|

روحانی در گفت‌وگو با «الشرق‌الاوسط»:

مشکلات خارجی را با هماهنگی رهبری حل می‌کنم

شرق: در آستانه جمعه 24 خرداد، مردی که اکنون با عنوان «رییس جمهوری منتخب ایران» نامیده می‌شود در یک مصاحبه ایمیلی با روزنامه الشرق‌الاوسط درباره برنامه‌هایش در صورت پیروزی در انتخابات، شرکت کرد و در مورد برنامه‌هایش برای بهبود روابط ایران با همسایگان و غرب و همچنین نقش آتی ایران در مناقشه سوریه سخن گفت:
با توجه به اینکه مقام معظم رهبری در راس سلسله‌مراتب سیاسی ایران قرار دارد، در صورت انتخاب‌شدنتان شما چگونه اطمینان می‌دهید که ابتکارات سیاست خارجی شما حمایت ایشان را داشته باشد؟
تصمیمات بر سر مسایل اساسی سیاست خارجی طبق قانون اساسی نیازمند حمایت رهبری است. من این امتیاز را دارم که تجربه طولانی از کار نزدیک با رهبری دارم، به‌عنوان مشاور امنیت ملی ایران در دو دولت هاشمی و خاتمی انجام‌وظیفه کرده‌ام. حتی در طول هشت‌سال گذشته من یکی از دو نماینده ایشان در شورای امنیت ملی بودم. اگر انتخاب شوم من انتظار داشتن حمایت و اعتماد مشابهی را از سوی ایشان بر سر ابتکارات و اقدامات خواهم داشت. من این ابتکارات را برای پیشبرد دستور کار سیاست خارجی به‌کار خواهم گرفت.
درباره برنامه هسته‌ای ایران چطور؟ آیا شما از گفت‌وگوها میان ایران و 1+5 (اعضاي دایمی شورای امنیت و آلمان) حمایت می‌کنید؟
ایران در حال پیشبرد تنها یک برنامه هسته‌ای مسالمت‌آمیز است که تحت‌نظر قوانین بین‌المللی است و قانونی‌بودن آن به معنای غیرقابل مناقشه‌بودن است. یک جریان با انگیزه‌های سیاسی با اطلاعات نادرست دایما تلاش می‌کند تا تردید‌هایی را درباره ماهیت صلح‌آمیز این برنامه مطرح کند. این تحرکات اول و بیش از هرچیز توسط اسراییل تغذیه و هدایت می‌شود [آن‌هم] با هدف برگرداندن توجه‌های بین‌المللی از برنامه هسته‌ای خطرناک و پنهانی اسراییل و درعین‌حال برگرداندن توجهات از سیاست‌های غیرانسانی و بی‌ثبات‌کننده و رویه‌هایی که اسراییل در فلسطین و خاورمیانه اتخاذ کرده است. با کمال تاسف، شورای امنیت با دادن مجوز به آمریکا برای تحمیل این دستور کار غیرسازنده اسراییلی، اعتبار خود را زیر سوال برده است.
اگر من انتخاب شوم، این روند را با احیای اعتماد بین‌المللی برعکس می‌کنم و انگیزه‌های داخلی ایران را نشان می‌دهم. تسلیحات هسته‌ای هیچ نقشی در دکترین امنیت ملی ایران ندارد و از این رو، ایران چیزی برای پنهان‌کردن ندارد. اما برای حرکت در جهت حل پرونده هسته‌ای، ما نیازمند ساختن اجماع داخلی و همگرایی و فهم جهانی از طریق گفت‌وگو هستیم.
ایران باید مواضع و سیاست‌های خود را به شیوه‌ای منسجم‌تر و قابل تحسین‌تر به هم پیوند دهد و ایالات متحده آمریکا و متحدانش نیز باید فریبکاری خود در ساختن دشمنان جدید را کنار بگذارد و از ترسیم ایران و برنامه هسته‌ای‌اش به‌عنوان تهدید دست بردارند. مذاکرات جدی، متوازن و زمان‌بندی‌شده، هدفش حل روشن سوالات مشخص و دغدغه‌های دو طرف است که می‌تواند نقش موثری در حل این بحران مصنوعی دستکاری‌شده ایفا کند. 1+5 می‌تواند بیشتر یک کانال برای چنین مذاکراتی باشد و زمینه‌سازی کند که این مذاکرات، وسیله‌ای برای فهم و حل مسایل باشد، تا اینکه ابزاری برای زمان‌سوزی و تهدیدات سیاسی.
