|

«بهار ترکی» به کجا می‌انجامد؟

ترجمه: آرمان بیگی

در ترکیه چند روز اعتراض ضد دولتی کافی بود تا چند نفر جان خود را از دست بدهند، صدهانفر صدمه ببینند و بیش از هزارو700نفر هم بازداشت شوند. در واقع اعتراض اصلی از روزي شکل‌گرفت که نیروی نظامی ترکیه برابر تظاهر‌کنندگان لاییک و چپی‌ای ایستادند که مخالف توسعه شهری در پارک «گزی» در میدان تقسیم استانبول بودند. موضوع از این قرار است که دولت اردوغان قصد دارد در این محل پروژه‌ای کپی‌برداری شده از یک «سربازخانه عثمانی» را پیاده کند. این بنا قرار است در دل خود یک مرکز تجاری عظیم، مرکزی فرهنگی و البته یک مسجد را جا دهد. میدان و محله اسطوره‌ای «تقسیم» سمبلی از ترکیه مدرن و لاییک است و به همین علت هزاران‌نفر افراد «خشمگین» در این میدان حضور یافتند تا رفته‌رفته از این محل به‌عنوان میدان «تحریر» مصر نام برده شود و جرقه‌های «بهار ترکی» زده شود. پروژه خود بزرگ‌بینی نئوعثمانی در میدان تقسیم را شهرداری استانبول پایه‌گذاری کرد که توسط حزب اسلامگرای در قدرت و حزب عدالت و توسعه، اداره می‌شود. این تصمیم با مخالفت شدید طراحان شهری، معماران، گروه‌های زیست‌محیطی و بسیاری از نظامی‌های لاییک مخالف حزب عدالت و توسعه مواجه شد. البته این گروه‌ها خیلی سریع به موفقیتي جزئي هم دست یافتند؛ شورای مدیریتی استانبول پروژه «سربازخانه عثمانی» را معلق کرد... بعد از این اتفاق، افراد «خشمگین» توسط شبکه‌های اجتماعی فراخوان گسترده‌ای دادند و طی سه روز پارک گزی را به تصرف خود درآوردند. از آن زمان به بعد اعتراضات به ازمیر (غرب، دیگر پایگاه مدرنیته و لاییسته در ترکیه)، آنتالیا (جنوب، شهری توریستی) و البته آنکارای پایتخت کشیده شد. پشت همه این اعتراض‌ها البته گروه‌های اپوزیسیون کمالیست CHP، گروه بسیار لاییک ترکیه و بقیه گروه‌های چپ این کشور قرار دارد که زمینه را برای «بهار ترکی» مهیا کرده‌اند و این مورد را به‌صورت گسترده در اعتراض‌ها نشان داده‌اند. البته دقیقا مثل شروع «بهار عربی»، پلیس ترکیه هم در دام سرکوب گرفتار شد و با استقرار نیروهای ضد شورش در محل مورد نظر، شروع به سوزاندن چادرهای معترضان کرد و اعتراض آرام مردم را با استفاده از گاز اشک‌آور به شورش تبدیل کرد. هدف البته واحد است: دفاع از استانبول، نماد ترکیه اروپایی، شهری شکوفا، لاییک و غرب‌محور و البته دفاع از محله مورد علاقه، تقسیم، که کانون «جنبش» است. این محله پیش‌تر در دهه 70 هم نمادی برای مقابله با دیکتاتورها لقب گرفته بود که با سرکوب خونین نظامی‌ها همراه شد. حالا معترضانی که مخالف سیاست‌های اردوغان هستند خودشان را به شبکه‌های انقلابی «بهار عربی» نزدیک‌تر می‌بینند. به عقیده معترضان شعار احترام به دموکراسی بیش از پیش سرکوب و محدود شده است. تظاهر‌کنندگان «خشمگین» البته محکومیت‌های سنگین و زندانی‌شدن طولانی مدت برای افرادی که به مقدسات توهین می‌کنند را هم به شدت مورد انتقاد قرار داده‌اند. این حکم‌ها اخیرا درباره پیانیست معروف ترکیه «فیضل سای» و نویسنده ترک با اصالتی آمریکایی یعنی «سوان نیسانیان» افتاده است که این مورد هم بی‌سابقه بوده است. در این میان نباید ویران‌کردن سینمای سمبلیک «امک اوغلو»، دیگر مکان نمادین پلورالیسم ترک را هم از یاد برد. دیگر موردی هم که باعث شده غضب معترضان بیش از پیش شدت یابد تاریخش به همین اوایل ماه پیش برمی‌گردد: روز اول می‌گذشته، به سندیکاها و گروه‌های چپگرای ترکیه اجازه داده نشد تا در میدان تقسیم جمع شوند واعتراضات مسالمت‌آمیزشان را ابراز کنند. این محرومیت بیش از پیش خودکامگی دولت رجب طیب اردوغان را به نمایش گذاشت و احزاب اپوزیسیون را بیش از گذشته نگران کرد. در چنین شرایط بحرانی، اعلام این خبر که پارک «گزی» هم ویران می‌شود، محلی که جوانان استانبول بیش از هرجای دیگری در آن تردد می‌کنند، چاشنی این ناملایمتی‌ها را بیشتر کرد و همه معترضان متفق‌القول به این نتیجه رسیدند که اردوغان و دولتش «بیش از اندازه» دچار خود بزرگ‌بینی و کبر شده است.
منبع: روزنامه «فرانس سوآر»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.