چرا تحریم نه؟
یوسف مولایی
حق تعیین سرنوشت در حیات اجتماعی از مظاهر یک زندگی زیباست و انتخابات یکی از سازوکارهایی است که حق تعیین سرنوشت را به عینیت درمیآورد. مراد از حق تعیین سرنوشت این است که انسان در سازماندهی زندگی اجتماعی با رعایت حقوق دیگران و الزامات زندگی اجتماعی از حداکثر آزادی برای تحقق خواستههای عقلانی، اخلاقی و انسانی برخوردار باشد به طوری که زندگی اجتماعی زیبایی را تجربه کرده و از آن لذت ببرد. از اینرو انتخابات وسیلهای است برای اعمال حق تعیین سرنوشت و تجربه بخشی از زیبایی زندگی اجتماعی. در روند حق تعیین سرنوشت از طریق انتخابات، انسان به آزادی و برابری خود و دیگران ارج گذاشته و از این طریق مسیر همزیستی مسالمتآمیز و پایدار اجتماعی را هموار میکند. مشارکت فعال در انتخابات بهرغم وجود ایرادات و نقصانها یکی از روشهای موثر ارتقای سطح دموکراسی است و تقریبا تحریم انتخابات بهعنوان وسیلهای برای ارتقای کیفیت و سطح آن با اقبال کنشگران مدنی، اجتماعی و سیاسی مواجه نیست. هرچند که وضعیت کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه همسنگ نبوده و نمیتوان با شاخصهای واحد جایگاه تحریم یا مشارکت فعال را در این دو، مورد ارزیابی و بررسی
قرار داد. با وجود این دو گزینه حضور و عدم حضور، اعتراض را میتوان در جوامع مختلف برپایه نتایج حاصله از عدم تحرک یا ترک فعل و حضور فعال بهعنوان یک حرکت اعتراضی به نحوه برگزاری انتخابات و محدودیتهای حاکم بر آن، همانند شرکت فعال در انتخابات یک حق طبیعی و فردی است که آثار اجتماعی در بر دارد و از اینرو باید بهصورت مسوولانه صورت گیرد، یعنی انسان در اعمال یک حق فردی باید تبعات اجتماعی آن را مدنظر قرار دهد. اگر هزینه شرکت یا عدم شرکت در انتخابات از حساب شخصی افراد پرداخت میشد و هیچ صدمهای به حقوق و منافع افراد دیگر وارد نمیکرد در آن صورت بهعنوان یک اقدام فردی، شایسته بررسی در حوزه زندگی اجتماعی نبود ولی واقعیت این است که با توجه به توسعه زندگی اجتماعی و رفتارهای فردی در جهتدهی به مسیر جامعه موثر بوده. استدلال اصلی تحریمکنندگان این است که با عدم حضور خود، برگزارکنندگان انتخابات را متوجه کاستیها کرده تا انتخابات با رعایت استانداردها برگزار شود. اما با توجه به اینکه دلایل و انگیزههای افراد بر عدم شرکت، متعدد و بعضا متضاد باشد، انتقال پیام واحد بسیار دشوار است و با هزینه کمتری نتیجه مغایر یا مطلوب
تحریمکنندگان را رقم میزند. و از اینرو هر فردی پاسخگوی رفتارها و عملکردهای فردی خود در مقابل جامعه است. از اینرو شرکت یا عدم شرکت در انتخابات یک اقدام مسوولانه به لحاظ نتایج اجتماعی است. از اینرو است که اتخاذ تصمیم را با دشواری مواجه میسازد و بیش از بار حقوقی از بار اخلاقی برخوردار است و این امر به مساله انتخابات ابعاد پیچیدهای میبخشد. بهطوری که تحریمکنندگان انتخابات گویی به شرکتکنندگان در انتخابات وکالت میدهند که بهجای آنها تصمیم بگیرند و این یکی از آثار منفی عدم شرکت در انتخابات است. حق انتخاب شرکتکنندگان را تقویت کرده و خود را از تاثیرگذاری محروم میکند.در تحلیل نهایی عدم شرکت یک عکسالعمل فردی و احساسی است که آثار مثبت اجتماعی آن محل تردید است و بهسختی میتوان عدم شرکت را بهعنوان یک حرکت اعتراضی تاثیرگذار قلمداد کرد. در مجموع تاثیرگذاری در روند انتخابات و ارتقای کیفیت آن باید بهصورت ایجابی و با استفاده از ظرفیتها و امکانات موجود صورت بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.