اگر شما به‌عنوان رییس‌جمهور انتخاب شدید، سیاست شما نسبت به مناقشه جاری در سوریه چیست؟ آیا ایران درتلاش‌ها برای رسیدن به راه‌حل سیاسی مشارکت خواهد کرد؟
درسوریه تراژدی انسانی در حال وقوع است و همه باید نهایت تلاش خود را برای پایان‌دادن به فاجعه به‌کار ببرند. اما نمی‌توان از حقایق چشم پوشی کرد. سوریه تنها کشور منطقه است که در مقابل رویه‌ها و سیاست‌های توسعه‌طلبانه اسراییل باقی مانده است. به‌علاوه، مناقشه برادرکشانه در سوریه توسط بعضی از حکومت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تحریک و تقویت می‌شود. درعین حال واقعیت غیرقابل انکاری وجود دارد که گروه‌های تندرو با دستور کارهای آتش‌افروزانه و سوابق شنیع از وحشیگری، متاسفانه در میان اپوزیسیون نظامی سوریه غالب هستند. از نظر من و برای پیداکردن یک راه‌حل توافق‌شده منصفانه و عمومی، ایران می‌تواند نقش میانجی میان حکومت سوریه و آنهایی که در اپوزیسیون به‌دنبال دموکراسی و «حکمرانی خوب» هستند، ایفا کند.
سال ۲۰۱۴سال بسیار مهمی است، به این معنا که دوره حکومت اسد به پایان می‌رسد. یک انتخابات واقعی، به‌دور از هرگونه دخالت خارجی و [برنامه] سرنگونی و استقرار یک حکومت انتخاب‌شده که بتواند ثبات و امنیت را در سوریه احیا کند. نباید اجازه بدهیم خون‌ریزی و وحشیگری تداوم بیابد. منطقه ما پر از تعصب مذهبی و تروریسم و مناقشت مذهبی و قومی شده است. سوریه نباید سرزمین باروری برای رشد و نمو تروریست‌ها و افراطیون باشد.
اگرانتخاب شدید، موضع شما نسبت به مناقشه فلسطین-اسراییل چیست؟ شما ابتکار صلح اعراب-اسراییل را چگونه می‌بینید؟
از شروع استقرار جمهوری اسلامی، مساله فلسطین در دستور کار عالی در حوزه سیاست خارجی ما قرار داشته است. با تغییر در کابینه‌های مختلف به حساسیت و اهمیت این موضوع، خدشه‌ای وارد نخواهد شد. ایران به حمایت از فلسطین از صمیم قلب ادامه خواهد داد. از نظر من، تنها راه‌حل باقیمانده برای بحران فلسطین، تحقق آرزوهای ملی و حقوق کامل مردم فلسطین است. هر ابتکاری که فاقد این معیارهای اساسی باشد نمی‌تواند موفق باشد و حمایتی پشت خود نخواهد داشت.
شما خود را به‌عنوان یک میانه‌رو به مردم معرفی کردید. اگر روز شنبه نام شما به‌عنوان رییس‌جمهور اعلام شد، شما چگونه با رادیکالیسمی که سیاست‌های ایران را در طول هشت‌سال گذشته تحت تاثیر خود قرارداده است، مقابله می‌کنید؟
من برنامه کاری جامع با طرح جزییات را برای حکومت آتی در صورت برنده‌شدن ارایه داده‌ام. در این برنامه، من ایده‌هایی را در جهت بهبود موقعیت کشور در تمامی جنبه‌ها و حوزه‌ها مطرح کرده‌ام. به‌نظر من، سیاست‌ها و رویه‌هایی که توسط دولت کنونی اتخاذ شده بود، نیازمند بازنگری و بازبینی است تا زندگی مردم ما موفق، شاد و در شأن آنها باشد. من انتقاد صریحی از سیاست‌های منفی داشته‌ام، جنبه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی زندگی مردم ایران را در داخل و خارج از کشور تحت تاثیر قرار داده است. به‌علاوه مقررات و قوانینی هم وجود دارند که با هدف بهبود جامعه باید مورد بازنگری قرار بگیرند. اگر انتخاب شوم، برنامه‌ریزی برای ارسال لوایح به مجلس با اهداف گفته‌شده بالا دارم. ایران جامعه مسلمان مدرن با سیاستی مدرن و نهادهای پیشرفته جامعه مدنی است که هیچ فضایی را برای جان به‌در بردن افراط‌گرایی و رادیکالیسم در هیچ زمانی باقی نمی‌گذارد.
شما با بازیگران کلیدی منطقه‌ای، مثل عربستان سعودی چگونه خواهید بود؟ در مورد اتفاق‌های بحرین و اتهامات درگیربودن ایران در این نارضایتی‌ نظرتان چیست؟
اگر انتخاب شوم، بهبود و گسترش روابط با کشورهای همسایه در تمام سطوح اولویت اصلی در دولت آینده من است. ایران با 15 کشور، مرز مشترک آبی و خاکی دارد. همه اینها برای ما مهم است. در خصوص سوال در ارتباط با عربستان سعودی، من برنامه دارم تا رقابت تشدید شده و مایه تاسف اخیر، بین دو کشور را به احترام متقابل و ترتیبات منفعت‌ساز متقابل و همکاری برای تقویت امنیت و ثبات در منطقه تغییر دهم. ایران و عربستان سعودی
به صورت مشترک می‌توانند نقش مثبتی را در رویارویی با مشکلات مهم منطقه‌ای ایفا کنند: مشکلاتی مثل امنیت در خلیج‌فارس. دولت آینده من نه مایل به مداخله در امور داخلی دیگر کشورهاست و نه اجازه می‌دهد دیگران چنین کاری در مورد ایران بکنند. مساله بحرین برای ما هم دغدغه است. ما باور داریم که استقلال سیاسی، یکپارچگی ملی و امنیت بحرین عوامل مهمی برای ثبات و امنیت منطقه است. در این بستر، آرزوهای مردم بحرین در جست‌وجوی حقوق مشروعشان مثل هر کشور دیگری نباید وجه‌المصالحه قرار گیرد. اگر انتخاب شوم، من از نزدیک در تعامل و همکاری دیپلماتیک با همه کشورها در منطقه خواهم بود تا ابرهای عدم تفاهم و رقابت کنار بروند. در این منطقه، حوزه‌های منافع مشترک ما از نقاط مختلف اختلاف‌برانگیز و مشاجره‌برانگیز بزرگ‌تر است. من به‌دنبال زمینه‌های مشترک در درون منطقه خودمان و فراتر از آن ترویج فهم وسیع‌تر و همکاری هستم.
