ضرورت ساخت و بهکارگیری پایگاه رصدی
مرزبانی فضایی ایران
محمدرضا رضایی . مدرس علوم فضايي
هنگامی که پرتابگر «سفیر» با شکافتن مرزهای آسمان، راه را برای ورود ماهواره «امید» به فضا باز کرد، جامعه جهانی، ایران را به عنوان یک کشور فضایی پذیرفت. شاهراه فضایی که کشور چند سالی است وارد آن شده است، هماکنون برای آغاز فصل جدیدی از یک رقابت فضایی سخت و نفسگیر آماده میشود. هرچند فاصله ما با رقبا بسیار زیاد است ولی مهم آن است که نام ایران در این رقابت یا به عبارت بهتر، المپیک فضایی به چشم میخورد. در چند سال اخیر گامهایی برای ایجاد بسترهای لازم برای توسعه امکانات و نیازهای فضایی کشور برداشته شده است. یکی از این گامهای مهم، تاسیس و راهاندازی مرکز رصدهای فضایی بوده است که از بنیادیترین طرحها و پروژههایی است که هر کشور صاحب فناوری فضایی به آن نیاز دارد. حفظ امنیت یک کشور تنها به مرزهای خاکی و هوایی محدود نمیشود. امروزه با گذشت بیش از نیم قرن از حضور دستساختههای بشر در فضای ماوراي جو، حریم فضایی هر کشور، جزوی از قلمرو آن محسوب میشود و حفاظت و حراست از قلمرو، یک امر ضروری و لازم است. هماکنون که این یادداشت را میخوانید، بیش از هزار ماهواره عملیاتی در مدار زمین فعال است که تقریبا نیمی از آنها،
کاربردهای نظامی دارند. در کنار اینها، تعداد زیادی زباله فضایی کوچک و بزرگ در مدارهای مختلف سرگردان هستند که این زبالهها باقیمانده قطعات موشکها و پرتابگرهای فضایی و نیز ماهوارههای بازنشستهاند. یکی از قطعات مهمی که در تکمیل پازل فضایی کشور اهمیت داشته است، راهاندازی مرکزی برای رهگیری، ردیابی و ثبت اطلاعات مداری اجسامی است که هر روز از حریم فضایی ایران عبور میکنند. شناسایی این اجسام و جمعآوری داده از آنها، یک راهبرد مهم استراتژیک برای حفاظت و تامین امنیت قلمرو فضایی کشور به حساب میآید. به زبان سادهتر ما باید بدانیم در این قلمرو چه میگذرد؟ و به نوعی راهاندازی مرکز رصد فضایی را در کشور، مجموعهای برای مرزبانی حریم فضایی ایران بدانیم. تجهیزات راداری، رادیویی و الکترواپتیکی راهاندازیشده در این مرکز، در حکم مرزبانانی هستند که سعی دارند کلیه اجسام و اجرام موجود در مدار زمین را که از فراز کشور عبور میکنند، ثبت و ضبط کنند. از طرفی دیگر ایران نیز که چند سالی است با پرتاب ماهوارههای مختلف به فضا، خود به جرگه کشورهای فضایی جهان پیوسته است، از راهاندازی چنین مرکزی برای رهگیری ماهوارههای ایرانی در مدار
نیز بهره میگیرد و کلیه مشخصات مداری آنها را کاملا زیر نظر خواهد داشت. ایران با راهاندازی مرکز رصد فضایی کشور در نزدیکی دلیجان، این امکان را به دست آورده است تا از اطلاعات و دادههای مراکز مشابه در سایر کشورها که سالهاست به طور فعالانه به رصد ماهوارهها و اجسام موجود در مدار زمین میپردازند، بر اساس معاهدات بینالمللی دسترسی داشته باشد و نیز دادههای خود را برای جهانیان به اشتراک بگذارد. باید گفت که تاسیس این مرکز برای تامین امنیت فضایی کشور بسیار ضروری بود و امیدواریم بتوانیم از قلمرو فضایی خود مرزبانی کنیم. اگر در آینده بسیار نزدیک هر کشوری که در فضا حرفی برای گفتن نداشته باشد، بدون شک محکوم به منزویشدن در معادلات اقتصادی، صنعتی و سیاسی جهان خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.