|

بازتاب اولین حضور همزمان ۸ نامزد بر صفحه تلویزیون

مناظره‌ای که مناظره نبود

«این که مناظره نبود». این عبارت کوتاه اصلی‌ترین و پرشمارترین پاسخ همه کسانی بود که از آنها پرسیدیم «به نظرتان اولین مناظره کاندیداهای انتخابات ریاست‌جمهوری چطور بود؟» پرسشی پیرامون اولین حضور هشت کاندیدای تاییدصلاحیت شده شورای نگهبان برای حضور در رقابت یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری که روز جمعه در برنامه‌ای با عنوان «مناظره» رقم خورد. با این همه آنچه که در این برنامه پیش آمد، نشان داد نه خود کاندیداها- البته نه همه آنها- و نه بخش زیادی از مردم آن را به‌عنوان مناظره نپذیرفته‌اند. نحوه تنظیم و تهیه آن در گفته‌های بسیاری یادآور برنامه محبوب سال‌های دور تلویزیون یعنی «مسابقه هفته» با اجرای به‌یادماندنی مرحوم «منوچهر نوذری» بود. برنامه‌ای علمی و در زمینه اطلاعات عمومی که با اجرای زیبای مجری‌اش لحظاتی شاد و مفرح را برای مخاطبان فراهم می‌کرد. پرسیدن نظر مردم و رصد کردن بازخوردهای این شبه‌مناظره در شبکه‌های اجتماعی و کامنت زیر مطالب مربوط به آن در خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های خبری نشان می‌دهد این برنامه سیاسی هم که قرار بود با هدف بهتر شناساندن کاندیداها برگزار شود در خلق لحظات مفرح برای مخاطبان نه‌تنها چیزی از مسابقه هفته کم نداشت که حتی از آن جلو زد، در حدی که اصل ماجرای مناظره و شناخت کاندیداها از طریق آن به حاشیه رفت.
در شهر خبری نیست
البته پیگیری بازخوردهای این مناظره در خیابان کار چندان راحتی نیست، از آن‌رو که هر چقدر در تلویزیون و سایت‌های خبری و شبکه‌های اجتماعی، فضای انتخاباتی ولو در حد مزه‌پرانی به جزییات همین برنامه تلویزیونی باشد و اگر تیتر صفحات روزنامه‌های پهن‌شده جلو دکه‌های روزنامه‌فروشی و عکس‌ها و تیترهای آنها را به حساب نیاوریم در سطح شهر و خیابان کمترین نشانه‌ای که برای شما یادآور انتخابات باشد وجود ندارد. حتی خود کاندیداها و ستادهای انتخاباتی‌شان هم انگار موضوع را چندان جدی نگرفته‌اند از آن‌رو که تا همین امروز که تنها 12روز به پایان آن مانده، در سطح شهر نه از دیوارنویسی و پوستر خبری هست و نه از ستادهای انتخاباتی. گو اینکه انتخابات پیش‌رو قرار است سال بعد یا دست‌کم چندین‌ماه دیگر برگزار شود. حال آنکه دست‌کم در انتخابات سال 88 فضای پرشور و داغ انتخاباتی از اولین روزهای پس از تعطیلات نوروزی آغاز شده بود و این‌روزها داغ‌ترین حالت خود را داشت.
پرسیدن سوال در این رابطه از مردمی که با سرعت در پیاده‌روها عبور می‌کنند یا گوششان بدهکار گوشی‌های تلفن‌همراهشان است راحت نیست، به‌خصوص اینکه بخشی از کسانی که طرف سوالم قرار گرفتند علاقه‌ای به پاسخ دادن به پرسش نداشتند و با زبان بی‌زبانی یا گاه حتی صریح و تند، تاکید می‌کردند: «لطفا بی‌خیال ما بشو!» آن دسته هم که به طرح سوال واکنشی مثبت داشتند، با لبخند لب کلامشان این بود: «اینکه مناظره نبود، مناظره یعنی بحث داغ و شفاف.»
