|

برای منتخبان شوراها

پرویز پیران . شهرشناس و جامعه‌شناس

پیش از هر چیز، شادباش‌های این عاصی کمترین، به دلیل لطف و محبتی که دریای خروشان و مواج انسانی یعنی ایرانیان، بر یکایک شما ارزانی داشته‌اند و برگزیده آنان شده‌اید، را بپذیرید. این گزینش، امتحانی بس دشوار را فراروی شما گشوده است؛ امتحانی بدون امکانات لازم. اجازه می‌خواهد صمیمانه و صریح سخن بگوید زیرا سال‌های سال دانش‌آموز مسایل و مباحث شورا و مشارکت‌های مردمی و اجتماعی بوده است. شما بر مسندی نشسته‌اید که قانون حاکم بر آن دارای 74 تناقض درونی است. بدون قصد تعمیم باید اعتراف کند که درصدی از دستگاه‌های اداری و از جمله شهرداری‌ها و بخشداری‌ها، شما را نه مددکار خویش که مزاحمی بیش نمی‌دانند و نمی‌پذیرند که اعضای شورای اسلامی روستایی دورافتاده و فقیر و کوچک از آنجا که برگزیده مستقیم مردم‌اند، احترامی چون ریاست محترم جمهور و نمایندگان مجلس شورای اسلامی دارند. اما در کنار این محدودیت‌ها، انتظارات مردم را پایانی نیست. روزی به هنگام سفر‌های دوره‌ای برای گزینش 40 مکان در ایران، این سرزمین اثیری، برای پروژه صندوق‌های توسعه محلی که خود به بانک جهانی پیشنهاد داده و طراحی آن را برعهده داشت با اعضای شورای محترم و مردمی شهر مشارکتی و موفق فامنین همدان به گفت‌وگو مشغول بود که سخن به امکانات ناچیز و انتظارات بی‌پایان مردم کشیده شد. رییس محترم شورا گوشزد کرد که روزی از روز‌ها در شورا با سایر اعضا به امور روزمره سرگرم بودند که یکی از پیرمردان در حالی که دو نوزاد دوقلو یعنی نوه‌های گریان خود را در آغوش داشت، سراسیمه به دفتر شورا وارد و آنان را روی میز گذارد و گفت: «عروسم از ساعات پایانی شامگاه به قهر، خانه و فرزندان خویش را رها کرده و رفته است و این بی‌گناهان گرسنه و بی‌مادر مانده‌اند. آمده‌ام تا شورا برایم فکری کند.» رییس شورا ادامه داد در حالی که شماره منزل پدر عروس را می‌گرفتم که مساله را فیصله دهم، یکی از اعضای شوخ‌طبع شورا به عضو دیگری با تحکم دستور داد که کتابچه وظایف شورا را گشوده و بند شیردادن نوزادانی که مادرانشان به قهر آنان را تنها رها کرده‌اند را مرور کند و دریابد که کدام عضو شیردادن نوزادان را برعهده دارد!!!» جالب آنکه شورا در دو ساعت مساله را حل و عروس را به خانه شوهر بازگردانده بود. این مثال به خوبی به شما عالیجنابان گوشزد می‌کند که چنانچه مردمی بمانید و عمل کنید به پشت و پناه مورد اعتماد یکایک مردم، آن هم در تمامی امور بدل می‌شوید. حالت دوم بدل‌شدن به کارچاق‌کن امور عده‌ای معدود در هر شهری آن هم در شهرداری آن شهر است. این عاصی به راحتی می‌تواند ده‌ها نفر را در هر دو سوی سرنوشت، به نام و نشان، برایتان برشمارد.
اما با محدودیت‌های قانونی و امکاناتی چنانچه مورد اعتماد مردم شوید و مورد اعتماد بمانید در مقابل قدرت بی‌پایان جمع یعنی مردم چیز مهمی به حساب نمی‌آید. دومین معضل آن است که داوطلب‌شدن برای عضویت در شورا‌ها به تخصصی خاص نیازمند نیست و لذا برخی از شما عزیزان اطلاعات و تجاربی ندارید. خوشبختانه به دلیل وجود اعضای دوره‌های قبل این معضل چنانچه به جای جو رقابت ناسالم که سبب به بن‌بست‌کشاندن برخی شورا‌های شهر شد که از خاطرات تلخ گذشته است، با دوستی و برادری از طریق هم‌افزایی نیروها، انرژی، دانش