برهوت ناکجایی
«رضا دانشور» از جمله مهمترین نویسندگان خارج از ایران است که در آثارش نیز به ادبیات مهاجرت پرداخته است. در سال 1350 «جنگ لوح» یک داستان بلند با نام «نماز میت» از رضا دانشور منتشر کرد که این داستان باعث شهرت او شد. از آن زمان تاکنون آثار زیادی از دانشور مثل مجموعه داستان «محبوبه و آل» و داستانی بلند با نام «خسروخوبان» منتشر شده و او همچنان از پیشتازان نویسندگان تجربی ایران به شمار میرود. اما «مسافر هیچکجا» یکی از چند نمایشنامه دانشور است که انتشارات «آوانوشت» بهتازگی منتشر کرده است. شخصیت محوری این نمایش، آلفرد، «من»اش را از دست داده و در طول نمایش با «من»اش دیدار میکند. بازیابی خود به واسطه رجوع به گذشته، همواره از موضوعات ادبیات مهاجرت بوده و این ویژگی در بسیاری از این دست آثار دیده میشود. در «مسافر هیچکجا»، آلفرد مسافری است که در راه رفتن از ایران گذرنامهاش از بین رفته و به دلیل مشخصنبودن هویتش از ادامه سفر بازداشته میشود. او مدت زیادی در فرودگاه پاریس معطل مانده و به بیهویتی دچار شده است. او به «مسافر هیچکجا» مشهور میشود در حالی که با گذر زمان، خود به زندگی در این وضعیت خو گرفته است.
وضعیت نامشخص آلفرد در فرودگاه، شخصیت او را با تعلیق مواجه میکند: «واسه من که تحملش خیلی سخته. انگار زمان نمیگذره، در عین حال میدونم که داره میگذره. هر دو دقیقه یکبار بلندگو بهم یادآوری میکنه که یک هواپیما داره میشینه، یکی داره میره، اما تا وقتی هنوز هیچکدوم مال من نیست مثل مگس گرفتاری تو انتظار دست وپا میزنم. به نظرم میآد یه وضعیت ماوراء طبیعه که موقتی بودنش فقط ظاهریه، فرودگاه جای عجیبیه، نه؟ ». آلفرد در برهوت ناکجایی گرفتار شده و این بحران حتی در گفتار او هم نمایان میشود. چرا که او به زبانی صحبت میکند که چیزی بین فارسی و انگلیسی است. میتوان با بسط شرایطی که آلفرد به آن دچار شده، وضعیت او را به نوعی وضعیت انسان در جهان مدرن هم دانست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.