|

مناظره دوم در قالب جدید انجام شد

همسویی روحانی و عارف

شرق: مناظره دوم هشت نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم با رویکرد فرهنگی و اجتماعی دیروز در شرایطی برگزار شد که اعتراض نامزدها و مردم به شیوه اجرای مناظره اول باعث عقب‌نشینی صداوسیما و حذف سوالات تستی و تصاویر حدسی شد. برای این مناظره 16 سوال به ترتیب از همه نمایندگان پرسیده و هر بار از یک نامزد دعوت شد تا پشت تریبون بیاید، مجری یک سوال از او می‌پرسید و نامزد فرصت داشت تا در مدت زمانی که در اختیارش قرار داده بودند به پرسش مطرح‌شده پاسخ دهد. در ادامه سایر نامزدها دودقیقه فرصت داشتند تا نظرات موافق یا مخالف خود را اعلام کنند. در این بخش هر کاندیدایی که نظری در پاسخ به نامزد پشت تریبون نداشت، دودقیقه‌اش محفوظ می‌ماند و می‌توانست در فرصت دیگری از آن استفاده کند. در نهایت و پس از اعلام نظر کاندیداها، نامزدها پشت تریبون به مدت سه‌دقیقه فرصت داشتند تا به سخنان ارایه‌شده پاسخ دهند یا سخنان خود را جمع‌بندی کنند. این مناظره با محورهای اصلی سوالات بنا به درخواست کاندیداها در اختیار نمایندگانشان قرار گرفت و به آنها اطلاع داده شد. رویکرد این مناظره فرهنگی - اجتماعی بود. از نکات قابل توجه این مناظره، همسویی اغلب مواضع روحانی و عارف بود. براساس قرعه‌کشی اولین نامزدی که صحبت کرد، محسن رضایی بود. محسن رضایی به‌عنوان نخستین فرد، پشت تریبون رفت و اسکناس‌هزار تومانی را در دستش گرفته و به سمت دوربین صداوسیما گفت: «آیا بیکاری به عزت جوانان لطمه نمی‌زند؟ وقتی افتادن یک جوان در خیابان‌ها را به علت بیکاری می‏شنوم، انگار پتکی بر سرم زدند. هزارتومانی امروز برابر 300 تومان گذشته است.»روحانی در واکنش گفت: قوانین را می‌شود شفاف تدوین کرد تا اصحاب هنر بتوانند خلاقیت داشته باشند و در فضای ناامن و سانسور خلاقیتی به وجود نمی‌آید تا ایده‌ای خلق شود و تبدیل به هنر و کالای فرهنگی قابل عرضه به جامعه شود. ‌نکته دیگر صیانت از باورهای دینی است که امروز مورد هجمه وسیعی قرار گرفته است. متاسفانه برخی مسوولان به جای اینکه باورهای دینی مردم را تقویت کنند در سال‌های اخیر به تضعیف آن پرداخته‌اند. هر مدیریت ناکارآمدی را به یکی از مقامات دینی یا نعوذ‌بالله به امام دوازدهم نسبت داده‌اند. امروز قشری‌گری و خرافات به نام دین در جامعه رواج پیدا کرده است. رضایی هم افزود: «من 250 شهرستان رفتم و در انتخابات قبلی اخطار کردم که اگر وضع به همین منوال پیش برود، به سمت پرتگاه می‌رویم. مشکل اقتصادی، هم سیاست را تهدید می‌کند هم دین و فرهنگ را.» حسن روحانی دومین نامزدی بود که براساس قرعه سخنرانی کرد: «افرادی از مسوولان به دیگران تهمت می‌زنند بدون اینکه حکم قضایی صادر شده باشد. وقتی افرادی که مسوولیت‌های سنگین دارند اخلاق را زیر پا می‌گذارند چه باقی می‌ماند؟ اعتماد عمومی از بین می‌رود و چک‌های بی‌محل و اعتیاد هر روز آمارش زیاد می‌شود. دولت باید در فرهنگ سیاستگذار باشد و نظارت و حمایت کند. اولین حمایتش شفافیت مقررات و فضای امن در جامعه است اما باید کار را به صاحبان اصلی‌اش یعنی اصحاب هنر واگذار کنیم.» عارف در واکنش به سخنان روحانی گفت: «آقای روحانی نکته جدی‌ای را مورد اشاره قرار دادند و آن بحث تمرکززدایی بود اما آیا با این کار نگاه قیم‌مآبانه‌ای که دولت به مسایل فرهنگی دارد حل می‌شود یا خیر؟ آیا فعالیت در بخش‌های هنری را حق می‌دانید یا امتیاز؟ مثلا با یک روزنامه به دلیل چاپ یک مقاله و اختلاف سلیقه برخورد می‌شود و روزنامه تعطیل می‌شود، یا اختلاف سلیقه‌ای بین وزارت ارشاد و خانه سینما باعث تعطیلی خانه سینما می‌شود. چه‌کار می‌کنید که بعد از تمرکززدایی این نهادهای مردمی بتوانند فعالیت‌شان را در چارچوب قانون ادامه دهند؟»
فساد 3‌هزار‌میلیاردی از کجا آمد
جلیلی در نقد اظهارات روحانی گفت: «نگاه به فرهنگ باید دوگونه باشد؛ یکی تهدیدمحور و دیگری فرصت‌محور. شما سعی کردید به تهدیدهایش اشاره کنید اما فرصت‌های زیادی هست که اگر به آن توجه نکنیم و برایش برنامه‌ریزی نکنیم، طبیعتا همان تهدیدها را هم نمی‌توانیم رفع کنیم.»روحانی در مقابل گفت: اینکه گفته می‌شود فرهنگ اشرافیگری نباید باشد کاملا درست است. اسراف نباید باشد. اما متاسفانه آنهایی که دم از ساده‌زیستی زدند ببینید پایان کارشان به کجا رسید. آنها که دم از مبارزه با فساد زدند ببینید فساد سه‌هزار‌میلیاردی از کجا آمد. اگر می‌خواهیم فساد نباشد به رسانه‌ها و مطبوعات آزادی دهیم. به نظارت‌های رسمی اکتفا نکنیم.
عارف: کارهای فرهنگی به انجمن‌های صنفی واگذار شود
محمدرضا عارف سومین نامزدی بود که پشت تریبون قرار گرفت: «فعالان فرهنگ و هنر کارمندان دولت نیستند که با بخشنامه و بودجه بخواهیم به تولید آثار فرهنگی و هنری به صورت دستوری آنها وادار کنیم. فرهنگ و هنر بومی‌ترین محصولات ماست که باید استفاده کنیم. در تولید فیلم مقام اول منطقه را داریم اما در زیرساخت‌ها وضعیت خوبی نداریم. به جای کنارگذاشتن برجستگان فرهنگ و هنر بر اساس سلیقه باید سعی کنیم از اینها به عنوان سفرای فرهنگی برای رساندن پیام‌مان به دنیا استفاده کنیم.»روحانی درباره اظهارات عارف گفت: «بگذاریم دست مردم باز شود و اینقدر در زندگی خصوصی مردم و این چیزها دخالت نداشته باشیم. آیا اولویت این است که فسادها را فراموش کرده و به چند کاری که جوان‌ها در خیابان انجام می‌دهند، ‌گیر دهیم؟ مسایل فرهنگی باید از طریق فرهنگ حل شود و پلیس ‌آخرین مرحله باید باشد. نکته آقای عارف که می‌پسندم این است که هنر بهترین سفیر ما در جهان است. بهتر از حافظ و میرخانی و فرشچیان و احصایی و شجریان داریم برای سفیر فرهنگی؟»