و آگاهی در چشم برهم‌زدنی قابل حل است. کلید حل این ضعف عمومی به قول فریدون مشیری این شاعر نازکدل و انسانی «گرفتن جان گرگ درون خویش» یا به قول عطار نیشابوری «کشتن صد خوکی است که در درون هر کسی است». یعنی دهنه‌زدن بر «من» ایرانی است که به دلیل قرن‌ها تحقیر و به حساب نیاوردن و... صد هزار من وزن دارد. سازمان‌شکنی و نابودی همه چیز حتی منافع خود شخص نتیجه مستقیم کنترل‌نکردن گرگ یا خوک یادشده است. راه‌حل اجرایی پذیرش عمل با تصمیم جمع و تعهد به پذیرش تصمیم جمع و اراده در پایان دادن به تک‌روی و تک تصمیمی و اصرار مرگبار بر تصمیم فردی است که دست خدا با جماعت است. پروژه شورایاری که توسط این عاصی طراحی و به شورا‌های شهر هدیه شد و این کمترین ناتمام، افتخاری برای مدتی در مرحله اجرای آزمایشی در خدمت برخی از آن شوراها انجام وظیفه می‌کرد، با حذف گروه‌های کارمحله‌ای (32 گروه کارمحله برای درگیرکردن تمامی ساکنان پیر و میانسال و جوان محله آن هم زن و مرد) یعنی با حذف مهم‌ترین بخش یا ستون‌فقرات پروژه، رسما در تهران تصویب و انتخابات آن عملی شد با حذف گروه‌های کارمحله‌ای، شورایاری مشورتی شد و بدتر از آن نهادی اداری شد. حال آنکه باید مردمی و محله‌ای باقی می‌ماند. صندوق همکاری‌های محله‌ای نیز تشکیل نشد و در شهرهایی که شورایاری غیررسمی شکل گرفت و انتخابات درونی و کدخدامنشانه بود، شورایاری به موفقیت‌های چشمگیری نایل آمد. در تهران نیز هر محله که انتخاب مردم بر اساس توان، شناخت و سلامت افراد از هر جهت استوار است، شورایاری دستاوردهای قابل‌توجهی داشته است بنابراین با برخی محدودیت‌ها می‌توان گفت در مجموع موفق بوده است. اساسا نگارنده در نوشته‌های قبلی خود یادآور شده است که با توجه به تمامی کاستی‌ها، رنج‌های انسان ایرانی و درد‌های تاریخی از یک‌سو و قانون پرتناقض شورا‌ها و عدم‌همکاری تقریبا تمامی دستگاه‌های دولتی از سوی دیگر اگر شورا‌ها 30درصد موفق شوند، معجزه شده است. حال آنکه نگارنده شورا‌هایی با 80درصد موفقیت را نیز می‌شناسد. برگزیدگان محترم باید به تکمیل و تصحیح مشکلات شورایاری که پیوند‌دهنده و تکثیر‌کننده آنان تا سطح محله‌هاست همت گمارند که کاری ماندنی خواهد بود. عزیزان: شورا نهاد جامعه مدنی نیست. فقدان نقد سبب شده که هر کس هر چه می‌خواهد بنویسد و چاپ هم کند. شورا در جامعه مدنی شکل می‌گیرد اما پس از تشکیل رسمی جزیی از نهاد‌های مدیریت محلی یا حکومت محلی است و بنابراین به حیطه اقتدار وارد می‌شود. پس مانند احزاب اما با هدف‌هایی متفاوت، نهادی بینابینی است. گرچه برگزیدگان شورا می‌توانند عضو حزب و گروه و دسته و محفلی باشند، اما از آنجا که شورا نهادی سراسری است یعنی به تمامی شهروندان در محدوده‌ای جغرافیایی یعنی نهادی مکان‌محور، تعلق دارد، چنانچه به دنبال منافع گروهی و حزبی ره سپرد به نهادی خیانتکار به آرمان‌های شورا بدل می‌شود. تبلیغ گروهی و حزبی خدمت صادقانه به شهروندان و شهر و کار گروهی و پرهیز از خودمحوری است که کاری کارستان است. این عاصی آرزومند آن است که پس از چهارسال اگر کاسه سهمش در این خاکدان پر نشده باشد، با غروری به بزرگی و استواری البرز از کار کارستان یکایک شما عالیجنابان عزیز یاد کند. چنین بادا و بیش بادا تا بعد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.