|

«دیپلماسی» تدبیر و امید

مجید تفرشی . تاریخ‌نگار و سندپژوه

پیروزی آقای حسن روحانی در یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، از ابعاد مختلفی قابل‌بررسی است. برای نگارنده که دست‌کم از چهارماه قبل آگاهانه و مشتاقانه حامی جدی حضور و پیروزی او در این کارزار بوده‌ام، در کنار جنبه‌های مختلف، مساله حل‌وفصل چالش‌های بین‌المللی و اصلاح مناسبات منطقه‌ای و جهانی ایران و دانش و تجربه ثابت‌شده روحانی برای حل این معضلات با تاکید بر عزت و منافع ملی درازمدت ایران اهمیت خاصی داشت. اگر در کارزارهای پیشین انتخاباتی در ایران، طرح مسایل مختلف مرتبط با سیاست خارجی از اولویت نسبتا کمتری نسبت به دیگر مطالبات مردمی برخوردار بود، این‌بار، سیاست خارجی و چالش‌های بین‌المللی در صدر برنامه‌های نامزدها و مطالبات مردمی از آنان قرار داشت و عموم مردم نسبت به آن بی‌تفاوت و بیگانه نبودند. زمانی که ماه گذشته از روحانی درباره علل توجه خاص او به سیاست خارجی سوال کردم، گفت: «سیاست خارجی امروزه دیگر از نظر مردم امری جدا از زندگی روزانه آن نیست و دقیقا با نان شب مردم بستگی پیدا کرده است.» روحانی در برنامه اعلام‌شده انتخاباتی خود، از سیاست «تقابل‌باوری» به‌عنوان «یک فرآیند غالب» در سیاست خارجی سال‌های اخیر یاد کرد. روحانی به‌درستی آگاه است که «ماندگاری در این فضا، گذشته از آنکه به‌طور مستمر بر دامنه تخریب امنیت ملی افزوده، بلکه هرگونه تغییری را در آینده پیچیده و سخت کرده است... سیاست‌ها به صورت مقطعی، غیرکارشناسی و نامتوازن به پیش رفته‌اند.»به باور روحانی، سیاست خارجی ایران دارای چالش‌هایی است که منافع ملی را به‌صورت حداکثری، استیفا نمی‌کند و موجب «تخریب ارکان اجرایی و سیاست خارجی» شده است. در طول هشت سال اخیر، مشکلات ساختاری در سیاست خارجی، موجب کاهش روابط کشور با سازمان ملل و شورای امنیت شده و ایران را در موضوعاتی چون برنامه هسته‌ای، امنیت بین‌المللی و منطقه‌ای، افراط‌گرایی، تروریسم، دموکراسی و حقوق بشر با مشکلاتی مواجه کرده است. سوای مشکلات مختلف این حوزه طی هشت سال اخیر، کم‌توجهی به مناسبات با افکار عمومی، رسانه‌ها و گروه‌های لابی و اتاق‌های فکر در جهان اتفاق افتاده است. این در حالی بود که در طول 16سال عمر دولت‌های اکبر هاشمی‌رفسنجانی و محمد خاتمی، تلاش‌هایی در این عرصه و به‌طور مشخص در مقوله دیپلماسی عمومی (دیپلماسی مردم‌محور) صورت گرفته بود. دولت‌های نهم و دهم با ساده‌انگاری مقوله دیپلماسی عمومی که قاعدتا باید مستقل و به‌موازات تلاش‌های دولتی صورت می‌گرفت را به امری ناکارآمد تبدیل کرد و با پرداختن به مسایلی که ارتباط چندانی با راهبردهای ملی ایران نداشت، در واقع در این عرصه نیز در کوتاه‌مدت و درازمدت در تعامل با جامعه جهانی، چالش‌هایی پدید آورد.انتخاب حسن روحانی باید و می‌تواند روح جدیدی به کالبد سیاست خارجی ایران در هر دو عرصه مناسبات میان دولت‌ها و دیپلماسی عمومی بدمد. ایران، هم‌اکنون نیازمند تعامل جدی منطقه‌ای و جهانی، به‌خصوص در عرصه فتح قلوب و اذهان نهادهای غیردولتی و افکار عمومی و رسانه‌ها در جهان، در جهت تنش‌زدایی و رسیدن به یک رویکرد برد - برد با ایران و حل تدریجی مسایل بین‌المللی کشورمان است. در پیش گرفتن چنین سیاستی، مستقیما می‌تواند به رشد و شکوفایی و توسعه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در همه جنبه‌های کشورمان منجر شود. *مطالب داخل گیومه، عینا از برنامه انتخاباتی منتشر شده حسن روحانی نقل شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.