ایران در بزرگترین رخداد تجسمی دنیا غایب است
«دلار» مانع حضور ايران در «ونيز»
پرويز براتي
بزرگترین رخداد هنری جهان اول ژوئن (شنبه یازدهم اردیبهشت) بیحضور ایران در ونیز آغاز شد. در حالی که همگان تجربه تلخ غیبت سال 86 ایران را در ذهن داشتند، یکبار دیگر در سال 92 این تجربه تکرار و کشورمان از فرصتی مهم محروم شد تا بار دیگر حسرتی به مجموع حسرتهای موجود اضافه شود. امسال پنجاهوپنجمین دوره دوسالانه بینالمللی ونیز با حضور 150 هنرمند از 37کشور جهان در شهر غرق شده در آبها، از یکم ژوئن تا 24 نوامبر 2013 برپاست و در این میان ایران هیچ نمایندهای در این دوسالانه ندارد. اصغر امیرنیا، رییس مرکز هنرهای تجسمی وزارت ارشاد در گفتوگو با «شرق» گرانی، مشکلات اقتصادی و ارزی را دلیل این غیبت دانست و افزود: «حضور در این دوسالانه از سال قبل باید هماهنگ میشد. در عین حال شرایط اقتصادی و ارزی بهگونهای است که دستمان را برای شرکت در این رویداد هنری بست. از اینرو مکانی را که قبلا برای دایرکردن غرفه ایران اجاره کردیم به مالک پس دادیم.» از دسترفتن فرصتی تاریخی در طول تاریخ 110 ساله دوسالانه و نیز، ایران تنها چهاربار توانست رسما در این رخداد شرکت کند، دوبار در سالهای 1382 و 1384 در دوران تصدی
علیرضا سمیعآذر بر مرکز هنرهای تجسمی؛ دو باردیگر هم سالهای 88 و 90، همزمان با مدیریت محمود شالویی، مدیری که پس از رفتن از مرکز هنرهای تجسمی در سال 91 ابتدا مدیر اداره ارشاد اصفهان شد و هماینک رایزن فرهنگی ایران در صربستان است. البته در اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 سهراب سپهری، پرویز تناولی و محسن وزیریمقدم موفق به شرکت در این دوسالانه شده بودند و حتی پرویز تناولی اولین جایزه این دوسالانه را دریافت کرده بود، با این حال ایران آن زمان هیچگاه نتوانست پاویون خود را در ونیز برپا کند. این ارتباط 30سال قطع شده بود تا اینکه سال 1382 ایران پاویون خود را تشکیل داد و حسین خسروجردی، احمد نادعلیان و بهروز دارش به ونیز اعزام شدند. علیرضا سمیعآذر، پیشتر درمورد چگونگی برقراری غرفه ایران در ونیز پس از 30 سال به «شرق» گفته بود: «ما پیش از آنکه در سال 1382 به این دوسالانه برویم سه، چهار سال روی ارتباطاتمان کار کرده و شرایط را برای حضور در این رخداد فراهم کرده بودیم. بعد از آن هم در سال 1384 یک شورای سیاستگذاری تشکیل شد و از آنجا که هنرمندان زن مورد توجه قرار گرفته بودند ماندانا مقدم و بیتا فیاضی دو هنرمند زن به این
دوسالانه اعزام شدند.» حال باید تاسف خورد از عدم حضور ایران در مهمترین گردهمایی هنرمندان همه کشورها؛ چراکه دوسالانه ونیز حکم جامجهانی فوتبال را دارد و غیبت ایران میتواند به بیاعتباری کشورمان در عرصه هنر جهان بینجامد. این روزها تقریبا تمام آدمهای مهم عالم هنر، مجریان موزهها و منتقدان هنر در ونیز حضور دارند و غیبت ایران به حساب این گذاشته میشود که ابعاد بینالمللی هنر در ایران، از اهمیت ساقط شده است. باز هم مشکل ارز و بودجه مرکز هنرهای تجسمی وزارت ارشاد، مشکلات اقتصادی و ارزی را دلیل اصلی عدم شرکت ایران در دوسالانه ونیز عنوان کرده است؛ این در حالی است که مبالغ هنگفتی از بودجه این وزارتخانه صرف برپایی جشنوارهها و دوسالانههایی میشود که ترجیحی بر دوسالانه مهم و معتبری چون ونیز ندارند. در عین حال مساله کمبود بودجه یکی از معضلات همیشگی حوزه فرهنگ و هنر در ایران بوده، آن هم در موقعیتی که کل بودجه فرهنگ کشور در سال 92، سهدرصد از کل بودجه کشور است و سهم هنر کمتر از نیمدرصد است. از طرف دیگر همگان میدانند ما همیشه مشکل بودجه داشتهایم و بودجه هیچگاه مکفی نبوده است، مهم این است که این
بودجه کم به مهمترین کارها اختصاص یابد. پرداخت هزینه برای فرستادن یکی، دو هنرمند در چنین دوسالانهای کار چندان شاقی نیست. پاویونی برای ملتها دوسالانه ونیز در هر دوره پاویونی به ملتها میدهد تا به معرفی و ارایه آثار هنری خود بپردازند. اهمیت این پاویون در آن است که تنها در دوسالانه مورد تایید جامعه جهانی برپا میشود. از طرف دیگر دوسالانههای هنری دیگری همچون دوسالانههای سائوپولو، نیویورک، هاوانا، شارجه و قاهره هستند که پاویونی در اختیار کشورهای شرکت کننده قرار نمیدهند؛ در حالی که پاویونهای دوسالانه ونیز به ملتها و نه دولتها اختصاص مییابد. این پاویونها فرصت خوبی برای معرفی هنرمندان کشورهایی چون ایران است. در پنجاهویکمین دوره دوسالانه ونیز، پاویون ایران مورد استقبال خوب منتقدان هنری قرار گرفت و اعلام شد که هنر ایران شباهت زیادی با هنر اروپا دارد و فاصله آن با هنر این منطقه تنها یک فاصله 10ساله است. برگزیدگان امسال امسال همزمان با افتتاحیه این جشنواره شیرهای طلا و نقره به هنرمندان برتر اعطا شد. هیات داوران جشنواره به ریاست جسیکا مورگان (از بریتانیا)؛ شیر طلای بهترین
پاویون شرکتکننده را به کشور آنگولا دادند که امسال برای اولینبار در ونیز غرفه دارد. شیر طلای بهترین هنرمند به تینو سهگال از بریتانیا تعلق گرفت. شیر نقرهای هنرمند جوان به کامیل هنرت از فرانسه تعلق گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.