|

«گذشته»، تکه‌های یک راز

ژان کلود کاریر فیلمنامه‌نویس و بازیگر فرانسوی

وقتی احمد برای دیدار همسرش و رسمی‌کردن طلاقشان از ایران به فرانسه می‌آید، با خودش تکه‌ای از گذشته را هم همراه می‌آورد؛ گذشته‌ای مشترک، مشترک از سال‌هایی که با همسرش زندگی کرده است. ما نیز چون اوییم. از هر کجا که باشیم و از هر کجا که بیاییم. این گذشته یعنی گذشته ما، خیال می‌کنیم که با مادر و پدرمان با دوستان‌مان و دیگران مشترک است اما در بسیاری از مواقع در می‌یابیم که این گذشته مشترک برای هرکدام ما متفاوت است. ما هرکدام گذشته خود را داریم، گذشته‌ای که حافظه شخصی ما آن را به اختصار در آورده، چهره‌اش را آراسته و شکل آن را تغییر داده و چه بیهوده است که ما در جست‌وجوی یک گذشته مشترکیم. در فیلم «اصغر فرهادی» بر همین مبنا، آرام‌آرام و صحنه به صحنه وارد هزارتوی حافظه‌ها و خاطره‌ها می‌شویم و تکه‌هایی از یک راز، از یک شک، یک پشیمانی، یک رنج همراه با خشم، آشکار و برملا می‌شود.
ما قدم به قدم همراه داستان وارد چیزهایی می‌شویم که پیش از آن باور کرده‌ایم وقایع اتفاق افتاده، قطعی و ثابت و پذیرفته شده هستند. همه آن چیزهایی که دیده‌ایم و شناخته‌ایم و تجربه‌اش کرده‌ایم و قابل بحث نیستند و ناچار به پذیرش قطعیت آنیم. اگر چه خواه‌ناخواه همواره در یک تردید دایمی، در یک‌شکنندگی و ابهام و در یک شک لحظه به لحظه‌ایم که زندگی ناچارمان می‌کند آن را به رسمیت بشناسیم، اما ما به خودمان دروغ می‌گوییم.
حقیقت دیگران، حقیقت دوستانمان و حقیقت همسایگانمان. وقتی خاطرات و گذشته مشترکمان را مرور می‌کنیم، تقریبا هیچ‌گاه حقیقت ما نیست. گذشته دیروز بود حافظه امروز است و این دو به ندرت با هم همسو و همرنگ‌اند.
وقتی این ‌هزار تو را با داستان فیلم و همراه با استعداد و هوش فرهادی طی می‌کنیم قدرت و صداقت همه اتفاقاتی که در فیلم رخ داده بیشتر و گسترده‌تر از یک دغدغه فردی و شخصی از سوی فیلمساز می‌شود. آیینه‌ای که این مسافر و میهمان- فیلمساز- به ما پیشنهاد می‌دهد، صادقانه‌تر، دقیق‌تر و عمیق‌تر از آیینه‌ای است که خودمان در این کشور داریم. او به ما امکان می‌دهد خودمان و جامعه‌مان را از یک زاویه دیگر و با یک نور دیگر باز ببینیم. زاویه و نوری که هرگز خودمان فکرش را نکرده بودیم. این نگاهی است که ما در پیچش‌ها و شگفتی‌های فیلمنامه گذشته دنبال می‌کنیم. فیلمنامه‌ای که به پیچیدگی، حیرت‌انگیزی، به شکاکیت و رازآلودی و حتی احساس برانگیزی همان حافظه ماست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.