|

سلفي‌هاي جديد

حجت‌الله جودکي . پژوهشگر تاریخ و کارشناس مسایل خاورمیانه.

سلفي‌ها از جريان‌هاي ديرپاي اسلامي هستند که با روش‌هاي مختلف براي رسيدن به جامعه آرماني تلاش مي‌کنند. الگوي ايشان «سلف صالح» است که در اصحاب پيامبر و تابعين تجلي دارند. اختلاف در روش باعث شده تا سلفي‌ها به گروه‌هاي متعددي تقسيم شوند که مهم‌ترين آنها سلفي‌هاي عقيدتي هستند که روش غيرسياسي دارند و با نظام‌هاي حاکم در جهان عرب همسو بوده و حکومت، ايشان را با وجود استبداد و فساد به رسميت شناخته و قيام عليه آنها را، قيام عليه اولی‌الامر واجب الاطاعت مي‌دانند. اين گروه با مشي موجود خطر چنداني براي حاکميت‌هاي ستمگر نيستند. آنها بيشتر به مشي فرهنگي اعتقاد دارند و در نوشته‌هاي آنها همه جريان‌هاي اسلامي به ويژه شيعيان، نقد و مردود خوانده مي‌شوند. گروه دوم، سلفي‌هاي جهادي هستند که با برخي مظاهر ظلم مبارزه مي‌کنند. اين گروه در جريان تسلط شوروي بر افغانستان تشکيل شد و به مبارزه با کمونيسم پرداخت. نيروهاي جهادي از همه نقاط سرزمين‌هاي اسلامي به سلفي‌هاي جهادي پيوستند و در جريان جنگ افغانستان صاحب تجربه شدند. سلفي‌هاي جهادي چون کمونيسم را دشمن شماره يک مي‌دانستند از آمريکا هم کمک دريافت مي‌کردند. گروه يادشده بعدا طالبان و القاعده را تشکيل دادند که همچنان به فعاليت خود ادامه مي‌دهند. گروه سوم سلفي‌هاي وهابي هستند که به عنوان نيروي عربستان سعودي در اقصي‌نقاط جهان فعاليت دارند و عربستان الگوي آنها به حساب مي‌آيد. منبع اصلي پول، سلاح و آموزش فکري ايشان عربستان سعودي است و اکثر رهبران آن فارغ التحصيل مراکز دانشگاهي عربستان سعودي هستند. در کشور مصر همه اين جريان‌ها حضور داشتند. جريان نخست در قالب چند تشکيلات با اسامي مختلف در دوران حسني مبارک فعاليت مي‌کردند که مهم‌ترين آنها انصار السنه المحمديه، الجمعيه الشرعيه و سلفي‌هاي اسکندريه بودند که بعد از انقلاب مصر، جوانان و سلفي‌هاي اسکندريه به فعاليت سياسي روي آورده و حزب النور و بعدها حزب فضيلت را تشکيل دادند و از کمک‌هاي مالي عربستان بهره کافي و وافي بردند و در انتخابات مجلس مصر حدود 20درصد از کرسي‌ها را اشغال کردند. اين گروه اکنون در مصر به فعاليت عليه تصوف، شيعه و جريان‌هاي اسلامگراي ديگر مي‌پردازند. دو گروه انصار السنه المحمديه و الجمعيه الشرعيه بر مشي سابق خود پايبند بوده و به کار فکري و عام المنفعه مشغول هستند و در سياست دخالت نمي‌کنند. سلفي‌هاي جهادي از دل تشکيلات جماعت اسلامي و الجهاد بيرون آمدند و چون اکثر رهبران آن به زندان افتاده يا اعدام شدند، بهترين راه‌حل را رفتن به صحنه جهاد در افغانستان ديدند. بسياري از ايشان کشته شدند و بقاياي آنها در القاعده ادغام شدند واکنون در اقصي‌نقاط جهان، به ويژه در عراق و سوريه فعاليت مي‌کنند. ايمن الظواهري، مصري‌الاصل و از رهبران ايشان است و برادر او در مصر، اگر چه فعاليت مسلحانه ندارد، اما از رهبران تندرو سلفي به حساب مي‌آيد. فعاليت سلفي‌هاي وهابي بيشتر ايذايي است. آنان با پخش کتب و نشريات متعدد عليه مخالفان فکري