اگر انتخاب شوید، آیا تلاش خواهید کرد تا زندانیان سیاسی مثل میرحسین موسوی و مهدی کروبی آزاد شوند؟
من 16 سال مشاور امنیت ملی ایران در دولت‌های رفسنجانی و خاتمی بوده‌ام. بنابراین، من می‌دانم چگونه با مسایل حساس روبه‌رو شوم. اگر انتخاب شوم، تمام تلاشم را برای آزادکردن کسانی که به‌دنبال وقایع تاسف بار 2009زندانی شده‌اند، انجام خواهم داد. من می‌دانم که قدرت‌ رییس‌جمهور طبق قانون اساسی در ایران خارج از حوزه قدرت اجرایی نظام نیست. با این‌حال، من کاملا خوشبینم که می‌توانم اجماع داخلی ضروری را برای بهبود وضعیت کنونی موسوی و کروبی جمع کنم.
چه گام‌هایی می‌تواند برای بهبود وضعیت رابطه با آمریکا برداشته شود؟ آیا از برقراری روابط مجدد با آمریکا حمایت می‌کنید؟
رابطه آمریکا _ ایران یک مساله پیچیده و مشکل و یک تاریخ تلخ مملو از بی‌اعتمادی و دشمنی است که نشانه این روابط است. یک زخم تاریخی است که التیام آن مشکل اما ممکن است که تنها با حسن اعتماد و احترام متقابل شدنی است. به‌نظر من، وضعیت کنونی میان ایران و آمریکا نمی‌تواند و نباید برای همیشه اینطور باقی بماند. به‌نظر می‌رسد افراط‌گرایان در هر دو طرف، مصمم به دایمی‌کردن وضعیت دشمنی و نفرت‌زای میان دو کشورند. با این‌حال، عقل سلیم تغییر در گرایش کنونی را با دیدی نسبت به گشایش فصل جدید در این رابطه چالش‌برانگیز و دشوار در جهت کاهش خصومت و بی‌اعتمادی دیکته می‌کند. دولت‌ها می‌توانند تفاوت‌های دیدگاهی خود بر سر مسایل اصلی بین‌المللی را حفظ کنند، با این حال، این دولت‌ها می‌توانند نسبت به هم موضع مسالمت‌آمیزی بگیرند و تلاش کنند در بدترین حالت ممکن برای عبور از اختلافات از طریق گفت‌وگوی مثبت و تعامل در هر سطح ممکن با توجه به شرایط موجود تلاش کنند. به‌عنوان یک میانه‌رو، من برنامه فازبندی‌شده‌ای برای کم‌کردن خصومت‌ها برای وضعیت قابل مدیریت تنش دارم و بعضا تلاش برای بهبود تعاملات و گفت‌وگو میان دو ملت برای رسیدن به تنش‌زدایی و نهایتا رسیدن به نقطه‌ای از احترام متقابل که هر دو طرف شایسته آن هستند.
ارزیابی شما از سیاست دولت اوباما نسبت به ایران چیست؟ آیا پیشنهاد آنها برای برقراری رابطه با ایران را صادقانه می‌دانید؟
سیاست اوباما نسبت به ایران باید براساس اقدامات آن مورد قضاوت قرار گیرد و نه‌تنها بر اساس اقوال شفاهی. تاکتیک‌های اوباما همانطور که ایشان خود نیز تاکید کرده است، آرام سخن گفتن و البته اقدام شدید است. تحریم‌های اتخاذشده و اجراشده در دوره دولت اوباما در تاریخ روابط دو کشور بی‌سابقه بوده است. اگر صداقت موضوع قضاوت باشد و بشود نیت‌ها را خواند، تحریم‌ها و تهدیدهای روزمره معیاری برای این اندازه‌گیری و خوانش نیت است. از نظر من، سیاست اوباما در این مسیر کنونی نسبت به ایران نمی‌تواند منجر به بهبود روابط دوجانبه ناآرام و تغییر رفتار شیطنت‌آمیز آمریکا شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.