به گفته عارف، باید کارهای فرهنگی نیز به انجمن‌ها و نظام‌های صنفی واگذار شود. نباید برای چاپ یک کتاب هفت خوان طی شود. با این روش می‌توانیم در فرهنگ و هنر خلق آثار کنیم. ما گاهی یک فیلم را به خاطر 10-5‌درصد اجازه پخش نمی‌دهیم. جوان ما به چه سمتی می‌رود و چه فیلم‌های خارجی را تماشا می‌کند؟ مردم به خاطر برخی محدودیت‌ها در صداوسیما به یک شبکه خارج از کشور اولویت بیشتری می‌دهند. علی‌اکبر ولایتی چهارمین نامزدی بود که پشت تریبون قرار گرفت، او گفت: «در حال حاضر آثار رشوه‌خواری و تبعیض و مشکلات اخلاقی و اعتیاد و... را می‏بینیم و بیش از هرچیز استفاده از پارتی و رانت و... از مشکلات فرهنگی موجود است.»روحانی در نقد اظهارات ولایتی گفت: «نمی‌توانیم به فرهنگ جهانی هم بی‌اعتنا باشیم. باید با توجه به جهان بتوانیم برنامه‌ریزی کرده و هویت خود را در دنیای رقابت فرهنگی امروز حفظ کنیم.»عارف در نقد اظهارات ولایتی گفت: «متاسفانه تا الان برای مبارزه با فرهنگ خارجی فقط صورتمساله را پاک کردیم مانند برخورد یا ماهواره یا فیلتر کردن. با اینها به جواب نمی‌رسیم. باید باور کنیم هیچ راهی جز اعتماد به اهالی فرهنگ و هنر نداریم. باید اجازه دهیم اصحاب فرهنگ و هنرمان خلق آثار کنند. ربنای استاد شجریان را ببینید و اینکه چنین هنرهایی چه تاثیر فرهنگی در جامعه داشته. همه خانواده‌ها آرزو می‌کنند روزه خود را با این صدا افطار کنند.»محمدباقر قالیباف نامزد بعدی بود که پشت تریبون قرار گرفت: «کشوری می‌تواند استقلالش را حفظ کند که مولد باشد. انقلاب اسلامی و نظام فلسفه‌اش تعالی و رشد انسان‌هاست و ما اقتصاد را برای این می‌خواهیم. مانند اقتصاد سرمایه‌داری فقط به دنبال انباشت ثروت نیستیم. یک وقتی گفتیم توسعه سیاسی یا اقتصادی، هر دو یکجانبه‌نگری و اشتباه بود. باید همه‌جانبه باشیم.»عارف در واکنش به اظهارات قالیباف گفت: «فرمودید فرهنگ اساس کار یک دولت است آیا در شهرداری هم با همین رویکرد جلو رفتید؟ آیا معماری شهر تهران با رویکرد معماری اسلامی - ایرانی است؟ یا در رابطه با برج‌های شمال شهر. در نزدیکی ما باغی 2500 متری بود که درختان آن خشک می‌شد. با یکی از دوستان شهرداری تماس گرفتم و گفتم. بررسی کرد و اطمینان داد کنترل کردیم و باغ می‌ماند. متاسفانه در همان باغ دو برج ساخته شده. رویکردی که فرمودید با عملکردی که شهرداری تهران داشته مغایرت دارد البته خاص دوره شما نیست و از گذشته شروع شده است.»روحانی نیز تصریح کرد: «امروز به‌جای اینکه فضای فرهنگی را حاکم کنیم، فضای امنیتی حاکم شده است. کرسی‌های آزاداندیشی را رهبری تاکید کردند اما فضایی نیست که دانشجویان بتوانند حرف‌های خود را آزادانه بزنند.»اما جلیلی گفت: «در سال 80 رهبری کرسی آزاداندیشی و جنبش نرم‌افزاری را فرمودند. اگر می‌گوییم فضای فرهنگی، چرا در همان چهار سال این‌کارها انجام نشد؟ اگر آسیب‌شناسی غلط کنیم به موضوعاتی توجه می‌دهیم و از اصل موضوع غفلت می‌شود.»
