|

راه‌حل کدام است؟

مصطفی هاشمی‌طبا . معاون دولت سازندگی

مصاحبه‌ها و به‌خصوص برنامه‌هایی که تحت‌عنوان مناظره میان نامزدهای ریاست‌جمهوری صورت گرفت، بیش از همه سرگشتگی‌ نامزدها را در میان انتخاب راهکارهای آینده نشان می‌داد، بگذریم از برخی نامزدها که کاری به کار مسایل نداشتند و از تاریخ و دین و جغرافیا و اصرار بر یک نوع تکنولوژی وارداتی صحبت می‌کردند.
این سرگشتگی البته به استناد اشاراتشان متفاوت بود و تقریبا هیچکدام از ایشان نتوانستند از انتخاب راه، سخن بگویند و از کنار آنها گذر کردند و البته تنها یکی بود که آینده کشور را «کار و کار و کار» اعلام کرد. سرگشتگی از آنجا سرچشمه می‌گرفت که آنها طبق روال جاری از رفاه، آسایش، ارتقای سطح زندگی، حل مسایل بهداشت، اشتغال، تفریح، حقوق مردم، توقف یا از بین‌بردن تورم و در یک کلام خارج‌شدن از وضع فعلی سخن گفتند و از سوی دیگر نتوانستند بگویند که با «تحریم»‌ چه می‌کنند. از فرهنگ هم سخن گفتند؛ آنجا که برخی فرهنگ را به مردم واگذار کردند و برخی از اصلاح فرهنگ جامعه توسط دولت سخن گفتند و اینکه اقدامات قبلی‌شان فرهنگ جامعه را تغییر داده است و بالاخره نگفتند که می‌خواهند یک نوع فرهنگ را در جامعه پیاده کنند یا آنکه مردم را به حال خود وا می‌گذارند تا فرهنگ جامعه غنی شود و صد البته حتی در موضوعی مثل «حجاب»‌ بالاخره نگفتند که حجاب باید باشد یا باید به مردم واگذار شود.
اگر بحث هنر و فرهنگ و ادب و امور مشابه را از مصادیق واقعی و غیرقابل اجتناب متشابهات بگیریم اما زندگی مردم، اقتصاد جامعه، تورم، وجود کالا در جامعه و واردات اموری نیستند که با حرف و کلام و منطق و استدلال بخواهیم برگزار کنیم و باید موضع مشخصی درباره آن اتخاذ کنیم.
همه نامزدها می‌دانند که در برابر مسایل بزرگی برای آینده ایران و به‌خصوص اقتصاد مردم و زندگی عمومی مردم قرار دارند که برخی از آنها را می‌توان چنین برشمرد؛
1- تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران
2- سوءتدبیر مدیریت و فعال‌نبودن نهادهای تصمیم‌گیر به دلیل بی‌قانونی عمل‌کردن
3- عدم تعادل بودجه به‌خصوص با پرداخت یارانه‌ها
4- بزرگ‌شدن حجم دولت و دیگر نهادهای حکومتی
5- افزایش غیرقابل تصور نقدینگی
6- تعطیلی کارخانجات تولیدی
7- افزایش تورم
8- بیکاری و عدم اشتغال
که البته برخی زاییده برخی دیگر هستند و نه علت مستقل و نمی‌توان گفت که فقط یکی از آنها علت‌‌العلل‌است.
کار اداره جامعه هم از امور غیرقابل بازگشت و تکرار است و اگر راهکاری بیابیم، در پایان نمی‌توان ادعا کرد که آیا راهکار دیگر لزوما نتیجه بهتری می‌داده است یا خیر و نهایتی که می‌خواهیم بدان برسیم کدام ‌است؟
آیا نباید الگویی را انتخاب کنیم که مردمان‌مان قانع شوند بهترین است؟ اینکه می‌گویم قانع شوند، منظور «دل» و «وجود» آنان‌ است. مردم نباید حسرت بودن با دیگری و بودن در جای دیگر را داشته باشند. می‌خواستم سوره «شعراء» را به‌عنوان شاهدی بیاورم، دیدم که در بضاعت من نیست و چه بسا به خطا روم اما خاطره‌ای از دانشمند فقید حجت‌الاسلام‌والمسلمین فلسفی به‌خاطر دارم که ذکر آن ‌را بیجا نمی‌دانم.
روزی از ایشان سوال کردم که چرا پس از وقایع سال 32 از شاه حمایت کردید؟ ایشان گفتند: «بنده هرگز از محمدرضا پهلوی حمایت نکردم. اگر حتی یکبار مصداق بیاورید، بنده عذرخواهی می‌کنم. بنده از سلطنت ایران دفاع کردم یعنی از وجود ایران.» سپس اضافه کردند «ایران در معرض اشغال توسط توده‌ای‌ها (بخوانید استالینیست‌ها) بود و اینها می‌خواستند ایران را به دامن روسیه بیندازند و تاریخ نشان داده است که هرگاه کمونیست‌ها به کشوری سلطه پیدا کرده‌اند همه‌چیز آن را از بین برده‌اند و به فرمایش حضرت علی‌(ع) تشخیص خوب و بد ساده است اما مهم آن ‌است که انسان عاقل خوب‌تر را از خوب و بد را از بدتر تشخیص دهد و بنده بد را به بدتر ترجیح دادم.»
آیا هنگامی که با اشغالگر بخشی از کشورمان، توطئه‌کننده براندازی دین از جامعه‌مان، تهدیدکننده بالقوه سرزمین‌مان حداقل به‌صورت تاکتیکی کنار آمده‌ایم، با بدهای دیگر نمی‌توانیم کنار بیاییم.
هنر امام راحل‌مان در پذیرش قطعنامه 598 همان هنر تمیز بد از بدتر بود اما آیا نامزدها می‌توانند این هنر را داشته باشند و بر آن اصرار کنند؟
به گمانم نه! زیرا حتی به فرض آسفالت‌بودن راه، برای خروج از وابستگی نفت، مهارم تورم، ایجاد اشتغال، نه صنعت جوابگوست زیرا به‌سوی اتوماسیون هرچه بیشتر می‌رود و نه کشاورزی که مهاجرفرست است و در دوران ابتدایی است بلکه چاره در به‌کاراندازی همه پدیده‌های تولیدی و از همه مهم‌تر گردشگری و جذب توریست است و این مهم از سوی هیچ‌کدام از نامزدها اعلام نشد و فقط یک نفر به اهمیت آن اشاره کرد، شاید هم برای حل مسایل ایران چراغ جادویی لازم باشد - مثل موبایل نسل سوم - که مثل خاکشیر همه دردها را علاج کند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.