|

یک فوریت مجلس برای احیای سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی

عجله نکنید، دقت کنید

شرق: زمانی که احمدی‌نژاد بعد از 60 سال فعالیت سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی حکم به انحلال آن داد، هیچ‌یک از مراجع تصمیم‌گیری کشور از جمله مجلس در اعتراض به تعطیلی این سازمان که علاوه بر نظارت بر هزینه‌های بودجه توسط دولت، مسوولیت برنامه‌ریزی و همچنین بودجه‌بندی سالانه کشور را داشت، واکنشی نشان ندادند. حالا در آستانه تشکیل دولت یازدهم و زمانی که وعده احیای آن داده شده، مجلس فوریت احیای سازمان را تصویب کرده است.
روز سه‌شنبه نمایندگان مجلس شورای اسلامی یک‌فوریت طرح تشکیل سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی و بهره‌وری را تصویب کردند. این مصوبه که به امضای 225 نفر از نمایندگان رسیده، عنوان جدیدی را بر نام پیشین سازمان افزوده است. طبق این مصوبه وظایف اصلی این سازمان تهیه و تنظیم بودجه کل کشور و ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی در اجرای بودجه و تهیه برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه است. در صورت تصویب نهایی این طرح، تشکیلات کلی سازمان مدیریت حداکثر ظرف سه ماه مجددا احیا خواهد شد. 18 تیر سال ۱۳۸۶، محمود احمدی‌نژاد با انحلال سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی وظایف آن را به دو معاونت رییس‌جمهوری با عناوین معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی واگذار کرد. این انحلال در شرایطی صورت گرفت که عملکرد سازمان در 60 سال گذشته که به مرور دچار تغییر و اصلاح شده بود، مورد تایید بود و در این سال‌ها بسیاری از کارشناسان اقتصادی به خلأ آن اشاره کرده و اولین اولویت دولت جدید را احیای دوباره این سازمان می‌دانستند.
حالا مجلس فوریت احیای سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی را در شرایطی مصوب کرده که دولت جدید هنوز کار و فعالیت خود را آغاز نکرده و تنها ساختمانی از آن برجای مانده بود. سازمانی که اگرچه در ظاهر ادغام شد و انحلال آن از سوی دولتیان تکذیب شد، اما زیرمجموعه‌هایی که از ادغام ایجاد شد، هیچ‌گاه نتوانستند عملکرد و نتایجی که از سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی منتج می‌شد را داشته باشند. در عین حال عدم مشاوره با کارشناسان و نمایندگان دولت جدید با توجه به تعجیلی که مجلس در تصویب این فوریت به کار برده، ممکن است در ساختار جدید مشکلاتی را ایجاد کند، اگرچه احیای سازمان پس از شش سال، نیاز به بازنگری و نگاهی جامع برای احیای دوباره با توجه به رویکرد اقتصادی دولت جدید دارد. البته نمایندگان موافق احیای سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی بر این نکته نیز تاکید کرده‌اند از آنجایی که دولت جدید موافق احیای این سازمان است و همچنین برای ارایه به‌موقع لایحه بودجه و نظارت‌پذیر کردن عملکرد وزارتخانه‌ها، ضروری است تا سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی احیا شود. آنها حتی به اعتراض‌هایی که در این سال‌ها از سوی اقتصاددانان به نبود سازمان مدیریت و برنامه شده نیز اشاره کرده‌اند.
طرحی که با تعجیل مصوب شد
بایزید مردوخی- از مدیران ارشد سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی
دو فوریتی که مجلس مصوب کرده نشان از این واقعیت دارد که مجلس هم متوجه شده که یک نهاد مشاور بسیار مهم خود را در این سال‌ها از دست داده است. سازمان مدیریت نه‌تنها مشاور صدیق و صمیمی دولت بود، همچنین از مهم‌ترین مراجع مورد اعتماد برای مجلس به‌شمار می‌آمد.
چند سال پیش وقتی زمزمه انحلال سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی شنیده شد، هیچ واکنشی از مجلس دیده نشد و تعجب بسیاری از جمله خود من در آن زمان زیاد بود که چگونه مجلس شورای اسلامی حاضر است به‌راحتی از مقابل موضوع انحلال و تعطیلی یک سازمان مورد اعتماد و وثوق مردم بگذرد و هیچ دفاعی نکرده و موضعی نگیرد. حالا که مجلس طرحی به تصویب رسانده برای احیای سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی و یک کلمه به آن اضافه کرده است به اسم بهره‌وری، این امر نشان می‌دهد که مجلس به‌خوبی اهمیت موضوع را درک نکرده و این طرح ناشی از تعجیل است. برای ارایه این طرح مجلس شورای اسلامی سرشار