می‌شود. گروه اخیر از انتخاب حسن روحانی به‌عنوان رییس‌جمهور استقبال کرده و به همین دلیل انتظار می‌رود که گروه 1+5 همسویی و همگرایی بیشتری در حوزه اجرایی از خود نشان دهد و از شدت تحریم‌ها علیه ایران بکاهد. با تمامی اینها فرقی نمی‌کند که دلار، صعودی شود یا نزولی. همان‌طور که افزایش سریع نرخ ارز تبعات منفی برای اقتصاد در بر دارد نوسانات نزولی هم به همین میزان بر روند اقتصادی کشور تاثیرگذار هستند. اقتصاد در یک بستر تغییرات تدریجی و مدیریت‌شده می‌تواند بهترین بازدهی را داشته باشد و هر نوسانی که رخ دهد این روند را مختل می‌کند. در حال حاضر صادرات با دلار بالای 3000تومان منطبق شده است. افت قیمت دلار باعث کاهش صادرات غیرنفتی و تولیدات صادراتی می‌شود اما در بخش واردات اثر چندانی ندارد زیرا اغلب مواد اولیه و کالاهای ضروری و اساسی با نرخ ارز مبادله‌ای وارد کشور می‌شوند از این رو در این بخش تغییر خاصی مشاهده نمی‌شود. اما کالاهای مصرفی و غیرضروری که با ارز آزاد وارد کشور می‌شوند ارزان‌تر از قبل به دست مصرف‌کننده می‌رسند اما از آنجایی که در سال‌های اخیر اقشار متوسط و کم‌درآمد قدرت خرید خود را از دست داده‌اند با این میزان کاهش هم باز توان خرید کالاهای لوکس و مصرفی را نخواهند داشت. بانک مرکزی در چنین مواقعی باید برای کنترل بازار ارز وارد عمل شده و نوسانات را کنترل کند اما این نهاد در دو، سه سال گذشته به کرات نشان داد که قادر به اتخاذ تصمیم‌های درست نیست به همین دلیل این بار نیز به همان شیوه گذشته، عمل کرد.
بی‌ثباتی ارز دامن همه را گرفته است
حمید حسینی- عضو اتاق بازرگانی ایران
کاهش قیمت ارز که در روزهای اخیر و پس از اعلام نتایج انتخابات رخ داد، بی‌دلیل بوده است. این کاهش در روزهای اول ناشی از شرایط سیاسی و تغییرات جدید بود، اما ادامه روند نزولی آن بدون دخالت عوامل اقتصادی است؛ زیرا با وجود تغییرات سیاسی و مشخص‌شدن رییس‌جمهوری آینده، هنوز تغییرات مدیریتی و سیاستی رخ نداده و فضای کنونی به دلیل خوش‌بینی و امیدی است که همه به دولت جدید، اظهاراتش و تغییر مدیریت در آن راستا دارند.
نتایج انتخابات و پیام‌ها و واکنش‌های مثبتی که در سطح بین‌المللی متعاقب آن ارسال شده، جو روانی را ایجاد کرده که به واسطه آن مردم و کسانی که پیش از این برای جلوگیری از کاهش ارزش پولشان، سرمایه‌های خود را به سمت بازارهای ارز، طلا و ساختمان هدایت کرده بودند، حالا از ترس کاهش ارزش ارز و طلا اقدام به فروش می‌کنند. برهم‌خوردن عرضه و تقاضا، این‌بار بازار را به سمت نزول پیش برده است.
مردم اصولا در مقابل فضای روانی به سرعت کوتاه می‌آیند و همین امر موجب شده در کوتاه‌مدت بازار به‌شدت بی‌ثبات شود. بی‌ثباتی در بازار همواره موجب سردرگمی برای خریدار، فروشنده و صادرکنندگان می‌شود. خریداران واقعی به دلیل آنکه همچنان انتظار فروش دارند، از خرید خودداری می‌کنند. واردکنند‌گان به دلیل عدم اطمینان از قیمت‌ها و به دلیل آنکه بعد از واردات ممکن است قیمت‌ها کاهش پیدا کند، برای خرید و واردات اقدام نمی‌کنند. صادرکننده نیز اطمینانی از وضعیت ندارد و برای تصمیم‌گیری‌ها مردد می‌شود.
در کنار این عوامل گزارش‌های چهار موسسه اروپایی درخصوص اقتصاد ایران، تحلیل کاهش 45‌درصدی، ریسک سرمایه‌گذاری و اقبال شرکت‌های نفت و گاز برای حضور و سرمایه‌گذاری در ایران، موجب شده بازار نسبت به آینده خوشبین‌تر شده و التهاب پیشین کاهش یابد.
در اقتصادهای خوب، همیشه در محیط کلان اقتصادی ثبات دیده می‌شود، اما در ایران در سطح کلان بی‌ثباتی وجود دارد که این مساله چشم‌انداز خوبی ندارد. در کنار این موضوعات، دولت، بانک مرکزی را موظف به تعیین نرخ ارز مبادله‌ای کرده، اما هنوز با گذشت چند ماه از این دستور، این نرخ اعلام نشده است. درصورتی‌که بانک مرکزی سریع‌تر تصمیم نهایی درخصوص نرخ دلار را ابلاغ کند، وضعیت روشن‌تر و شفاف‌تری پیش‌روی بازار و فعالان اقتصادی خواهد بود. در عین حال باید در انتظار تغییرات مدیریتی، تصمیم‌گیری و مسایل و مشکلاتی که در عرصه بین‌المللی درخصوص ایران و اقتصاد آن وجود دارد، ماند. درصورتی‌که مشکلات حل شود و سیاست‌های غلط اصلاح شود و انتظاراتی که از دولت جدید وجود دارد، برآورده شود، بازار و اقتصاد ایران به وضعیت پایدارتر و باثباتی خواهد رسید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.