نقد روحانی به اخراج گسترده استادان دانشگاه
روحانی در واکنش به اظهارات غرضی حرفی نزد اما در پاسخ به جلیلی گفت: «نمی‌خواستم صحبت کنم اما آقای جلیلی حرفی زدند که باید پاسخ بدهم. وضعیت دانشگاه الان کجا، آنوقت کجا. چقدر استاد اخراج شدند و چه فضایی به وجود آمد. فضای الان با سال 83 بسیار متفاوت است. در سال 82 و 83 تمام اقداماتی که دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی داشته برای رفاه دانشجویان بوده و مدارکش در دبیرخانه هست. قوه‌قضاییه را خواستیم و صحبت کردیم و گفتیم تمام دانشجویان که پرونده برایشان درست شده، باید پرونده‌شان از بین برود. قوه‌قضاییه را قانع کردیم تا دانشگاه فضای بهتری پیدا کند. کرسی آزاداندیشی را همه وظیفه داریم فضای لازم را در دانشگاه برای ایجاد این کرسی‌ها و استفاده از آن به‌وجود بیاوریم.» جلیلی اما خطاب به روحانی گفت: «پس چرا این فضای فرهنگی در شکل صحیحش برای کرسی‏های مناظره در سال‌های حکومت شما شکل نگرفت؟» حدادعادل هم گفت: «آقای عارف درباره قانون برنامه چهارم صحبت کردند. مبانی برنامه چهارم که چاپ شده بود و بعدا به اندازه‌ای شور بود که آشپز هم فهمید و جمعش کردند. اشکالات اساسی در آن می‌دیدیم که اگر فرصت باشد تجزیه و تحلیل می‌کنیم.»جلیلی آخرین نامزدی بود که برای اظهارنظر پشت تریبون قرار گرفت. او گفت: «مزیت نسبی ما فرهنگ است و امام با تکیه بر قدرت فرهنگی این حرکت را شروع کردند و اگر عزت و پیشرفت و تولید قدرتی شد، براساس ظرفیت فرهنگی ما بود. فرهنگ یک موضوع در کنار سایر مقولات نیست بلکه فضای تنفسی است که بر همه موضوعات مانند سیاست و اقتصاد و.‌.. حاکم است.»ولایتی در نقد جلیلی گفت: «مطالب بسیار خوبی فرمودند. نباید موضوعی را خلط کنیم. اینکه عرض شد موضوع فرهنگ را سیاست‌زده نکنیم، منظور این نیست که فرهنگ و سیاست از هم جداست. سیاست‌زدگی به معنای اعمال غرض‌های سیاسی برخی‏هاست که از فرهنگ به عنوان ابزار استفاده کنند. اینطور نباید باشد و الا در اسلام همه ارکان اداره جامعه به هم پیوستگی ارگانیک دارند.»
برخی دایره خودی‏ها را محدود می‌کنند
روحانی در واکنش گفت: «از آقای جلیلی می‏پرسم اعتقاد ایشان چیست؟ چون برخی‏ها دایره خودی را آنچنان تنگ می‌کنند، هرکس مثل خودشان فکر نکند را محکوم کرده و حاصل توطئه می‌دانند. می‏گویند طراحی استعمار و صهیونیسم بود. می‏گویند نمی‌توانیم با دنیا تعامل کنیم و دنبال حذف و کناره‏گیری از سطح جهان هستند. باید در امور فرهنگی زمینه و فضا را برای فعالیت باز کنیم. چرا شرایط طوری شده که فرار مغزها باز شده؟ در دانشگاه‌ها جاده یک‌طرفه درست کردیم و نگذاشتیم استادان و دانشجویان به کشور بازگردند و در سمینارها صحبت کنند.» قالیباف هم در نقد اظهارات جلیلی گفت: «اگر به موضوعات جامعه یک‌جانبه‌نگری کنیم و فقط بگوییم تولید ثروت یا قدرت، نمی‌توانیم پیشرفت همه‌جانبه کنیم. جامعه ما یک موجود زنده است ولی متاسفانه جامعه را مثل کودک لوس ساده‌لوح به آن نگاه می‌کنند و گاهی به عنوان موجود رشید بالغ. جامعه این نوع دوم است. اگر کرامتش را حفظ کردی عکس‌العمل نشان می‌دهد.» سخنان جلیلی واکنش رضایی را نیز در برداشت: «خوشحالیم هرچه جلو می‌رویم دوستان به آسیب‌شناسی کاری که کردیم نزدیک می‌شوند. سه آسیب فقر، رفتار دولتمردان و ناتوانی مراکزی مانند شورای انقلاب فرهنگی در استفاده از پتانسیل‌های فرهنگی ما. آقای