است از نمایندگان آگاه و متخصص که می‌توانند در فرصت مناسب طرح بسیار جامع و مفیدی را برای احیای سازمان مدیریت‌وبرنامه‌ریزی تهیه و ارایه کنند. ارایه چنین طرحی با این سرعت و تعجیل کار مناسبی برای اصلاح نظام تدبیر کشور به نظر نمی‌رسد. سازمان مدیریت در شرایطی می‌تواند مفید و موثر باشد که معایب و کمبودهای خود را خودشناسی کند و این کار باید توسط کارشناسان متخصص و با راهنمایی و مشارکت نمایندگان آگاه مجلس شورای اسلامی صورت گیرد و صرف مدت زمانی مشخص برای این کار هم ضروری است که به نظر می‌رسد دولت آینده ظرف کمتر از دو‌ماه دیگر که قوه‌مجریه را تحویل بگیرد، باید این کار را انجام دهد و در چارچوب اصلاح نظام تدبیر حکومتی، سازمان برنامه‌ریزی را به‌وجود آورد که بتواند پایدار باشد، سودمندتر است. سازمان مدیریت کشور چند وظیفه حیاتی برعهده دارد که علاوه بر آینده‌نگری و برنامه‌ریزی میان‌مدت، برنامه‌ریزی سالانه و کار بودجه‌ریزی نیز بر دوش آن است. سازمان مدیریت وظیفه مهم نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی دولت در سطح ملی و در سطح استان‌ها را نیز برعهده داشته و همچنین وظیفه ضمنی دیگری را که عبارت از تهیه گزارش عملکرد همه طرح‌ها و فعالیت‌های جاری است را تهیه می‌کرده و به اطلاع رییس دولت و مجلس شورای اسلامی می‌رسانده است. در طول سال‌های اخیر این سازمان توانسته بود این وظیفه آخر را تاحدودی در نتیجه آشفتگی نظام اطلاعاتی کشور به انجام برساند. تلاش‌ها و زحمات این سازمان و تهیه لایحه بودجه سالانه، حداقل کاری بوده که می‌توانسته با وجود آشفتگی‌های دخل و خرج دولت انجام دهد ولی به‌طور کلی همگان قبول دارند که اطلاع دقیق از عملکردها در این سال‌ها و ارایه یک تحلیل رسمی از این عملکردها فراهم نبوده است.
طرح احیای سازمان مدیریت، سیاسی نیست
ایرج ندیمی- عضو کمیسیون اقتصادی مجلس
تصویب طرح احیای سازمان مدیریت نشان می‌دهد تنها نماینده رسمی دولت در تصمیمات مالی مهم کشور مانند بودجه و قانون برنامه توسعه از نظر مجلس، سازمان مزبور است. در سال‌های گذشته که دولت نهم به حذف این سازمان اقدام کرده بود اما همواره معاون برنامه‌ریزی رییس‌جمهور به‌عنوان تنها مرجع مورد پذیرش نمایندگان برای تصمیم‌گیری‌های مهم مالی در مجلس حضور پیدا می‌کرد. از سوی دیگر در طول این مدت که کشور از داشتن سازمان مدیریت محروم بود؛ نمایندگان بارها در مصاحبه‌های خود و در جلسات علنی مجلس به ضرورت بازگرداندن این سازمان اشاره کرده‌اند؛ بنابراین تصویب طرح احیا را در این برهه تاریخی نمی‌توان یک اقدام سیاسی توسط نمایندگان دانست. هرچند احیای این سازمان از تاکیدات آقای روحانی در شعارهای تبلیغاتی و فیلم‌های مستندش بود اما تصویب این طرح در مجلس را نمی‌توان خوش‌خدمتی نمایندگان به آقای روحانی دانست چراکه از بیش از 200 نماینده حاضر در جلسه علنی مجلس تنها 127 نماینده به بازگرداندن این سازمان رای مثبت داده‌اند و در مقابل افرادی بودند که موجودیت‌بخشیدن آن را با منافع کشور در تضاد می‌دیدند. مخالفان غالبا به دلیل افراط و تفریط‌های صورت‌گرفته در سازمان مدیریت سابق، با احیای دوباره آن مخالفت کردند. در گذشته سازمان مدیریت با نظر سلیقه‌ای خود در تصمیمات مهم اقتصادی کشور پیشتازی می‌کرد. این مساله موجب می‌شد بعضا تصمیماتی اتخاذ شود که با منافع کشور در تضاد بود. به طور قطع هرگاه یک فرد به صورت انفرادی و بدون مشورت با جمعی از کارشناسان تصمیم بگیرد، برنامه‌ای همه‌جانبه اجرا نخواهد شد. بر همین اساس نیز برخی نمایندگان با بازگشت دوباره سازمان مدیریت مخالف بودند. از سوی دیگر با توجه به اینکه نهادهایی مانند سازمان برنامه و بودجه تحت اختیار کامل رییس‌جمهور است مخالفان دیگر لزومی به ایجاد دوباره سازمان مدیریت نمی‌دیدند. ضمن آنکه اعتقاد داشتند در شرایطی که بر کوچک‌سازی دولت و جلوگیری از اتلاف منابع تاکید می‌شود؛ اضافه‌کردن یک سازمان دیگر دولتی باعث هدررفتن منابع می‌شود. اما موافقان معتقد بودند احیای این سازمان البته به شرط ممانعت از افراط و تفریط‌هایی که در گذشته شاهد بوده‌ایم، می‌تواند به اتخاذ سیاست‌های صحیح کمک کند. در طول سال‌هایی که سازمان مدیریت در کشور وجود نداشت، نمایندگان همیشه بر بازگشت آن و همین‌طور استقلال بانک مرکزی تاکید داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.