|

جهنمی در روی زمین

تانیا تجلی

می‌گویند جهنم است؛ جهنمی در روی زمین. زندانیان آزاد‌شده این را می‌گویند؛ زندانیانی که سال‌های طولانی از عمر خود را در این مکان و در شرایط بسیار سخت گذرانده‌اند؛ «گوانتانامو». نام زندانی که لرزه دوباره بر تن آزادشدگان می‌اندازد. «محمد سالیان‌باری» 44ساله، زندانی سومالیایی که هشت سال و دو ماه از عمر خود را در این زندان گذرانده پس از آزادی زندان گوانتانامو را به جهنمی در روی زمین تشبیه کرد. او می‌گوید: در گوانتانامو از شدید‌ترین نوع شکنجه استفاده می‌کنند و دست‌کم حدود چهار شب متوالی نمی‌گذارند که زندانیان بخوابند. آنها برای تمام روز تنها یک تکه بیسکوییت به زندانیان می‌دهند و آنها را مجبور می‌کنند که در هوای سرد بدون روانداز بخوابند. «شاکر عامر» 44ساله که تنها انگلیسی محبوس در این زندان است نیز چندی پیش در نامه‌ای از سلولش، گوانتانامو را به جهنمی توصیف کرد. او نوشته بود: من اعتصاب غذای خود را از 12 فوریه سال 2013 میلادی آغاز کردم. زانویم که در ابتدای بازداشتم مورد ضرب و شتم قرار گرفته مرا عذاب می‌دهد. کمرم نیز به دلیل شکنجه‌های تیم تحقیقاتی زندان آسیب دیده است. کلیه‌ام نیز دچار مشکل شده است. اینجا برایم جهنم است. اینها تنها بخشی از شکنجه‌هایی است که در این زندان رخ می‌دهد. حدود دو هفته پیش «باراک اوباما» بالاخره سکوت طولانی‌مدت خود را شکست و بر نیاز بسته شدن گوانتانامو تاکید کرد. او چهار سال پیش نظرات جالبی در این رابطه داد؛ هنگامی که در روز دوم کاری خود در دفترش وعده داد که تا یک سال دیگر گوانتانامو را خواهد بست. او گفت: «گوانتانامو برای امنیت آمریکا لازم نیست. این زندان ‌گران و ناکارآمد است. باید بسته شود.» قبل از اینکه باراک اوباما به عنوان رییس‌جمهور آمریکا انتخاب شود، او بر بسیاری از لیبرال‌ها و منتقدان دولت جورج بوش با تعهد به بستن زندان گوانتانامو پیروز شد. او با این استدلال که این کار اشتباهی است که مردم را بدون اتهام، محاکمه و امید به آزادی در قفس زندانی کنیم، دولت بوش را مورد انتقاد قرار داد. به گزارش atlantic موضع قدرتمندی که اوباما طی مبارزات انتخاباتی گرفته بود منجر شد که بسیاری از مدافعانش در کاخ‌سفید به این نتیجه برسند که تعهداتش برای بستن گوانتانامو تقصیر او نیست. مدافعان اوباما، سرسختانه کنگره را مقصر می‌دانند و سرزنش می‌کنند. جمهوریخواهان کنگره درصددند تا جلو بستن و آزاد کردن زندانیان را بگیرند. از منظر مدافعان و رای‌دهندگان باراک اوباما، او بیشترین توانش را برای اصلاح بی‌عدالتی و بستن چنین زندانی انجام داده است. گوانتانامو برزخ است. این زندان از زمانی که مقامات محمد رحیم افغانی را بازداشت کردند یعنی سال 2008 هیچ زندانی جدید دیگری را نپذیرفته است. چندین ماه پس از ریاست‌جمهوری جورج دبلیو بوش، او تمایلش را برای بستن این زندان اعلام کرد. پس از او هیچ‌کس به غیر از باراک اوباما بر این مساله تاکید نکرد. از میان 166فرد زندانی در گوانتانامو، 86نفر پس از گذشت دوران محکومیتشان به کشورشان بازگشته‌اند. از سال 2002 که این زندان افتتاح شد به دنبال سیاست‌های تعریف‌نشده ایالات متحده وضعیت این زندان در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت. بستن گوانتانامو غیرممکن است بازگرداندن زندانیان به کشورشان یا به کشورهای دیگر، به اراده رییس‌جمهور بستگی دارد. اوباما متعهد شد که در اعمال فشار به کنگره برای کاهش محدودیت‌های انتقال زندانیان تجدیدنظر کند. اوباما با یافتن متحدانی، بر عدم ممنوعیت انتقال بازداشت‌شدگان به یمن تاکید کرد. بنابر ارزیابی‌های صورت‌گرفته دولتی تنها درصد کمی از بازداشت‌شده‌های آزاد‌شده به خشونت بازگشته‌اند. گوانتانامو شهرت آمریکا را لکه‌دار کرده است اگر اعتصاب‌کنندگان بمیرند، گوانتانامو به ابزار تروریستی قوی‌تری تبدیل خواهد شد. اوباما شانس خود را در اوایل ریاست‌جمهوری‌اش برای رفتار عادلانه با زندانیان از دست داد؛ هرگونه تغییر مثبتی که می‌توانست جایگاه آسیب‌دیده به آمریکا را ترمیم کند. بنا به باور برخی رویکرد تک‌نفره برای بستن این زندان بی‌فایده است. برای مثمر‌ثمربودن در این راه حرکات قدرتمندتری مورد نیاز است. باید زندانیان به کشورهایشان، حتی یمن باز‌گردند. علاوه بر آن پرداخت خسارت به زندانیان و کمک به بازگشت آنان به کشورشان یا مکانی دیگر و در کل سرو‌سامان‌دادن به آنان راهی طولانی در پیش است تا این لکه ننگ از گوانتانامو پاک شود. بهترین گزینه پایان دادن به سیاست بازداشت‌های خارج از قوانین جنگی و بازگرداندن احساس کرامت اخلاقی است که با وجود زندان گوانتانامو از بین رفته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.