|

به بهانه زادروز «کندی»

از رنج لجوجانه مردم کوبا

فریدون مجلسی

«کندی» در تاریخ آمریکا یک پدیده بود. او با کاریزمای همراه با برازندگی خودش و همسرش توانست محبوبیت و شهرت خاصی در کشورش و در جهان پیدا کند. بسیار درباره او سخن گفته و نوشته‌اند اما اینجا قرار است به ویژگی‌های سیاسی او به زبانی ساده‌تر اشاره کنم. در مقابله با شوروی -که خود را متعهد و موظف به توسعه کمونیسم در سطح جهان می‌دانست- آمریکا خود را به‌شدت آلوده جنگ سرد کرده بود و در این مسیر از فاسدترین و بدترین دیکتاتورهای جهان - همین‌قدر که با کمونیست‌ها مبارزه می‌کردند- حمایت می‌کرد. کندی کوشید این تصویر را اصلاح کند و به ماهیت دولت‌های تحت حمایت خود نیز توجه کرد و تلاش کرد آنها را به رفرم و اصلاحات وادارد. در عین حال در زمان او بود که فیدل کاسترو، سرمست از پیروزی انقلابش در اتحاد و اتفاق با شوروی زیاده‌روی کرد و کشورش را به پایگاه نظامی و موشکی بلوک شرق بدل ساخت. عکس‌های هوایی این تاسیسات نظامی از طرف آمریکا منتشر شد و این کشور خواهان برچیدن آن پایگاه‌ها از چند کیلومتری خاک خود شد. شاید شوروی‌ها در آغاز این تهدید را زیاد جدی نگرفتند، اما وقتی با اولتیماتوم آمریکا درباره برچیدن آن تجهیزات و برگرداندن کشتی حامل موشک‌ها و سلاح‌های اتمی خود به مقصد کوبا مواجه شدند تا مدتی به راه خود ادامه دادند. بزرگ‌ترین و خطیرترین تصمیم سیاسی کندی، دستوری جدی به نیروی دریایی کشور برای مقابله با کشتی شوروی به هر قیمت و دستور انهدام آن، «در صورت استنکاف» بود! مدارک منتشر‌شده بعدی نشان داد که دستور کندی بسیار جدی بوده است. شوروی‌ها نیز به جدی بودن آن پی برده بودند و در آخرین دقایق مهلت که کشتی‌های آمریکایی آماده اقدام بودند و نفس در سینه‌های سیاستمداران جهان حبس شده بود، نه‌تنها آن کشتی را بازگرداندند و شکست را پذیرا شدند و به هیبت و تصوراتی که با تبلیغات «بیار برای خود» پدید آورده بودند لطمه شدید وارد کردند، ‌بلکه پایگاه موشکی موجود در کوبا را نیز برچیدند تا بهانه‌ای برای حمله نظامی آمریکا به دست ندهند. اتفاق بزرگ دیگر روزگار کندی، تشدید جنگ ویتنام بود، که گرچه نهایتا به شکست آمریکا و خروج نیروهای آن انجامید، اما چنان هزینه‌ای بر اقتصاد نحیف شوروی تحمیل کرد که در فروپاشی بعدی آن بی‌تاثیر نبود. با اینکه هنوز درباره توطئه قتل کندی ابهام‌های بسیار مبنی بر داخلی یا خارجی بودن آن وجود دارد، اما سفرهای «اسوالد»، قاتل کندی به شوروی و پیشینه گرایش‌های کمونیستی او انگشت اتهامی را نیز به سوی انتقامجویی شوروی نشانه می‌رود. خصوصا ‌اینکه کندی یک‌بار نیز با بسیج کردن مهاجران کوبایی به حمله‌ای ناموفق در خلیج خوک‌ها (در خاک کوبا) اقدام کرده بود. اکنون 60سال از قتل کندی می‌گذرد، اما نکته بی‌جواب در تداوم کینه‌توزی آمریکا نسبت به کوبا ادامه محاصره اقتصادی آن کشور است که در واقع انتقامی به بهای رنج و آسیب مردم کوبا تلقی می‌شود. در حالی که برادران کاسترو هر دو در پایان خط قرار دارند! زمانی آمریکا بهانه قابل قبول خطر نظامی شوروی در کنار گوش خودش را داشت، ‌اما اکنون 22سال می‌شود که شوروی هم دیگر وجود ندارد، اما مردم کوبا هنوز از آن کینه‌توزی لجوجانه رنج می‌برند! در حالی که در صورت لغو آن محدودیت‌ها و فشارها در سال‌ها پیش، ‌ای بسا تحولات اصلاح‌طلبانه متعاقب آن، پیش از اینها می‌توانست مردم را از آثار تعصبات ناشی از سلایق فردی رهبران کوبا و شیوه‌های قدرتمدارانه کاسترو نیز آسوده کند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.