|

محمد غزالی:

تصاویری منجمد در قلب پایتخت

آزاده جعفریان

«گالری اثر» به‌تازگی میزبان نمایشگاهی از عکس‌های «محمد غزالی » با عنوان «تهران کمی مایل به راست» بود. غزالی در این نمایشگاه 27قطعه عکس که با فیلم پولاروید تاریخ مصرف گذشته در اندازه 8/5×10/8سانتیمتر خلق شده بودند را به نمایش گذاشت. هنرمند در این آثار، تهرانی متفاوت را روایت می‌کند، تهرانی به دور از آسمانخراش‌ها و فاقد مبلمان‌های شیک شهری، تهرانی زرد و رنگ‌پریده که به دلیل تاریخ مصرف گذشته‌بودن فیلم عکاسی مورد استفاده عکاس، بخش‌هایی از شهر ناپدید و محو شده، روایتی تصویری از هویتی که از دست رفته و شاید هم معصومیتی که روزگاری در جان تهران خانه داشت و امروز دیگر اثری از آن در ذهن‌ها نیست. محمد غزالی 32ساله که تحصیلاتش نیز کارشناسی عکاسی است، مقام نخست نهمین دوسالانه عکس تهران در سال 1383 را از آن خود کرده و دوبار در رویداد بزرگ «پاریس فوتو» حضور داشته است، در سال 83 با گالری راه ابریشم و در سال1388 با «گالری اثر»؛ او همچنین با گالری اثر حضور در «کانتمپورری آرت استانبول» را تجربه کرده و در قالب حدود 20 نمایشگاه جمعی آثارش در کشورهایی نظیر استرالیا، فرانسه، ترکیه، کویت... به نمایش درآمده است. این عکاس جوان و صاحب سبک، 10سال پیش نخستین نمایش انفرادی عکس‌هایش را در گالری‌های تهران آغاز کرده است و در این مسیر مجموعه‌های تامل‌برانگیز و تماشایی: جای سر خوبان، روبان قرمز، یادداشت برداری، تابستان 84، سلول سیاه و بازگشتی به فراموشی را ارایه داده است که همگی با استقبال خوبی از سوی جامعه هنری روبه‌رو شدند. سوژه «تهران کمی مایل به راست» از کجا نشات گرفت؟ معمولا سوژه‌هایی که برای مجموعه عکس‌هایم، انتخاب می‌کنم به دلایل ساده‌ای شکل می‌گیرند. یک اتفاق ساده کافی است تا سوژه‌ای به ذهنم برسد و پس از آزمون و خطاهای بسیار با تمرکز بیشتر روی موضوع، کار را شروع می‌کنم. تهران مرا دعوت می‌کند دعوت به دیدن و دیدن. شاید عکاسی از تهران، ساده به‌نظر برسد. هر روز در این شهر پر از ازدحام در‌گیر و در حرکت هستیم. اما شبیه به کارهای به ظاهر ساده دیگر، درست انجام‌دادن این کار ساده مشکل است. برای من هم عکاسی طی این سال‌ها به این شکل بوده است که بتوانم به مخاطبم بگویم یا نشان دهم که موضوعی که برای عکاسی انتخاب کرده‌ام به چه شکل و فرمی درآمده‌اند. حالا چرا کمی مایل به راست؟ نام مجموعه «تهران کمی مایل به راست» عنوانی است کنایه‌آمیز. نکته مهمی که در اکثر تصاویر وجود دارد، پنهانکاری است. پنهان‌کردن، خاطره‌ها، دردها و رنج‌ها. تصاویر موجود در عکس‌ها، نماهای نابسامانی را نشان می‌دهند. مشکلات فیزیکی و روانی که مجبور هستیم به طریقی آرام بگیریم. تجربه چنین دورانی مسبب اصلی به‌وجودآمدن این تصاویر است. ظاهر و آرایشی آرام و ساکت در مقابل هیاهوی دوران، نقش بزرگی در شکل‌دادن این مجموعه و تفکرات من داشته است. از روند شکل‌گیری این مجموعه بگویید؟ چقدر برای خلق «تهران کمی مایل به راست» زمان گذاشتید؟ پروژه «تهران کمی مایل به راست» چهارسال طول کشید و در این چهارسال، فیلم‌های مختلفی را هم آزمایش کردم با تمام مشکلاتی که در خیابان‌های تهران داشتم، به شکلی که می‌بینید به نمایش درآمد. به‌نظر می‌رسد تهران دیگری را در این آثار تعقیب می‌کنید، تهرانی که در آن از آسمانخراش‌ها و دیگر مظاهر پیشرفت خبری نیست؟ تهران موضوع اصلی سال‌های اخیر یا همه سال‌های عکاسی من بوده و عکاسی تنها رسانه‌ای بود، برای بیان و انتقال یک شوق و شور نسبت به فضای پیرامونم. همه تلاشم دست پیداکردن به یک ثبت تاریخی و بزرگ است و می‌دانم ثبت چنین رویدادی این است که به عنوان یک عکاس، شیفته موضوعم باشم. «تهران کمی مایل به راست» تصاویر خاموش و بی‌حرکتی را در مقابل یک مکان پرصدا و پرتردد به رخ می‌کشد؛ تصاویری منجمد در قلب پایتخت ملتهب. هدف اصلی من در این مجموعه به نمایش درآوردن تهران در یک شرایط به‌خصوص و در یک لحظه زمانی به‌‌خصوص است. اینکه در این شرایط به‌شکلی درآمده و انتقال نتیجه این تغییر به بیننده بوده است. در واقع این مجموعه از تجربه‌ای می‌گوید که همه ما با آن آشناییم و به خوبی آن را به خاطر داریم. این مجموعه یادآور یک دگردیسی اجتماعی است. عکس‌های مجموعه« تهران کمی مایل به راست» مابین دو قطب مخالف قرار دارند؛ عکس‌هایی با مشخصه‌های بارز شهری. عکس‌هایی تیره‌وتار و ناواضح، عکس‌هایی با رنگ‌های اشباع شده و از ریخت افتاده که همگی در مجموعه در نوسان هستند. عکس‌هایی بی‌شکل که شکل و فرم در آنها اتفاقی رخ داده است. عکس‌های حاضر در نمایشگاه گالری اثر به عمد فلو و زرد هستند و این هم به دلیل استفاده از فیلم پولاروید است که شما برای ثبت تصاویر از آنها بهره گرفتید. همان‌طور که گفتم در طول خلق این پروژه از فیلم‌های مختلفی استفاده کردم ولی نتیجه همین عکس‌هایی شد که روی دیوار گالری اثر هستند. من از ویژگی‌های مکانیکی‌بودن عکاسی همیشه استفاده کرده‌ام و می‌توانم بگویم این خاصیت همیشه نقطه قوت کارهای من بوده است. جنبه مکانیکی مشکلات و دشواری‌هایی هم به همراه دارد، وقتی از یک چیزی عکس می‌گیریم از اطراف آن شی‌ء هم عکس می‌گیریم (چه بخواهیم چه نخواهیم). برای من اهمیتی ندارد که از تکنیک‌های حرفه‌ای استفاده کنم. می‌دانم که همه چیز باید در خدمت حس تصویر باشد و این بدیهی است. وقتی عکسی می‌گیریم که وضوح تصویری ندارد یا هر ایراد دیگری دارد، دلیل ندانستن من نیست. شاید به ظاهر عکس‌ها مثل یک عکس لحظه‌ای عکاس آماتور به نظر می‌رسند و هیچ چیز آن تحت کنترل من نبوده است. باید بدانید این یک تکنیک بی‌هدف نیست. همه چیز پیرامون ما وجود دارد و بستگی دارد به اینکه تو چه راهی را برای دیدن پیرامونت انتخاب می‌کنی. از انتخاب آگاهانه فیلم تاریخ مصرف گذشته پیداست که شما در خلق آثارتان متریال را در خدمت موضوع گرفته‌اید؟ فکر می‌کنم همه چیز باید در خدمت حس تصویر باشد. عکسی که تلاش می‌کند روح را به تصویر بکشد در نهایت این توانایی را نخواهد داشت، اتفاقا عکسی که با این هدف از پیش تعیین نشده گرفته می‌شود و تنها قصد ثبت یک لحظه‌ گذرا را دارد به روح زمان دست پیدا می‌کند و برای رسیدن به این تصویر نیازی به تکنیک و قواعد عکاسانه نیست. مجموعه پیشین من هم با عنوان«جای سر خوبان» به لحاظ فرم و شکل نمایش و نیز پرداخت نهایی خود عکس اشاره به پولاروید‌های اتوماتیکی می‌کند با این تفاوت که عکس‌ها در ابعاد بزرگی چاپ شده بودند. هنگام عکسبرداری جزییات زیادی دور و اطراف موضوع وجود دارد که لحظه عکاسی‌کردن به آنها توجه می‌کنیم. همین جزییات در مجموعه پولارویدهای«تهران کمی مایل به راست» دیده نمی‌شوند. کاملا طبیعی است که چاپ‌های بزرگ‌تر اطلاعات بیشتری به بیننده می‌دهند و هرچه را که من هنگام عکاسی می‌بینم با بیننده به اشتراک می‌گذارم و بیننده هم می‌تواند شاهد آن باشد اما چیزی که در مورد مجموعه عکس‌های اخیر به‌نظرم جذاب می‌آید جزییات بسیاری است که طی چند ثانیه می‌توان دید و درک کرد، در صورتی‌که در دنیای واقعی، دیدن این همه جزییات وقت زیادی می‌گیرد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.