مرد میانسالی که کنار یک دکه مطبوعاتی در خیابان بهشتی تهران ایستاده و تیتر روزنامه‌ها را رصد می‌کند، درباره برنامه روز جمعه می‌گوید: «به‌نظرم صدا و سیما به هر هشت‌نفرشان توهین کرد، حتی به ما که سه، چهارساعت وقت گذاشتیم برنامه را دیدیم. این کجایش شبیه مناظره بود، عکس نشان دادن و سوال تستی پرسیدن از کی اسمش شده مناظره انتخاباتی. اعتراض آقایان عارف و رضایی به این شیوه برنامه هم خوب بود و من خوشم آمد.»یک زن جوان در خیابان ولیعصر تهران نفر بعدی است که به سوال پاسخ می‌دهد، او هم می‌گوید برنامه برایش یادآور مسابقه هفته بود و هر لحظه انتظار داشت مجری برنامه بگوید از کی بپرسم. او کمی بعد با لبخند ادامه می‌دهد: «من بیشتر از همه از آقای غرضی خوشم آمد، آدم خوب و بی‌شیله پیله‌ای به‌نظر می‌رسد، هنوز تصمیم نگرفته‌ام اما شاید به او رای دهم.»
جذابیت نداشت
شهروندی دیگر در این باره نظرش را اینگونه توضیح داد: «من به‌عنوان یک جوان 30ساله که در این مملکت زندگی می‌کنم و برنامه‌های زیادی برای آینده خودم و همسرم که تازه با هم ازدواج کرده‌ایم، دارم، بیشتر از هرچیز نیازمند امید و داشتن چشم‌اندازی روشن و باثبات از آینده هستم. روز جمعه برای درک و شناختی منطقی، پای برنامه نشستم اما متاسفانه این برنامه انتظارات من را برآورده نکرد، از طرفی میزان وقتی که به هرکدام داده می‌شد و پس از آن 90 ثانیه‌ای که برای پاسخگویی دیگران لحاظ شده بود، به هیچ‌وجه اجازه نداد که برداشتی حداقلی از برنامه‌های کاندیداها داشته باشم. یعنی اگر قرار بود به وسیله این برنامه، آن هم برای موضوع بسیار مهمی مثل اقتصاد برای من شهروند آگاهی از رییس‌جمهور آینده کشور ایجاد شود، باید بگویم اصلا چنین چیزی رخ نداد. من بیشتر متاسف شدم و همان‌طور که آقای عارف هم گفت این شیوه اجرا به نظرم تحقیر و تخریب جایگاه ریاست‌جمهوری بود.»مهدی، جوان 24ساله و فروشنده یک فروشگاه لباس در میدان فاطمی هم می‌گوید ما در مغازه تلویزیون داریم و مناظره را روز جمعه با تعدادی از همکاران و مشتری‌ها دیدیم، او برداشت خود را اینگونه توضیح می‌دهد: «خیلی خبر نداشتم که قرار است مناظره برگزار شود، مقداری از برنامه رفته بود که من با بالا پایین کردن کانال‌ها متوجه شدم، کم‌کم یه سری از بچه‌های پاساژ هم آمدند و مشتری‌هایی هم که وارد مغازه می‌شدند به تلویزیون نگاه می‌کردند، البته جذابیتش خیلی کم بود، به همین دلیل خیلی زود همه بی‌خیال شدند و کسی دیدنش را ادامه نداد چون چیز خاصی گفته نمی‌شد من خودم فقط از حرف‌های غرضی و رضایی خوشم آمد که البته همه‌اش را هم ندیدم.»مرد میانسال و خوش‌پوشی که در فضای سبز و شاداب وسط بلوار کشاورز تهران روی صندلی نشسته و روزنامه می‌خواند، نظرم را می‌گیرد، سراغش می‌روم و سر صحبت را باز می‌کنم. دبیر دبیرستان است و به قول خودش پیگیر فضای سیاسی کشور. او درباره برنامه مناظره روز جمعه تلویزیون اینطور می‌گوید: «براساس تعریف و منطق مناظره، این برنامه مناظره نبود، مناظره‌های سال88 را یادتان هست، آنجا که میرحسین موسوی و احمدی‌نژاد روبه‌روی هم نشستند و چه بحث‌هایی شد، آن مناظره بود، تاثیرش را هم در جامعه دیدیم، چه شور و هیجان انتخاباتی در کشور راه انداخت، آن شیوه خوب و منطقی بود. در بقیه دنیا هم همین است. همین چند وقت پیش درانتخابات آمریکا چه مناظره‌هایی «اوباما» و رقیبش «میت رامنی» داشتند. اینکه هشت‌نفر نامزد را بنشانیم کنار دست هم و به هرکدام سه‌دقیقه وقت بدهیم که چیزی از تویش در نمی‌آید. الان نگاه کن به جامعه، قرار بود این مناظره، شور انتخاباتی درست کند، بیشتر مردم یا اصلا ندیدند، آنها هم که دیدند، فقط برایش جک ساخته‌اند.»
