|

نکاتی درباره ساختمان جدید مجلس شورای اسلامی

ناهمگون با بافت «بهارستان»

محمدرضا عاشقی . مهندس معمار

در تاریخ یکم خرداد 92 روزنامه «شرق»‌در گفت‌وگویی با آقای مهندس عبدالرضا ذکایی به عنوان طراح ساختمان بهارستان، مقاله‌ای با عنوان «نمایندگان با طرح هرمی مجلس مشکل داشتند» منتشر شد که اینجانب با توجه به اطلاعی که از سابقه این طرح دارم، یادآوری چند نکته را از نظر روشنگری ضروری تشخیص دادم. سابقه طرح مجلس طراحی ساختمان جدید برای مجلس شورا در دهه 40به مهندس پرویز مویدعهد واگذار شد این طرح در سه بخش ورودی تشریفات، سالن اصلی، صحن مجلس و ساختمان دفتر نمایندگان در قسمت شمال ساختمان قدیمی مجلس در نظر گرفته شده بود. در همان سال قسمت ورودی و تشریفات آن، با معماری فاخر و هماهنگ با ساختمان‌های موجود در محوطه بهارستان به مرحله اجرا در آمد ولی اجرای سالن اصلی مجلس به علت مشکلات بودجه‌ای درحد اجرای فونداسیون متوقف شد. در سال‌های بعد احداث ساختمان جدید برای مجلس شورا مورد توجه قرار گرفت و طراحی آن به دفتر مهندس سردار افخمی سپرده شد. با توجه به اظهارات آقای مهندس‌ذکایی که در دفتر سردار افخمی شاغل بودند، دفتر ایشان را مجموعه‌ای از معماران انگلیسی، فرانسوی، آمریکای جنوبی و ایرانی تشکیل می‌دادند و باز بنابر اظهار ایشان بیشتر کارهای ارجاعی به دفتر سردار افخمی به نوعی، اقتباس از سایر بناها و ساختمان‌های مشهور و مشخص طراحی می‌شد. طرح ساختمان مجلس نیز با همین طرز تفکر به صورت ساختمانی هرمی‌شکل با دیواره شیشه‌ای طراحی شد. این طرح به دلیل اینکه بدون هیچ‌گونه مطالعه عمیقی در مورد سابقه تاریخی و اهمیت منطقه بهارستان و بناهای موجود در آن، نظیر ساختمان مجلس شورا و مسجد و مدرسه سپه‌سالار (مطهری فعلی) و بدون توجه به معماری ایرانی چه قبل از اسلام و چه بعد از اسلام انجام گرفته باشد، طراحی شده بود مورد پذیرش قرار نگرفت و به بایگانی سپرده شد. شاید یکی از عمده‌ترین ایرادات وارده به طرح سردار افخمی که بعدا توسط آقای مهندس ذکایی به مرحله اجرا درآمد، عدم توجه به اهمیت ساختمان پارلمان در هر کشور است. ساختمان پارلمان در تمام کشورها یکی از معتبرترین و شاخص‌ترین بناها و در حقیقت نماد هویتی هر کشور است. به‌طور مثال تفاوت تفکر در مورد طراحی این نوع ساختمان‌ها را می‌توان با مقایسه ساختمان پارلمان کشور پاکستان که با طراحی «لویی کان»‌که یکی از برجسته‌ترین معماران دنیا می‌باشد و در اسلام‌آباد بنا شده، را با ساختمان احداثی در مجموعه بهارستان ملاحظه کرد. در اجرای ساختمان جدید مجلس برخلاف نظرهای مهندس ذکایی سابقه و مطالعه جدیدی انجام نشد، و نقشه‌های تهیه شده توسط دفتر سردار افخمی به‌شرحی که گفته شد عینا و تنها با تبدیل سقف و بدنه شیشه‌ای هرم (تنها حسن طرح) به سنگ مورد اجرا قرار گرفت. والترگروپیوسی بنیانگذار مدرسه باهاوس که یکی از معماران صاحب‌سبک قرن بیستم می‌باشد در پاسخ سوال معمار خادم یا رهبر؟ معمار را رهبر و مسوول سیر طرح می‌شناسد. بنابر تعریف فوق، آقای مهندس ذکایی که مسوولیت طراحی این طرح را پذیرا شده‌اند متاسفانه نقش خود با توجه به اهمیتی که این بنا به عنوان نماد هویتی و تاریخی داراست را به عنوان یک معمار راهبر ایفا نکرده و به قول خودش یک رباعی بدون وزن و قافیه سروده ‌است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.