|

دژی از نفرت

احمد غلامی

الکساندر دوگین نظریه «اوراسیا» را تفکر فلسفی و اولین اصل فلسفه اوراسیایی را وطن‌پرستی اروتیک می‌داند. او با نگاهی به ریشه‌شناسی واژه ناروت (ملت) به عبارت نا- رادیلاس یعنی تولد می‌رسد. تولد یعنی به دنیا آمدن انسان و همان عشق است که باعث تولد انسان می‌شود و مجموعه همه این تولدها که زاییده بازی عشق است ملت را شکل می‌دهد و ملت یعنی عشق. بعد عشق بی‌دریغی را نثار ملت روس می‌کند. آنان را یگانه و ممتاز می‌خواند و ستایش‌شان می‌کند: ما باید ملت را در پشت خود، در خون خود در ژن‌های خود حس کنیم. ملت در درون ما و در پیرامون ماست. ما فقط فرستندگان مقدس انرژی ملت خود به آینده هستیم. ملت ما را به سوی عشق، به آن پیوندی سوق می‌دهد تا نسل دیگری از افراد روسی اوراسیایی در جهان ظاهر شوند. این جمله‌های زیبا برای شما ترسناک نیستند؟ شما را یاد چه چهره‌های تاریخی‌ای می‌اندازند؟ در جذبه معنوی این جملات است که دوگین می‌گوید: اگر مشتی برای زدن بالا برود ولی بیهوده بماند، آن شخص بهتر است برود کنار دریا سوت‌زنان قدم بزند. (چون به درد سیاست و کشورداری نمی‌خورد)1. الکساندر دوگین دبیر حزب «اوراسیا روسیه» معتقد است روسیه یک کشور نیست. یک تمدن است و آنچه روسیه را از دیگر کشورها جدا می‌کند و روس را برای روسی خودی می‌کند تمدن اسلاو و دین ارتدوکس است. او می‌خواهد با تمدن دژی محکم در برابر غرب بسازد و در این تفکر انگیزه یادگیری از میان کشورهایی را دارد که تمدنی غنی دارند تا در برابر هژمونی غرب ایستادگی کنند. او به صراحت از کشورهایی چون چین، کره‌شمالی، ایران و سوریه نام می‌برد و معتقد است باید با این کشورها که هر یک زمانی امپراتوری بوده و تمدن و سنتی کهن دارند همزیستی کرد. دوگین از غرب متنفر است و این تنفر تئوری «چهارم سیاست» او را انسجام می‌بخشد. او هیچ ابایی از بیان صریح این نکته ندارد که غرب را شیطانی اسطوره‌ای بنامد و برای تقویت استدلالش تفکر شرقی سهروردی که شرق را مظهر نور و غرب را نماد تاریکی و سیاهچاله می‌داند قرض بگیرد. دوگین بسیار پرشور و احساس نظریه‌های دولت و ملت خود را بیان می‌کند. اگرچه او نظریه‌پردازی سیاسی و تندرو است و لبه‌های تاریک فاشیسم از حرف‌هایش هویداست نمی‌توان انکار کرد که دوگین بی‌شباهت به اسمردیاکف است. فقط با این تفاوت ولادیمیر پوتین هیچ شباهتی به ایوان ندارد. الکساندر دوگین روشنفکری دولتی است پول می‌گیرد تا فکر کند، پول می‌گیرد تا نقشه راهی برای سیاست روسیه طراحی کند. او روشنفکری «در» حکومت است که هدفش برآورده ساختن آمال و آرزوی سیاستمدارانی است که رویای امپراتوری روسیه را در سر دارند. دوگین به حراست از «لویاتان روسی» حرف می‌زند و قدرت آن و ترسی که باید ایجاد کند تا امپراتوری شکل بگیرد را به نمایش می‌گذارد. دوگین می‌خواهد با این حرف‌ها وجاهت از دست رفته روسیه را به آن بازگرداند. برای همین برای خیلی‌ها «تئوری چهارم سیاست» به ظاهر راهکاری است عملی برای برون‌رفت از وضعیتی که آمریکا در جهان ایجاد کرده و شاید مرهمی برای زخم‌های روسیه بعد از فروپاشی که مردمش بی‌پرده پی‌بردند که کشورشان نه‌تنها قدرتی جهانی نیست بلکه در نگاه قدرت‌های جهانی کشوری جهان‌سومی است که اقتصاد آن برمبنای فروش نفت و گاز شکل گرفته و در معادلات جهان به بازی گرفته نمی‌شود. دوگین از غرب و غرب‌گرایان اصلاح‌طلب روسی متنفر است. چون آنها با وقاحت به جهان‌سومی‌بودن و نیازمند‌بودن اعتراف می‌کنند. برای همین دوگین روشنفکران غرب‌گرای روس را تحقیر می‌کند و می‌گوید آنها حتی در اندیشه‌های لیبرالیستی خود جدی نیستند از روشنفکر غرب‌گرایی نام می‌برد که در زندان به سر می‌برد و می‌گوید فقط اوست که روشنفکری مومن است و حاضر است هزینه اندیشه‌اش را بپردازد. او با این شیوه برخورد سیاست را ایمانی می‌کند؛ ایمانی که پشتوانه دینی و وطنی دارد و تعصب به سنت‌ها و تمدن را ارزش فرض می‌کند که برای آن باید جنگید. نمی‌شود گفت دوگین واقعیت‌های موجود جهان را نادیده می‌گیرد. آنها را می‌بیند، فقط به آن شکلی که دلش می‌خواهد. او از مرگ کمونیسم، فاشیسم و لیبرالیسم حرف می‌زند و می‌گوید باید تئوری چهارم سیاست مانع تک‌قطبی شدن جهان شود، باید با تمدنی‌کردن سیاست، بازگشت به گذشته و سرکوب بدون اغماض منتقدانی جلو رفت که می‌کوشند لیبرالیسم، بازار آزاد و حقوق بشر را در روسیه تئوریزه کنند. او معتقد است اینها، مظاهری از ایدئولوژی آمریکایی است برای دستیابی به منافع بیشتر و تجاوز به کشورهای مستقل. او تفکر اوراسیایی خود را نوعی فلسفه‌ نجات می‌داند و با لحنی پیامبرگونه تمدن‌های منطقه‌ای را برای ایجاد نوعی همزیستی تمدنی فرامی‌خواند تا با ایجاد یک هژمونی جهان را از شکل تک‌قطبی بودن آن خارج کند و بگوید روسیه هنوز در معادلات جهانی دست بالا را دارد. اما آنچه بسیار سوال‌برانگیز است این است که این خرس سست‌شده از سرما اگر دوباره جان بگیرد و با آن سابقه تاریخی ترسناک که پر از تجاوز و کشتار است برای همسایگانش چه اتفاقی می‌افتد. هیچ گربه‌ای محض رضای خدا موش نمی‌گیرد. پی‌نوشت‌ها: 1- تاکید از من است. 2- شخصیت‌های رمان برادران کارامازوف - داستایفسکی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.