|

اهداف همایش‌های بیوتکنولوژی و ایمنی‌زیستی در گفت‌وگو با دکتر «نیره‌اعظم خوش‌خلق‌سیما»

امنیت غذایی و سلامت در سایه زیست‌فناوری

امید وطن‌پرست

«هشتمین همایش ملی بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران» و «چهارمین همایش ملی ایمنی‌زیستی» با محوریت «زیست‌فناوری برای امنیت غذایی و سلامت» به‌طور همزمان در تاریخ 15 الی 17تیر 1392 برگزار می‌شود. برگزاری همزمان این دو همایش بهانه‌ای بود برای گفت‌وگو با خانم دکتر «نیره‌اعظم خوش‌خلق‌سیما». دکتر «نیره‌اعظم خوش‌خلق‌سیما» عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی و دبیر اجرایی دو همایش ملی بیوتکنولوژی و ایمنی‌زیستی و مهندسی ژنتیک است. در ادامه گفت‌وگوی اختصاصی ما با وی را درباره این موضوعات بخوانید. ‌ ‌ ‌ ‌ لطفا درباره هدف و علت برگزاری همزمان دو همایش توضیح دهید؟ همان‌طور که می‌دانید در سال جدید که به نام سال «حماسه سیاسی - حماسه اقتصادی» نام‌گذاری شده است، در راستای تحقق شعار سال و به منظور صرفه‌جویی در وقت و هزینه و به علت همپوشانی دو همایش بیوتکنولوژی و ایمنی‌زیستی در بسیاری از زمینه‌ها، این دو همایش با هم برگزار می‌شود. بیوتکنولوژی و ایمنی‌زیستی با هم در ارتباط هستند. در واقع، محصولات بیوتکنولوژی و مهندسی ژنتیک زمانی معنا پیدا می‌کنند که ایمنی‌زیستی را هم در کنار خود داشته باشند. ایمنی‌زیستی و بیوتکنولوژی باید در کنار هم دیده شوند و همدیگر را بپوشانند. وقتی تمام متخصصان این رشته‌ها که کاملا به هم مربوط هستند، در کنار هم جمع شوند، بسیار مفید خواهد بود و از این همایش بزرگ ملی استفاده دوچندان خواهیم کرد. ‌ با توجه به شعار دو همایش که «زیست‌فناوری برای امنیت غذایی و سلامت» است، لطفا از اهمیت زیست‌فناوری و آوردن محصولات آن در سفره‌های ما صحبت کنید؟ ما باید کم‌کم فرهنگ‌سازی را شروع کنیم. ما در دنیا در استفاده از محصولات تراریخته خیلی عقب افتادیم. البته من از بیوتکنولوژی پزشکی یا دارویی صحبت نمی‌کنم. داروهای نوترکیب خوبی وارد بازار شده که جلو واردات ارز در این زمینه را گرفته است. ما باید با این دید در قسمت صنعت، محیط‌زیست و به‌ویژه در بخش کشاورزی نیز سرمایه‌گذاری کنیم. ما برای واردات محصولات تراریخته سه تا پنج‌میلیارددلار، هزینه می‌کنیم. به منظور توسعه کشاورزی، می‌توانیم با حمایت و برنامه‌ریزی خوب دولتمردان در زمینه کشاورزی این کار را انجام دهیم که به‌طور حتم باعث اشتغال‌زایی شده و با استفاده از فناوری محصولات تراریخته، جلو واردات گیاهان تراریخته را گرفته و از خروج ارز جلوگیری ‌کنیم. قابل توجه است که در کشور، تمام کشاورزان به صورت خصوصی کار می‌کنند که باید از آنها حمایت کرد. استفاده از فناوری‌های نو در بخش کشاورزی به تولید محصول بیشتر در واحد سطح کمتر با هزینه بسیار کمتر منجر خواهد شد. این همان چیزی است که فناوری بیوتکنولوژی می‌تواند نقش مهمی در استقلال کشاورزی کشور داشته باشد. به طوری که محصولات حاصل از مهندسی ژنتیک با حفظ سلامت و امنیت، به علت عدم استفاده از سم و کودشیمیایی می‌تواند در سفره‌های مردم قرار گیرد. ‌ به نظر شما چگونه می‌توان با کمک زیست‌فناوری به امنیت غذایی و سلامت کمک کرد؟ اخیرا کشاورزان هندی با کشت پنبه تراریخته، ثروتمند شدند و توانستند 14درصد روغن مورد نیاز خود را از این گیاه تولید کنند؛ در حالی‌که بیش از 90درصد روغن ما وارداتی است و قسمت اعظم سویا، کلزا و ذرت وارداتی به کشور تراریخته است. چرا واردات محصولات تراریخته اشکالی ندارد، ولی وقتی همین محصولات در کشور به مرحله تولید می‌رسد، آیین‌نامه اجرایی مطرح می‌شود که هنوز دبیرخانه ایمنی‌زیستی ما نتوانسته این آیین‌نامه را مصوب کند، در حالی‌که قانون ملی ایمنی‌زیستی چندین سال است که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است. چه کسی پاسخگو است؟ آیا این به سال حماسه اقتصادی لطمه نمی‌زند؟ سال گذشته که به نام سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی نام‌گذاری شده بود، از تولید ملی محصولات ما در بخش کشاورزی و به‌ویژه در قسمت بیوتکنولوژی حمایت نشد. از سرمایه ملی ما که فکر مردم است نیز حمایت نشد چرا که بزرگ‌ترین سرمایه یک کشور، فکر است. ملتی که دارای فکر باشد، می‌تواند خودکفا و صاحب تکنولوژی باشد. ‌ با توجه به اینکه مهندسی ژنتیک راهکاری برای تامین امنیت و سلامت غذای انسان است، علت مخالفت مدیران میانی با تولید گیاهان تراریخته و راهکاری مناسب برای رفع این معضل را در چه می‌دانید؟ علت مخالفت، ناآشنایی با دانش روز و فناوری‌هراسی مدیران میانی و منافعی است که در واردات است و در تولید نیست. ان‌شاءالله دولت بعدی، در راستای اجرای اسناد بالادستی ما قدم بردارد و اهداف سند را محور قرار داده و در را به روی تولید محصولات تراریخته باز کند. افرادی بر سرکار بیایند که موانع پیش‌رو را بردارند، آیین‌نامه اجرایی قانون ملی ایمنی‌زیستی را ابلاغ و اجرایی کنند و توسعه محصولات تراریخته از جمله برنج تراریخته که رهاسازی شده بود و جلو تولید آن گرفته شد، را ترویج دهند. به این‌ترتیب ما می‌توانیم با تولید محصولات تراریخته در دنیا جزو تولیدکنندگان محصولات استراتژیک مثل چغندرقند، کلزا، سویا و دانه‌های روغنی تراریخته باشیم و قسمتی از مشکلات کشاورزی خود را حل کنیم. در واقع، با تولید این نوع محصولات، هزینه تولید در واحد سطح، کاهش یافته و کشاورز به ثروت می‌رسد، ضمن آنکه جوانان به کشاورزی علاقه‌مند می‌شوند. کشور برزیل با محور قراردادن کشاورزی، در حال‌حاضر بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده بسیاری از محصولات کشاورزی به سراسر دنیاست و کشور ما هم یکی از کشورهای واردکننده محصولات تراریخته از برزیل است. تغییر مدیران و تغییر فکر سیاستگذاران به سمت تولید محصولات بیوتکنولوژی، به‌ویژه مهندسی‌ژنتیک‌شده راهکاری مهم است که با تغییر دیدگاه و فرهنگ‌سازی در رسانه‌ها از جمله صداوسیما (با اجرای میزگردها و بررسی موانع) قابل بحث و بررسی است. ‌ با توجه به اینکه بیش از سه سال از ابلاغ قانون ملی ایمنی‌زیستی می‌گذرد، تاخیر در ابلاغ آیین‌نامه اجرایی اين قانون را در چه می‌دانید؟ آقای دکتر «علیرضا مرشدی» (دبیر شورایعالی ایمنی‌زیستی) در هر مصاحبه‌ای بیان می‌کند هفته دیگر آیین‌نامه اجرایی قانون ایمنی‌زیستی ابلاغ می‌شود و هنوز هم ابلاغ نشده است! دلیل تشکیل شورای ملی ایمنی‌زیستی کشور چیست؟ اگر این شورا نتواند در جلسات اول خود، آیین‌نامه اجرایی قانون ملی ایمنی‌زیستی را ابلاغ کند، چه کار مهم دیگری را باید انجام دهد؟ در واقع وظیفه اصلی شورای ملی ایمنی‌زیستی، در اولویت قراردادن ابلاغ آیین‌نامه اجرایی است. چند جلسه شورای ملی ایمنی‌زیستی تشکیل شده است؟ علت تشکیل نشدن جلسات چیست؟ عدم ابلاغ و رسیدگی به این موضوع، نشانگر این است که مهندسی ژنتیک در اولویت کشور قرار ندارد. چون در راس امور شورای ملی ایمنی‌زیستی، معاون اول رییس‌جمهور یعنی دومین فرد اجرایی مملکت است که باید حمایت کند. اولویت اول شورای ملی ایمنی‌زیستی، اجرایی کردن قانون است. در واقع آقایانی که در صدر نشسته‌اند، به نوعی جلو تولید ملی را گرفته‌اند و باید پاسخگو باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.