ایران فقط تهران نیست
بسیاری از اهالی شهرهای مختلف کشور، همیشه از بی‌توجهی به شهرهای‌شان شاکی هستند، ترجیع‌بند بیشتر حرف‌ها هم این است «ایران فقط تهران نیست» حرف بی‌حسابی نیست. در اکثر رسانه‌ها و گفته‌های مسوولان، بیشتر خبرها و اکنش‌ها و سوژه‌ها مربوط به تهران است، همین هم مردم بقیه نقاط کشور را شاکی کرده است. برای اینکه در این گزارش به این راه نرفته باشیم، از چند نفر که می‌شناختم، در نقاط مختلف کشور سراغ گرفتم، تا نظر و برداشت خود و البته بیشتر اطرافیانشان- شامل مردم معمولی اعم از همکاران، فامیل همسایه‌ها و... - را از برنامه مناظره تلویزیون روایت کنند. روایت‌هایی که از دیگر شهرها می‌رسد هم البته دست‌کمی از روایت‌های پایتخت ندارد. آنها هم این مناظره را مناظره ندیده‌اند، آنها هم یاد مسابقه هفته افتاده‌اند و قبول دارند که این برنامه، بی‌حرمتی به مردم و کاندیداها و ناقص بود. عبدالنبی جنتی، شهروندی از ماهشهر، ماجرا را اینطور روایت می‌کند: «این روزها مثل گذشته نیست که شبکه‌های اجتماعی و دنیای اینترنت فقط در کنترل اهالی شهرهای بزرگ و قشری خاص باشد، الان هم اینجا و هم در خیلی از روستاهایی که من دیده‌ام خیلی از افراد به‌خصوص افراد جوان و نوجوان و حتی میانسال با موبایل یا کامپیوتر محل کار و خانه خود به شبکه‌های اجتماعی راه دارند و نظرشان را بازتاب می‌دهند، در وب‌سایت‌های خبری هم همین‌طور است، بخش زیادی از کسانی که من می‌شناسم و افرادی معمولی هستند اخبار را از اینترنت پیگیری می‌کنند و یک پای ثابت بحث‌ها و کامنت‌گذاری پای مطالب سایت‌های خبری هستند. به همین دلیل می‌گویم همان بازتابی که در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری درباره موضوع مناظره دیده شد اینجا هم هست، خیلی از کسانی که من دیدم نظرشان این بود که سطح مناظره و شیوه آن در حد نازلی بود و در مجموع درک درستی از وضعیت به مخاطبان نمی‌داد.»اگرچه رسانه‌های نزدیک به هر کدام از هشت کاندیدای حاضر در صحنه رقابت این انتخابات تلاش می‌کنند کاندیدای خودشان را پیروز و چهره برجسته میدان مناظره روز جمعه بنامند، اما هر چه هست در نگاه بسیاری از مخاطبانی که قرار است به این هشت نفر رای بدهند آن برنامه، تصویری نامناسب از کلیت صحنه انتخابات ارایه داد. در این میان اگرچه هستند کسانی که یک یا دو نفر از کاندیداها را در مجموع موفق‌تر از دیگران می‌دانند اما هنوز کفه رقابت به‌صورتی محسوس به‌نفع هیچ‌کدامشان سنگینی نمی‌کند. به نظر می‌رسد این برنامه تلویزیونی هم بیش از پیش بر کم‌کیفیت بودن ماجرا افزوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.