خود، جبهه تبليغاتي شديدي باز کرده‌اند. اينترنت و شبکه‌هاي ماهواره‌اي باعث رشد سرسام‌آور آنها شده است. مشکل مالي ندارند و اصطلاحا وصل به «کر» مي‌باشند. همه گروه‌هاي سلفي در چند چيز مشترک هستند. آنان اهل حديث بوده و حديث، مرجع فکري آنهاست. با وجود اينکه حافظ قرآن هستند، اما قرآن عامل و انگيزه فعاليت ايشان نيست. با عقل و عقلانيت فاصله دارند و به جزم‌انديشي ادامه مي‌دهند. افراطي بوده و به شعائر بيش از محتوا اهميت مي‌دهند، از اين‌رو ريش و جلباب کوتاه دو علامت مشخصه ايشان است. اين جريان تن به تقريب مذاهب و وحدت اسلامي نمي‌دهند و با آن مبارزه مي‌کنند و بستر را براي جنگ فرقه‌اي در جهان اسلام مهيا مي‌سازند. چون برداشت‌هاي ايشان منبعث از قرآن نيست و از احاديت انگيزه مي‌گيرند، اعتقادي به روش قرآني ولاتسبوا الذين يدعون من دون الله نداشته و به تبليغات منفي عليه مخالفان خود مي‌پردازند و استفاده از همه وسايل از جمله تهمت و افترا را مجاز مي‌دانند. بر اساس منطق قرآن، دين فقط در تعامل با علم و عقل باعث شکوفايي امت مي‌شود و داد و ستد دين و جهل باعث نابودي امت مي‌شود. آنان اين قانون را برنمي‌تابند؛ لذا به راحتي آلت دست دشمنان مي‌شوند. مسلمانان در منطق قرآن اين‌گونه هستند: مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَي الْکُفَّارِ رُحَماءُ بَينَهُمْ تَراهُمْ رُکَّعا سُجَّدا يبْتَغُونَ فَضْلا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانا سيماهُمْ في وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِکَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراه وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجيلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوي عَلي سُوقِهِ يعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيغيظَ به هم الْکُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَه وَ أَجْرا عَظيما. سوره فتح، آيه 29. محمّد (ص) فرستاده خداست و افرادي که با او هستند در برابر کفّار سرسخت و شديد و در ميان خود مهربانند پيوسته آنها را در حال رکوع و سجود مي‌بيني در حالي که همواره فضل خدا و رضاي او را مي‌طلبند نشانه آنها در صورتشان از اثر سجده نمايان است اين وصف آنان در تورات و وصف آنان در انجيل است، همانند زراعتي که جوانه‌هاي خود را خارج ساخته، سپس به تقويت آن پرداخته تا محکم شده و بر پاي خود ايستاده است و به قدري نمو و رشد کرده که زارعان را به شگفتي وامي‌دارد اين براي آن است که کافران را به خشم آورد (ولي) کساني از آنها را که ايمان آورده و کارهاي شايسته انجام داده‌اند، خداوند وعده آمرزش و اجر عظيمي داده است. اين آيه نشان مي‌دهد کساني که با عمليات انتحاري مسلمانان را مي‌کشند و به جاي روش مسالمت‌آميز و دوستي با يکديگر، به بدگويي و تهمت در درون مسلمانان مي‌پردازند، از اين منطق بي‌بهره‌اند. متاسفانه اين نوع از مسلمانان (هر عنواني که داشته باشند) با استفاده از احاديث به منطق دلخواه خود مي‌رسند!؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.