جلیلی خوب است در برنامه‌هایشان به بحث سلامت روحی و روانی و جسمانی اشاره کنند. مساله اجتماعی هم مهم است.» عارف نیز در نقد اظهارات جلیلی تاکید کرد: «در رابطه با صحبت حداد و جلیلی باید بگویم که قبول دارم که امروزه بهترین راهکار برای مقابله با تهاجم فرهنگی غرب، حذف نیست. فیلترکردن و اینها جواب نمی‌دهد. نگاه دولتی به فرهنگ در نهایت به نوعی نگاه سیاسی و امنیتی‌شدن فضا منجر می‌شود. راه مقابله با تهاجم فرهنگی، بستن و حذف نیست.» جلیلی در پاسخ به نامزدی دیگر و جمع‌بندی سخنانش گفت: «یکی از بحث‏های اساسی که کارویژه دولت است این است که فشارها و زنجیرها را باید باز کنیم تا ظرفیت‌ها باز شود. انقلاب اسلامی هجوم به فرهنگ غرب بود و ما در موضع فعال هستیم نه در انفعال. اینکه صد شبکه ماهواره‌ای فارسی‌زبان درست می‌کنند، می‌خواهند پاسخ قدرت ما را بدهند و البته موفق نشده‌اند. این نشانگر قوت فرهنگی ماست به شرط اینکه بتوانیم از آن خوب استفاده کرده و همه ظرفیت‌ها را به کار بگیریم. امروز عده‏ای انحصار ایجاد می‌کنند. یک اشرافیگری درست کردند و انحصارگرایی می‌کنند که مانع بروز ظرفیت فرهنگی می‌شود. می‌گویند دو روزنامه بسته شد، اما نمی‏گوییم چه ظرفیت‌هایی در روستاها هستند که اصلا نمی‌توانند از این امکانات استفاده کنند.»
دور دوم مناظره‌ها
سپس هر کدام از نامزدها باقی وقت خود را به جمع‌بندی جلسه مناظره اختصاص دادند. روحانی در وقت باقیمانده گفت: «در بحث سلامت مردم مشکلات زیادی دارند و برای راه‌حل آن باید در بحث بیمه، پوشش را همگانی کرده و پنج‌میلیون نفری که بیمه ندارند صاحب بیمه کرده و خود بیمه را رقابتی کنیم و از انحصار چند سازمان دربیاوریم. دولت باید کمک کند سهم مردم از درمان که الان 70‌درصد است به نرم جهانی برسد.»عارف گفت: «بحثی بین آقای روحانی و جلیلی شکل گرفت. آقای جلیلی فکر کنم قبول می‌کند فضای امنیتی بی‏سابقه‌ای در سال‌های اخیر در دانشگاه حاکم شد که نتیجه‏اش بی‌رغبتی دانشجویان برای مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی شد. با چماق کمیته انضباطی عملا دانشجو را در کانال خاص آموزش قرار دادند. ‌ستاره‌دارکردن دانشجویان هم که به آن اشاره شده است. تشکل‌های دانشجویی عملا فعالیت خاصی نداشتند. من نمی‌دانم به چه دلیل ترم دو دانشگاه امسال فشرده شد. در حالی که باید دانشجو در حماسه سیاسی شرکت داشته باشد. روح و شادابی که باید در دانشگاه الان باشد را نمی‌بینیم. استاد دانشگاه الان برای اینکه به یک کنفرانس علمی برود توسط حراست پرس و جو می‌شود که چرا می‌روی. اگر بخواهد مخالفتی کند با بازنشستگی یا لغو قرارداد استخدام روبه‌رو می‌شود.»جلیلی در ادامه وقت خود برای جمع‌بندی سخنانش گفت: «فضایی که آقای عارف می‌فرمایند را نمی‌دانم از کجا می‏گویند. همین دیروز در سیستان و بلوچستان بودم و اتفاقا نقدهای اساسی را دانشجویان به راحتی از عملکرد شورایعالی امنیت ملی مطرح کردند. من ندیدم در آن چهار سال 80 تا 84 خود آقایان برای برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی و... چه اقدامی انجام دادند.» روحانی در این بخش تاکید کرد اتفاقا در دوران ما کرسی‌های آزاداندیشی شکل گرفت اما ترجیح می‌دهم زمانم را برای پاسخ به پرسش‏های بعدی نگه دارم. حدادعادل در واکنش به سخنان عارف درباره ماهواره گفت: «ایشان در بحث ماهواره گفتند منع ممکن نیست و باید به جوانان و جامعه مصونیت ببخشیم که تحت‌تاثیر قرار نگیرند. اتفاقا خودشان اعتیاد را مثال زدند. اگر عارف رییس‌جمهور شود اجازه می‌دهد موادمخدر بدون حساب از مرزها خارج شود؟ خیر هم جلوی ورود مواد را می‌گیرد و هم مصونیت ایجاد می‌کند در هر قضیه فرهنگی اینگونه باید عمل شود.»بخش دوم مناظره‌ها اینطور آغاز شد، در یک ظرف اسامی نامزدها و در ظرف دیگر سوالات بود و به قید قرعه هر نامزدی باید به یک سوال پاسخ می‌داد. حسن روحانی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «موثرترین اقدام شما در تقویت و توسعه صنعت گردشگری چیست؟» گفت: «مجموعه محاسبات نشان می‌دهد اگر بتوانیم در طول یک‌سال 10‌میلیون گردشگر وارد کشور کنیم 6/13میلیارددلار درآمد داریم و این مجموعه گردشگر چهار‌میلیون اشتغال برای ما درست می‌کند. مشکل سه و نیم‌میلیون اشتغالمان را به طور کامل حل می‌کند. همسایه‌مان مانند ترکیه رقم گردشگرانش در 2012 بالای 30‌میلیون گردشگر است این در حالی است که ما ظرفیت بسیار زیادی داریم و چهارمین کشور در جاذبه‌های گردشگری هستیم.»ولایتی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه الگوی دولت شما برای تحقق شادی و نشاط بیشتر در جامعه چیست؟» گفت: «قبل از هرچیز باید موضوع شغل و مساله بیکاری جوانان مورد نظر قرار بگیرد و تا زمانی که مساله اقتصادی مردم حل نشود و تا زمانی که معاش مردم تامین نشود صحبت از ایجاد شادی و نشاط در جامعه و خانواده‌ها کردن صحبت بی‌پایه‏ای است.»غرضی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه فوری‌ترین اقدام دولت شما برای حل مشکلات سلامت در جامعه چیست، گفت؟ شبکه هوشمند سلامت را راه می‌اندازم به این صورت که نسل سوم و چهارم تلفن موبایل را وارد کشور می‌کنم که نرم‌افزاری رویش می‌گذارند که یک فرد می‌تواند به صد نفر فرمان بدهد. عارف در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه دولت شما چگونه فضای مجازی را ساماندهی خواهد کرد، گفت: «اولویت ما تامین امنیت فضای مجازی است تا در برابر حملات نرم‌افزاری مصونیت یابیم. البته الان در این زمینه وضعیت خوبی داریم و رتبه اول منطقه هستیم. البته باید درباره بدآموزی این فضا و سایت‌های غیراخلاقی ممانعت شود و جلوگیری کرد.»رضایی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «نگاه شما به وظیفه رسانه ملی در ارتباط با دولت و پیگیری مطالبات مردم چیست؟» گفت: «من هیچ انتظاری ندارم رسانه ملی نظام و فرهنگ و بسیاری ارزش‌های دیگر را فدای دولت کند. من به گذشته نقد دارم. رسانه ملی مال نظام و مردم است. 88 هم مناظرات خوب بود نباید دوستان می‏ترسیدند و مناظرات تبدیل به گفت‌وگوی جمعی می‌شد.»قالیباف در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «دولت شما در تحقق سبک زندگی ایرانی اسلامی تا چه میزان خود را مسوول می‌داند؟» گفت: «سبک زندگی از موضوعات مهم حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی است. دو نگاه وجود دارد. یک وقتی هست نگاه از بالا به پایین داریم که رییس دولت حس می‌کند رییس خانواده‌ها هم هست و می‌تواند برای همه تعیین‌تکلیف کرده و به سبک کره‌شمالی می‌تواند بگوید همه یک جور بخورید و بپوشید و رفتار کنید. سبک زندگی باید از دل مردم و جامعه و خانواده بیرون بیاید تا واقعی باشد. دولت می‌تواند در هدایت و توجه به هنجارهای جامعه و کارهای فرهنگی یک هدایت آن‌هم توسط سرمایه‌های اجتماعی و نخبگان و نه خود دولت انجام دهد.»روحانی در پاسخ به این سوال که دولت شما برای حفظ حقوق شهروندی و حریم خصوصی شهروندان چه برنامه‌هایی دارد، گفت: «مساله حقوق شهروندی طبق قانون اساسی و فصل سومش که در واقع حقوق ملت است، باید تدوین شود. اساس حقوق شهروندی این است که همه ایرانیان از حقوق شهروندی مساوی برخوردارند. مساله مذهب و قومیت و نژاد نمی‌تواند در حقوق شهروندی تاثیرگذار باشد. مساله مهم‌تر مساله حریم خصوصی است. حریم خصوصی بسیار مهم است. من تعجب می‌کنم در یک رسانه خواندم نیروی انتظامی گفته بود با راپل می‌توانیم روی پشت‌بام برویم چون خصوصی نیست و مجموعه 10 آپارتمان است. دچار حیرت شدم اگر پشت بام مشاع هست برای صاحبان آپارتمان است نه بین آنها و کسی که می‌خواهد به پشت‌بام آپارتمان برود. خودشان گفتند جمع‌کردن دیش‏ها هیچ نتیجه‏ای نداشته است. ورود به حریم خصوصی ممنوع است. در مطبوعات و رسانه‌ها و صداوسیما هم همینطور است. وقتی فردی نسبت به آبرو و شخصیت فردی توهین می‌کند باید به او حق دفاع بدهیم وگرنه حریم خصوصی و حق شهروندی‌اش نقض شده است.»محسن رضایی در جمع‌بندی نهایی سخنانش گفت: «دولتی که با خون شهدا و رزمندگان بسیج فداکار و ارتش و سپاه و نیروی انتظامی تحویل می‌گیرم را سالم به دولت بعدی تحویل دهم.»قالیباف نیز گفت: «مهم‌ترین موضوع امروز کشور، تغییر و تحول اساسی در مدیریت کشور و پایان دادن به مدیریت یکنواخت، بسته و خسته گذشته است. باید همه‌جانبه‌گرایانه کشور را پیش ببریم و تحول در همه عرصه‌ها اتفاق بیفتد حتی در سیاست خارجی. از حوزه دیپلماسی عمومی که بزرگ‌ترین ظرفیت کشور است خوب استفاده نکردیم و بیشتر با دولت‌ها حرف زده‌ایم. توجه به سرمایه‌های اجتماعی هم مهم است. باید سرمایه‌های اجتماعی‌مان را حفظ کنیم که بزرگ‌ترینشان نخبگان هستند.»روحانی نیز در جمع‌بندی‌اش گفت: «باید به زنان جامعه فرصت برابر دهیم. الان حقوق زنان با کار مساوی با مردان متفاوت است که این باید مرتفع شود. باید بیمه برای زنان آسیب‌دیده داشته باشیم. تشکیل وزارت امور بانوان را در دولت تدبیر و امید پیش‌بینی کردیم تا حقوق ضایع‌شده بانوان را به آنها برگردانیم.»ولایتی نیز افزود: «از چابهار تا بازرگان و از سرخس تا خرمشهر همه مردم ایران اعم از شیعه و سنی و همه اقلیت‌ها و اقوام از حقوق برابر برخوردارند. به جای بیمه‌های نیم‌بند و نارسای فعلی بیمه باید که همه آحاد را دربرگیرد و هزینه 70‌درصد فعلی برای بیماران به 30‌درصد برسد.»جلیلی نیز گفت: «ساختار دولت نه‌تنها نباید مانع نباشد بلکه باید سازوکارهایی ایجاد کند که ظرفیت‌ها آزاد شوند و تولید خود را بروز و ظهور دهند. باید خط مقدم و صف اول فرهنگ را پشتیبانی کنیم. یکی از وزارتخانه‌ها هزینه ستادش 66‌درصد بود ولی برای صف 33‌درصد استفاده می‌کند در حالی که حداقل باید برعکس شود.» عارف نیز به گفته‌های جلیلی درباره تولید فیلم آرگو در آمریکا اشاره کرد و در همین فرصت از جایزه اسکار اصغر فرهادی یاد کرد و اینکه متاسفانه نتوانستیم از این فرصت استفاده کنیم. غرضی نیز گفت: «من در طول عمرم این تجربه را دارم وقتی ابزار پیشرفته در اختیار مردم قرار می‌گیرد فرهنگشان رشد می‌یابد. من شبکه‌های برق را در کشور توسعه دادم و از هر کوچه‌ای از تهران عبور می‌کردم تحول فرهنگی به وضوح دیده می‌شد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.